Bu çalýþma kapsamýnda poliüretan (PUR) köpük katmanlarý ile polivinilklorür (PVC) kaplama kullanýlan otobüs gösterge panelleri, çeþitli mekanik ve termal etkilere maruz kalmaktadýr. Bu malzemelerin bu etkiler altýndaki davranýþýný anlamak, ürün performansýný ve dayanýklýlýðýný artýrmak için kritik öneme sahiptir ve bu amaçla deneysel testlere ek olarak sonlu elemanlar analizi (FEA) uygulanmýþtýr. Bu çalýþmanýn amacý, FEA kullanarak PVC kaplý PUR numunelerin mekanik ve termal davranýþlarýný incelemek ve özellikle farklý koþullar altýnda malzemenin bozunma mekanizmalarýný ve performansýný araþtýrmaktýr. PVC kaplý PUR numunelerin mekanik davranýþý, farklý yükleme ve sýcaklýk koþullarý altýnda modellenmiþ ve sonlu elemanlar yazýlýmý ile analiz edilmiþtir. Simülasyonlar, deneysel veriler ve literatür bilgilerine dayanarak modellenmiþ ve çekme, üç nokta eðme, soyulma ve termal genleþme testlerini içermiþtir. Gerinim-yer deðiþtirme oranlarý, dijital görüntü korelasyonu (DIC) teknikleri ile izlenmiþtir. Sonuçlar, deneysel verilerle yüksek uyum göstermektedir. Gerinim deðerleri hesaplama hatalarýndan kaynaklanan küçük farklýlýklar göstermektedir, ancak üç nokta eðme testlerinde %97, tek bindirmeli baðlantý testinde ise %96 yakýnsama saðlanmýþtýr. Termal analiz ve DIC sonuçlarý diðer bulgularý doðrulamaktadýr. Bu çalýþmada sunulan sonuçlar, FEA kullanýlarak PVC kaplý PUR numunelerin davranýþýný simüle etme yeteneðini göstermekte, malzeme ve zaman kaybýný önlemekte ve tasarým deðiþikliklerine katký saðlamaktadýr. FEA sonuçlarý fiziksel testlerle iyi bir uyum içindedir ve numune düzeyinde analiz için uygunluðunu doðrulamaktadýr.

Araç üstü mobil vinçler, farklý aðýrlýk ve boyutlardaki yükleri kaldýrmak ve taþýmak amacýyla özel olarak tasarlanmýþ sistemlerdir. Bu sistemlerin fiziksel boyutlarý, kullaným alanlarýna ve farklý teknik isterlere baðlý olarak deðiþkenlik gösterebilir. Bu durum hem kaldýrma kapasitesi üzerinde hem de hareket hýzý üzerinde önemli etkiler yaratabilir. Boyutsal deðiþimler, tasarým aþamasýnda belirlenmiþ güvenlik sýnýrlarý içerisinde istenmeyen sapmalara neden olabilir. Bu yüzden, bu mekanizmalarýn boyutlarýný optimize etmek için üretim ve ölçüm hatalarýnýn istatistiksel doðasýnýn dikkatli biçimde deðerlendirilmesi gerekir. Bu çalýþmada, vinç bom kaldýrma mekanizmalarýnýn boyutsal optimizasyonu amacýyla Monte Carlo simülasyonu ile Parçacýk Sürü Optimizasyonu yöntemi birlikte kullanýlarak, mekanizmanýn optimum boyutlarý güvenilirlik temelli olarak belirlenmiþtir.

