Nefelin Siyenitlerin Seramik Sanayinde Kullanılma Potansiyeli: Buzlukdağ Örneği [Pamukkale Univ Muh Bilim Derg]
Pamukkale Univ Muh Bilim Derg. 2100; 1000(1000): 0-0 | DOI: 10.5505/pajes.2017.80947  

Nefelin Siyenitlerin Seramik Sanayinde Kullanılma Potansiyeli: Buzlukdağ Örneği

Kıymet Deniz1, Yusuf Kağan Kadıoğlu2
1Ankara Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Ankara
2Ankara Üniversitesi, Yerbilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (YEBİM), Ankara

Feldispat ve kil mineralleri cam ve seramik sanayinde yıllardır ham madde olarak kullanılmaktadır. Bunların dışında feldispatoyid (başlıca nefelin) grubu minerallerin seramik sanayinde kullanımının özellikle pişirme sıcaklığını düşürmesi, düşük viskositeye sahip oluşu, camsı fazın hızlı gelişimine neden olması, kuvarsa karşı yüksek reaktivite göstermesi ile birçok avantaja sahip olduğu görülmüş ve kullanımı giderek yaygınlaşmıştır. Feldispatoyid mineralleri alkali magmatik kayaların, silikaca doygun olmayan siyenit bileşimindeki kayaların içerisinde fazla oranda bulunmaktadır. İç Anadolu Bölgesi’nde nefelin içerikli siyenitler diğer felsik kayalara göre daha az yayılım göstermektedir. Buzlukdağı nefelin siyeniti İç Anadolu’da Kırşehir’in kuzeybatısındaki en büyük ve en taze alkali intrüzif kütlelerden birini temsil etmektedir. İntrüzif kütle doku özelliklerine ve tane boyutlarına göre üç alt guruba ayrılmıştır. Bunlar iri, orta ve ince kristalen nefelin siyenittir. Bu kayalar farklı renk tonlarında ve farklı mineral oranlarında benzer mineral bileşimine sahiptirler. Çoğunlukla nefelin (%19.1–54.2), K-Feldispat (ortoklaz) (%41.3–69), oligoklaz (%1.2–17.8), piroksen (%0.3–4.9), biyotit (%0.3–2.5), amfibol (%0.6–1.1) ile az oranda melanit (%0.3–11.7), kankrinit, sfen (%0.4–1.2) ve opak minerallerden (%0.1–2.5) meydana gelmektedirler. Buzlukdağ nefelin siyenitlerinin hem Na2O/K2O oranının %0.38–1.12 (ortalama %0.70) arasında olmasıyla hem de K2O/Na2O’nun %0.89–2.66 arasında (ortalama %1.53) yer alması seramik ve cam sanayisi için kullanıma elverişli olduğunu göstermektedir. Çalışma alanı dünya siyenitleri ile karşılaştırıldığında nefelin içeriklerinin oldukça yüksek ve opak mineral miktarların buna karşılık çok düşük oluşu, nefelin ve ortoklaz gibi felsik minerallerin içerisinde küçük kristaller halindeki magnetit ve ilmenit mineral kapanımlarını az oranda ve bağımsız kristaller halinde içermesi nedeniyle bu kayaların endüstriyel hammadde kullanılma potansiyelini olumlu yönde etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler: Nefelin Siyenit, ham madde, seramik, potasyum, İç Anadolu, Buzlukdağ.


The Potential Usage of Nepheline Syenite in Ceramic Industry: Example of Buzlukdag

Kıymet Deniz1, Yusuf Kağan Kadıoğlu2
1Ankara University, Faculty of Engineering, Department of Geological Engineering, Ankara, Turkey
2Ankara University, Earth Sciences Application and Research Center (YEBIM), Ankara, Turkey

Feldspar and clay minerals have been used in glass and ceramics industry for many years as raw material. Apart from these, feldspathoid (especially nepheline) group minerals are commonly used in ceramic industry because of their advantages such as decreasing firing temperature, lower viscosity, effect on rapid growth of glassy phase and high reactivity against quartz. Feldspathoid minerals are abundant within the alkaline igneous rocks, especially silica unsaturated syenitic rocks. Nepheline bearing syenites give limited outcrops compared to felsic rocks within Central Anatolia. Buzlukdağ nepheline syenite represents one of the largest and unaltered alkaline intrusive body in Central Anatolia and located in the northwest of Kırşehir. Buzlukdağ nepheline syenite is differentiated into three subgroups (coarse, medium and fine crystalline) according to textural features and grain sizes. Both subgroups have similar mineral composition but different colors and mineral proportions. Main mineral composition is nepheline (19.1-54.2%), K-feldspar (orthoclase) (41.3-69%), oligoclase (1.2-17.8%), pyroxene (0.3-4.9%), biotite (0.3-2.5%), amphibole (0.6-1.1%) with lesser amounts of melanite (0.3-11.7%), cancrinite, sphene (0.4-1.2%) and opaque minerals (0.1-2.5%). Buzlukdag nepheline syenites have K2O/Na2O and Na2O/K2O ratios between 0.38-1.12% (mean 0.70%) and 0.89-2.66% (1.53% on average) respectively, thus they are very suitable for ceramic and glass industries. As a result, Buzlukdağ nepheline syenites have great potential in industrial uses with their high nepheline + low opaque mineral content, limited inclusions of magnetite and ilmenite within felsic minerals like orthoclase and nepheline and also presence of individual magnetite and ilmenite crystals compared to syenites around the world.

Keywords: Nepheline Syenite, raw material, ceramic, potassium, Central Anatolia, Buzlukdag


Kıymet Deniz, Yusuf Kağan Kadıoğlu. The Potential Usage of Nepheline Syenite in Ceramic Industry: Example of Buzlukdag. Pamukkale Univ Muh Bilim Derg. 2100; 1000(1000): 0-0

Sorumlu Yazar: Kıymet Deniz, Türkiye


ARAÇLAR
Tam Metin PDF
Yazdır
Alıntıyı İndir
RIS
EndNote
BibTex
Medlars
Procite
Reference Manager
E-Postala
Paylaş
Yazara e-posta gönder

Benzer makaleler
Google Scholar


 
Creative Commons Lisansı
Bu dergi Creative Commons Al 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.


LookUs & Online Makale