Bu çalýþma, saðlýk hizmetlerinin etkin sunumu açýsýndan stratejik öneme sahip olan hastane yeri seçimi problemini, mikrobiyolojik risk temelli çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaþýmýyla ele almaktadýr. Araþtýrma alaný olarak Þanlýurfa’nýn Halfeti ilçesi seçilmiþ ve karar süreci; çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlarý dikkate alan altý farklý kriter çerçevesinde deðerlendirilmiþtir. Çalýþma kapsamýnda deðerlendirilen kriterler: mikrobiyolojik risk, nüfus yoðunluðu ve talep, arazi maliyeti, ulaþýlabilirlik, altyapý yeterliliði ve çevresel/afet riski olarak belirlenmiþtir. Kriter aðýrlýklarý nesnel olarak Bulanýk Entropi yöntemiyle belirlenmiþ; alternatifler yerlerin deðerlendirilmesinde ise belirsizlik ve uzman görüþlerindeki çeþitliliði daha etkin þekilde modelleyebilmek adýna Aralýk Tip-2 Bulanýk TOPSIS yöntemi uygulanmýþtýr. Analiz sonuçlarý, Halfeti ilçe merkezinin (A1) tüm kriterler baðlamýnda en uygun hastane yeri olduðunu ortaya koymuþtur. Özellikle mikrobiyolojik risk (aðýrlýk: 0.268) ve çevresel/afet riski (aðýrlýk: 0.415) kriterlerinin belirleyici rol oynadýðý tespit edilmiþtir. Buna karþýlýk, nüfus yoðunluðu ve ulaþýlabilirlik gibi sosyal kriterlerin görece düþük aðýrlýklara sahip olmasý, bölgedeki demografik yapýnýn ve altyapý daðýlýmýnýn etkilerini yansýtmaktadýr. Elde edilen bulgular, benzer kýrsal ve yarý-kýrsal bölgelerde yapýlacak saðlýk yatýrýmlarýna yönelik karar verme süreçlerinde belirsizlik altýnda güvenilir ve bütüncül bir deðerlendirme yaklaþýmý sunmaktadýr. Araþtýrma, yalnýzca hastane yeri seçimi özelinde deðil, ayný zamanda afet yönetimi, çevre planlamasý ve kamusal altyapý yatýrýmlarý gibi alanlarda da aralýk tip-2 bulanýk mantýk temelli modellerin uygulanabilirliðini vurgulamaktadýr.

Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri, farklý kriterler altýnda alternatiflerin deðerlendirilmesine olanak saðlayan sistematik yaklaþýmlardýr. Kriterlerin göreli önem derecelerinin belirlenmesi, elde edilen sonuçlarýn güvenilirliðini doðrudan etkileyen kritik bir adýmdýr. Bu çalýþmada, klasik Standart Sapma (SD) yönteminin sýnýrlýlýklarýný aþmak amacýyla Geniþletilmiþ Standart Sapma (ESD) yöntemi önerilmektedir. Önerilen yöntem, yalnýzca kriterlerin kendi iç varyasyonlarýný deðil, ayný zamanda diðer kriterlerle olan karþýlýklý iliþkilerini de dikkate alarak daha kapsamlý bir aðýrlýklandýrma süreci sunmaktadýr. ESD yöntemi, kriterlerin yalnýzca bireysel daðýlýmlarýna deðil, ayný zamanda diðer kriterler üzerindeki etkilerine dayalý olarak aðýrlýk hesaplamaktadýr. Böylece, kriterler arasýndaki karþýtlýk dereceleri ve veri setinin genel yapýsý daha bütüncül bir yaklaþýmla deðerlendirilmektedir. Bu çalýþmanýn temel amacý, önerilen yöntemin klasik SD ve diðer yaygýn nesnel aðýrlýklandýrma yöntemleri ile karþýlaþtýrmalý analizini yaparak yöntemlerin avantajlarýný ve sýnýrlýlýklarýný ortaya koymaktýr. Önerilen yöntemin uygulanabilirliðini test etmek amacýyla duyarlýlýk, comperative ve simulation analizleri gerçekleþtirilmiþ ve yöntem farklý karar matrisleri üzerinde uygulanarak istatistiksel olarak deðerlendirilmiþtir. Elde edilen bulgular, önerilen yöntemin nesnel aðýrlýklandýrma süreçlerinde saðlam ve güvenilir bir alternatif sunduðunu göstermiþtir.

Bu çalýþmada Aile Gezgin Satýcý Problemi ele alýnmýþ ve gerçek hayat uygulamalarýný daha iyi temsil etmesi üzerine süre kýsýtlarý da modele dâhil edilmiþtir. Önerilen problem için matematiksel model gerekli þekilde düzenlenmiþ ve daha kýsa zamanlarda iyice çözümlere ulaþabilmek adýna bir metasezgisel yöntem geliþtirilmiþtir. Yöntem dört farklý komþuluk yapýsýnýn kullanýldýðý Deðiþken Komþu Ýniþ algoritmasý olup çözüm uzayý aramasýnýn daha verimli hale getirilmesi için algoritmaya bazý komþuluk hareketlerinde kullanýlmak üzere tabu listesi eklenmiþtir. Bozulma operatörü de çözüm üzerinde büyük deðiþiklik yaparak aramayý çeþitlendirmektedir. Önerilen algoritma matematiksel model sonuçlarý ile karþýlaþtýrýlmýþ ve kullanýlan örnek setlerinde daha iyi performans sergilemiþtir.

Bu çalýþma, yük frekans kontrolünün (YFK) iki farklý yapýya sahip Kayan Kipli Kontrol (KKK) ile deðerlendirilmesini ele almaktadýr. YFK güç sistemlerinin önemli problemlerinden biri olduðundan, bu problem için özellikle iyi bilinen PID kontrolörüne dayalý birçok çözüm önerilmiþtir. KKK, güç sistemleri için üzerinde durulan etkili bir alternatiftir. Bu nedenle, son zamanlarda popüler olan iki KKK algoritmasý tek alanlý bir güç sisteminin YFK için deðerlendirilmiþtir. Algoritmalardan biri model tabanlý, birinci dereceden KKK, diðeri ise hiperbolik tanjant fonksiyonu ile yumuþatýlmýþ, modelsiz, ikinci dereceden süper bükümlü SMC algoritmasýdýr. Kontrolörlerin optimizasyonu iki meta sezgisel algoritma olan Sinüs Kosinüs Optimizasyon Algoritmasý ve Gri Kurt Optimize Edici ile gerçekleþtirilmiþtir. Kontrolörlerin performansý uygulanan 0.1pu yük için deðerlendirilmiþtir. Detaylý sonuçlar tablo halinde ve grafiksel olarak verilmiþtir.

Görüntü sýkýþtýrma, özellikle görüntü verilerinin giderek artan hacmi göz önüne alýndýðýnda dijital görüntülerin depolama gereksinimlerini azaltmak ve iletim verimliliðini artýrmak amacýyla kullanýlan kritik bir tekniktir. Ancak, JPEG ve JPEG2000 gibi geleneksel kayýplý sýkýþtýrma yöntemleri, özellikle yüksek detaylý görüntüleri sýkýþtýrýrken önemli kalite bozulmalarýna yol açar. Bu çalýþma, bilgi kaybýný minimize ederken sýkýþtýrma verimliliðini maksimize etmek amacýyla optimize edilmiþ bir dalgacýk dönüþümü tabanlý görüntü sýkýþtýrma yöntemi sunmaktadýr. Önerilen yöntem, geleneksel yaklaþýmlarýn sýnýrlamalarýný aþmak için adaptif eþikleme, optimize edilmiþ dalgacýk fonksiyonlarý seçimi ve çok seviyeli dalgacýk dekompozisyonunu entegre etmektedir. Özellikle, adaptif eþikleme, sýkýþtýrma parametrelerini dinamik olarak ayarlamak için kullanýlarak, gereksiz veri saklamayý azaltýrken, dalgacýk fonksiyonu seçimi, görüntü özellikleri için en uygun temeli saðlamaktadýr. Çok seviyeli dalgacýk dekompozisyonu, çeþitli çözünürlük ölçeklerinde önemli görüntü detaylarýnýn korunmasýný saðlayarak görsel kaliteyi bozmadan sýkýþtýrmayý iyileþtirir. Önerilen yöntemin performansý, iyi bilinen test görüntüleri üzerinde deðerlendirilmiþ ve JPEG ve JPEG2000 gibi standart görüntü sýkýþtýrma teknikleriyle karþýlaþtýrýlmýþtýr. Deneysel sonuçlar, önerilen yönteminin hem sýkýþtýrma oraný hem de görüntü kalitesinin korunmasý açýsýndan geleneksel yöntemleri geride býraktýðýný, daha yüksek Tepe Sinyal-Gürültü Oraný (PSNR) ve Yapýsal Benzerlik Endeksi (SSIM) puanlarý elde ettiðini göstermektedir. Önerilen yaklaþým, yüksek kaliteli görüntü depolama ve iletimi gerektiren uygulamalarda, örneðin týbbi görüntüleme, uydu görüntülemesi ve multimedya iletiþimi gibi alanlarda etkilidir.

Bu çalýþma, endüstriyel soðutma sistemlerinden otomotiv teknolojilerine kadar geniþ bir kullaným alanýna sahip eksenel fan uygulamalarýnda kullanýlan içten mýknatýslý fýrçasýz doðru akým (IPM-BLDC) motorlarýnýn performansý üzerindeki rotor tasarýmýnýn etkisini incelemektedir. 12/8 oluk–kutup konfigürasyonuna sahip iki alternatif rotor topolojisi sonlu elemanlar analizi (FEA) yöntemiyle deðerlendirilmiþtir. Ýnceleme; tork dalgalanmasý, vuruntu torku ve verimlilik gibi temel performans metriklerine odaklanmýþtýr. Optimizasyonu yapýlmýþ aký bariyerli rotor, referans tasarýma kýyasla vuruntu torkunda %55,36 azalma, verimlilikte %1,23 artýþ ve tork dalgalanmasýnda %2,23 düþüþ saðlamýþtýr. Bu sonuçlara dayanarak üstün performans gösteren rotor geometrisi prototiplenmiþ ve sayýsal bulgular performans testleriyle deneysel olarak doðrulanmýþtýr. Elde edilen sonuçlar, aký bariyeri optimizasyonunun IPM-BLDC motorlarýnýn eksenel fan uygulamalarýndaki genel verimliliðini ve çalýþma kararlýlýðýný artýrdýðýný doðrulamaktadýr.

Fotovoltaik (FV) sistemlerden maksimum verim elde etmek için maksimum güç noktasý izleme (MPPT) yöntemi önemli bir araþtýrma konusu olmaya devam etmektedir. Bu çalýþmada, kýsmi gölgeleme koþullarý altýnda çalýþan bir FV sistem için MPPT problemini çözmek amacýyla vektörlerin aðýrlýklý ortalamasý (INFO) algoritmasý kullanýlmýþtýr. INFO’ya ek, elektrikli yýlanbalýðý optimizasyonu, kýzýl kuyruklu þahin algoritmasý ve öðrenci psikolojisine dayalý optimizasyon algoritmasý da uygulanmýþ olup, söz konusu optimizasyon algoritmalarý MPPT amacýyla ilk kez bu çalýþmada kullanýlmýþtýr. Yeni meta sezgisel algoritmalarýn performansýný karþýlaþtýrmak amacýyla, MPPT çalýþmalarýnda yaygýn olarak kullanýlan parçacýk sürü optimizasyonu algoritmasý da kullanýlmýþtýr. Algoritmalar, yerel maksimum güç noktalarýnýn ve küresel maksimum güç noktasýnýn deðiþkenlik gösterdiði zorlu gölgeleme senaryolarýnda test edilmiþtir. Algoritmalarýn performanslarý, istatistiksel bir test olan Friedman testi ve performans metrikleri kullanýlarak deðerlendirilmiþtir. Karþýlaþtýrma sonuçlarýna göre, kýsmi gölgeleme koþullarý altýnda MPPT optimizasyonu için en etkili algoritmanýn INFO algoritmasý olduðu belirlenmiþ ve bu sonuç istatistiksel olarak doðrulanmýþtýr. Ayrýca, INFO algoritmasýnýn gerçek donanýmda performansýný test etmek için deneysel çalýþmalar yapýlmýþtýr. Programlanabilir FV simülatörü, yükseltici tip dönüþtürücü ve STM32 kartý kullanýlmýþtýr. Deneyler, algoritmanýn hýzlý ve kararlý þekilde maksimum güç noktasýný izlediðini göstermiþtir.

Ýki tür Titanyum Oksit tabanlý memristif aygýt üretilmiþtir. Aygýtlardan biri akým sinyali ile, diðeri ise gerilimle uyarýlarak karakterize edilmiþtir. Bu aygýtlarýn modelleme çalýþmasý iki farklý modelleme yaklaþýmý kullanýlarak yapýlmýþtýr. Yaklaþýmlarýn ilkinde MATLAB’da ölçüm verisine eðri uydurma tekniði kullanýlarak özgün modeller elde edilmiþtir. Ýkincisinde ise mevcut bir model olan Quasi-Static Memdiode Model (QMM) incelenmiþ ve üretilmiþ aygýtlara uyarlanmýþtýr. Bu sayede iki farklý giriþ deðiþkeni için modeller elde edilmiþtir. Modeller SPICE ve Verilog-A dillerinde geliþtirilmiþtir. Bunun amacý bu memristörleri SPICE ve Cadence Spectre platformlarýnda simüle edebilmek ve bu sayede hibrit memristör+ CMOS devreler tasarlayabilmektir. Modellerin gerçek davranýþa sadakati gerçek ölçüm verisi ve modellerin davranýþlarý kýyaslanarak doðrulanmýþtýr.

Ani kalp durmasý (SCA), kalbin kan dolaþýmýný saðlayamayacak kadar etkisiz hale gelmesi durumudur. SCA'ya sebeb olan en yaygýn ritim bozukluklarýndan ikisi ventriküler fibrilasyon ve ventriküler taþikardidir. Bu ritim bozukluklarýnýn düzeltilmesi için kalbe elektrik þoku verilmesi hayati önem taþýr. Otomatik Harici Defibrilatör (AED) cihazlarý, hastanýn kalp ritmini analiz eder ve gerektiðinde otomatik olarak elektrik þoku uygular. AED cihazý, ritim bozukluklarýnýn tespiti için elektrokardiyogram sinyallerini toplar, þok tavsiyesi algoritmalarý (SAA) ile hastaya þok verilip verilmeyeceðine karar verir. Ancak AED’de yürütülecek bir SAA geliþtirme süreci, gömülü sistemlerin sýnýrlý veri iþleme kapasitesi gibi bazý zorluklar barýndýrmaktadýr. Algoritma gömülü sistemde çalýþacaðý için kýsýtlý veri iþleme kabiliyeti olan bir ortamda kalp ritimlerini baþarýyla ayýrt edebilecek nitelikte olmalýdýr. Mevcut çalýþmalar incelendiðinde, eþik tabanlý ya da makine öðrenmesi (ML) temelli SAA’larýn bulunduðu ve birçok ML tabanlý SAA’nýn yüksek sýnýflandýrma baþarýsý sunduðu görülmektedir. Ancak, bu algoritmalarýn yalnýzca küçük bir kýsmý gerçek zamanlý gömülü sistemlerde test edilmiþ ve AED cihazlarýna uygunluðu deðerlendirilmiþtir. Bu çalýþmada, halka açýk bir veri seti kullanýlarak, geleneksel bir ML yöntemi olan rastgele orman ile SAA geliþtirilmiþtir. Önerilen algoritma, þok uygulanabilir ritimlerde %92.9 duyarlýlýk ve þok uygulanmamasý gereken ritimlerde %99.2 özgüllük deðerleri saðlamýþtýr. Yüksek seviye programlama dili ile geliþtirilen SAA, C diline entegre edilerek mikrodenetleyici tabanlý bir geliþtirme kitinde test edilmiþtir. 500 kB bellek ihtiyacý ve 75 mikro saniyelik tespit süresi ile algoritmanýn AED cihazlarýnda kullaným için uygun olduðu ve baþarýyla entegre edilebileceði kanýtlanmýþtýr

Bu çalýþma, yükseköðretimde kullanýlmak üzere geliþtirilen bir soru cevap sistemi sunmaktadýr. BERTurk Base cased/uncased, ELECTRA-Turk, mBERT ve XLM-R olmak üzere beþ önceden eðitilmiþ model deðerlendirilmiþtir. Modeller, THQuAD veri kümesi üzerinde ince ayarlanarak eðitilmiþ ve resmi üniversite kaynaklarý ile öðrenci sorularýndan oluþturulan bir sýkça sorulan sorular veri kümesi üzerinde test edilmiþtir. Tam Eþleþme ve F1 gibi standart metriklere ek olarak anlam açýsýndan doðru yanýtlarý da dikkate alan geniþletilmiþ bir deðerlendirme yöntemi uygulanmýþtýr. En yüksek F1 skoru 0.8936 ve Tam Eþleþme skoru 0.8478 ile ELECTRA-Turk modeli tarafýndan elde edilmiþtir. Bulgular, transformer tabanlý yaklaþýmlarýn akademik ortamda otomatik soru cevaplama görevlerinde etkili olduðunu ve öðrenci odaklý bilgiye eriþimi artýrabileceðini göstermektedir.

Kredi skoru tahmini, finansal kuruluþlarýn kredi riskini etkin þekilde yönetmeleri ve sürdürülebilir kârlýlýk saðlamalarý açýsýndan kritik bir öneme sahiptir. Saðlýklý kredi kararlarýnýn alýnabilmesi için geçmiþ verilere dayalý tahmin modellerinin geliþtirilmesi gerekmektedir. Bu çalýþmada, kredi notu veri seti üzerinde çeþitli makine öðrenmesi algoritmalarý ile birlikte birliktelik kuralý çýkarýmýna dayalý Apriori algoritmasý kullanýlarak tahmin modelleri oluþturulmuþtur.
Modelleme sürecinde veri madenciliði ve yapay zekâ tekniklerinden yararlanýlmýþ; farklý sýnýflandýrma algoritmalarýnýn baþarý performanslarý 10 katlý çapraz doðrulama yöntemi ile doðruluk, hassasiyet (precision), hatýrlama (recall) ve F1-skoru gibi metrikler üzerinden deðerlendirilmiþtir. Ýstatistiksel analizler (Wilcoxon ve paired t-testi) DNN modelinin Logistic Regression, Naive Bayes ve Random Forest modellerine göre anlamlý þekilde üstün olduðunu ortaya koyarken, MLP, SVM ve XGBoost modelleri ile benzer performanslar sergilediðini göstermiþtir. Bu bulgu, DNN’nin özellikle karmaþýk veri setlerinde güçlü bir tahmin modeli olduðunu desteklemektedir.
Elde edilen sonuçlar, veri tabanlý tahmin yaklaþýmlarýnýn kredi risk analizinde etkinliðini göstermekte ve senaryoya uygun algoritma seçiminin önemine vurgu yapmaktadýr. Ayrýca, kullanýlan algoritmalarýn avantajlarý ve sýnýrlýlýklarý deðerlendirilmiþ; uygulama baðlamýna göre en uygun yöntemin seçilmesinin kritik olduðu sonucuna varýlmýþtýr. Bu çýktýlar, kredi risk tahminine yönelik modelleme çalýþmalarýna katký saðlamakta ve finansal kuruluþlarýn karar destek sistemleri için yapay zekâ temelli çözümler geliþtirmelerine rehberlik etmektedir.

Arbovirüs enfeksiyonu þüphesiyle gözlem altýnda tutulan bir hastanýn hastaneye yatýþ gerekliliði, saðlýk profesyonelleri için kritik bir karardýr. Týbbi personel, bu kararýn saðlýklý bireyler üzerindeki potansiyel riskleri nedeniyle baský altýnda olabilir. Mevcut teþhis olanaklarý zaman zaman kafa karýþtýrýcý olabilir. Bu nedenle, veri madenciliði yaklaþýmlarýnýn hastalýklarýn teþhisinde ve birçok farklý alanda oldukça etkili olduðu kanýtlanmýþtýr. Yapýlan araþtýrmalar, veri madenciliði yöntemlerinin arbovirüs enfeksiyonu taþýyan bir hastanýn hastaneye yatýrýlýp yatýrýlmamasý kararýnda da kullanýlabileceðini göstermektedir.Bu amaç doðrultusunda, bu çalýþma Þüpheli Arbovirüs Vakalarý için Þiddet Ýndeksi (SISA) veri kümesini kullanarak, bir hastanýn hastaneye yatýþ durumunu belirlemek için ikili sýnýflandýrma gerçekleþtiren çeþitli makine öðrenmesi tekniklerini uygulamaktadýr. Deneylerde sýnýflandýrýcý olarak çeþitli yapay sinir aðlarý, tekil sýnýflandýrýcýlar ve topluluk destekli öðrenme yöntemleri kullanýlmýþtýr. En yüksek sýnýflandýrma doðruluðu, %99,08 ile Rastgele Orman (Random Forest - RF) modeli tarafýndan elde edilmiþtir. Bu modelin, literatürdeki önemli araþtýrmalarda uygulanan birçok veri madenciliði tekniðinden daha etkili olduðu kanýtlanmýþtýr. Bu olumlu sonuçlar, RF modelinin farklý sayýda tahmin edici (estimators) ile ek deneyler yapýlmasýný teþvik etmiþtir. Çalýþma sonucunda, en yüksek sýnýflandýrma performansý 25 tahmin edici kullanýlarak %99,26'ya yükseltilmiþtir. Elde edilen bulgular, arbovirüs þüpheli vaka analizinde özellikle torbalama (bagging) ve güçlendirme (boosting) yaklaþýmlarýna dayalý topluluk modellerinin etkinliðini ortaya koymaktadýr.

Su talebi ve temiz su kaynaklarýna eriþim zorluðu, kamu hizmetlerinde su kayýplarýnýn etkili ve sürdürülebilir yönetiminin önemini artýrmaktadýr. Verilerin düzenli ölçümü, etkili faktörlerin analizi ve yöntem ve araçlarýn verimliliði, kayýplarýn sürdürülebilir yönetimi için oldukça önemlidir. Bu çalýþmanýn amacý, veri kalitesini analiz etmek ve idari kayýp yönetimi bileþenlerinin mevcut uygulama düzeylerini izlemek için güncel bir durum deðerlendirme sistemi geliþtirmektir. Sistem, literatür ve saha deneyimlerine dayalý olarak teknik, iþletme ve bakým, ticari ve ekonomik ana baþlýklarý altýnda 45 bileþenden oluþmaktadýr. Bu bileþenleri 0 ile 5 (oldukça iyi, iyi, yetersiz, zayýf ve oldukça zayýf) arasýnda deðerlendirmek için bir puanlama sistemi önerilmektedir. Sistem, üç kamu hizmetinde saha verileri kullanýlarak test edilmiþtir. Ýdare II'deki (genellikle iyi) görünür kayýp yönetimi uygulamalarýnýn veri kalitesi ve güncel durumu, diðer Ýdare I (yetersiz) ve III'ten (zayýf) daha iyidir. Ýdari kayýp yönetimi kapsamýnda iyileþtirilmesi gereken bileþenler, puanlama sonuçlarýna göre su idarelerinde tanýmlanmaktadýr. Bu sistem, su idarelerinde idari kayýp yönetiminde kullanýlan verilerin kalitesini, ölçüm sýklýðýný ve doðruluðunu ayrýntýlý olarak sorgulama olanaðý saðlamaktadýr. Ancak bu sistemin uygulanmasýnda yaþanan temel sorun, su idarelerinde görünür kayýp önleme, azaltma ve tespit yöntemleri için yeterli rapor, veri ve kayýtlarýn bulunmamasýdýr. Bu deðerlendirme sistemi su idarelerinde idari kayýp yönetimi için daha gerçekçi veriler elde edilmesine ve saha uygulamalarýnýn daha doðru yapýlmasýna yardýmcý olacaktýr.

Dünyada gittikçe artan sýcak ve soðuk savaþlardan kaynaklý bombalý saldýrýlar meydana gelmektedir. Çalýþmamýzda bu saldýrýlar içerisinde yapýnýn direncini en fazla etkileyen temas patlamasý araþtýrýlmýþtýr. Temas patlamasýnda patlayýcý yapý yüzeyi ile temas halinde olduðu için ani dinamik yüklemeden dolayý yapý eðilme ve kesme davranýþýnda gösterdiði reaksiyonlarda diðer yüklemlere göre farklýlýk göstermektedir Patlama olayýnda bir mühendislik yapýsýnýn göstereceði hasarý azaltmak için hem dayanýklýlýk hem de ekonomik performansý göz önüne almak gereklidir. Yaptýðýmýz deneysel çalýþmada betonun patlama karþýsýndaki davranýþlarýný kýyaslamayabilmek için hasýr çelik, telçit ve geogrid yapý malzemeleri ile güçlendirilmiþ 50x50x15 cm BA plaklar üretilmiþtir. Bu plaklara temas halinde 577 g patlayýcý uygulanarak patlatýlmýþtýr. Deneylerde geogrid takviyeli beton ile çelik donatýlý beton ve donatýsýz betonun temas patlamasý reaksiyonlarý ile karþýlaþtýrýlmýþtýr. Yapýlan deneyler sonucunda telçit ve geogrid ile güçlendirilmiþ betonun temas patlamasýna karþý uygulanabilir olduðu belirlenmiþtir.

Bu çalýþmada, gül posasý, evsel arýtma çamuru ve yerli Kale Linyiti kullanýlarak hazýrlanan farklý oranlardaki yakýt karýþýmlarýnýn termogravimetrik analizleri (TGA) yapýlarak; yanma karakteristikleri, yanma indeksleri ve aktivasyon enerjileri incelenmiþtir. Bu çalýþmada üç farklý yakýt karýþýmý (%15Ç+%15G+%70L; %25Ç+%25G+%50L; %40Ç+%40G+%20L) hazýrlanmýþtýr. Yakýt karýþýmlarýnýn termal bozunmalarý dört bölgede gerçekleþmiþtir. Bu çalýþmada alev alma sýcaklýklarýnýn karýþýmdaki çamur oraný arttýkça yükseldiði, son yanma sýcaklýklarýnda ise genel bir deðiþim olmadýðý görülmektedir. Karýþýmlarýn maksimum kütle kaybý hýzlarý çamur oraný arttýkça artmýþ ve daha stabil bir yanma saðlamýþtýr. Yanma indeksleri açýsýndan, linyite arýtma çamuru eklenmesinin yakýtýn yanma karakteristiðini iyileþtirdiði gözlemlenmiþtir. Bu çalýþmada hazýrlanan yakýt karýþýmlarýnýn aktivasyon enerjileri ise %15Ç+%15G+%70L için 86,68 kJ/mol, %25Ç+%25G+%50L için 107,20 kJ/mol, %40Ç+%40G+%20L için 114,07 kJ/mol ve %100 çamur için 160,05 kJ/mol olarak hesaplanmýþtýr. Dolayýsýyla biyokütle ve linyitin arýtma çamurlarý ile termokimyasal kullanýmýnýn çevresel ve ekonomik açýdan önemli bir potansiyele sahip olduðu görülmektedir.

Ülkemizde kok üretimi için kullanýlan taþkömürü rezervleri oldukça sýnýrlýdýr. Ancak koklaþamayan linyit rezervleri ise oldukça yüksektir. Linyitlerin taþ kömürlerine ilave edilerek kok üretiminde kullanýlabilmesi için bu karýþýmlarýn koklaþabilme özelliklerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalýþmada Erzurum Oltu linyiti ve Zonguldak Kozlu taþkömürü ve bu kömürlerin belirli oranlarda hazýrlanan karýþýmlarý kullanýlmýþtýr. Ham kömür ve kömür karýþýmlarýnýn koklaþma kalitesini belirleyen nem içeriði, kül, uçucu madde, petrografik analiz, serbest þiþme indeksi, Gray-King kok testi, dilatasyon ve plastisite (akýþkanlýk) gibi çeþitli parametreler incelenmiþtir. Oltu kömüründe maseral bileþiminin %75 oranýnda hüminitten oluþmasý bu kömürün düþük ranklý karakterini, Kozlu kömürünün %65 vitrinit içeriði yüksek rankýl ve koklaþabilir karakterini göstermektedir. Mikrolitotip bileþimleri de bu durumu desteklemektedir. Kömürlerin ve karýþýmlarýnýn serbest þiþme indeksi testinde, %100 Oltu linyitinin hiç yapýþma göstermediði, %100 Kozlu kömürünün ise iyi bir koklaþma özelliðini yansýtan 6 FSI deðerine sahip olduðu belirlenmiþtir. Gray-King kok testinde, Oltu linyiti tek baþýna bir kok tipi üretmezken, %100 Kozlu kömürü ve %20 Oltu-%80 Kozlu karýþýmý G tipi bir kok üretimi saðlamýþtýr. Akýþkanlýk testleri, Oltu linyitinin tek baþýna hiçbir plastisite veya akýþkan davranýþ göstermediðini, Kozlu taþ kömürünün ise 87°C'lik geniþ bir plastik aralýk ve 980 DDPM'lik (dakikada kadran bölümü) maksimum akýþkanlýk gösterdiðini ortaya koymaktadýr. Genleþme testlerinde, Oltu linyiti herhangi bir genleþme olmadan yumuþama ve büzülme davranýþý göstermiþ, Kozlu kömürü ise yumuþama ve büzülmenin yanýnda %+118'lik önemli bir genleþme oraný göstermiþtir.