Bu çalýþmada, Türkiye’nin en kuzeyinde yer alan Karadeniz Bölgesi’nin Bartýn ilindeki rüzgâr enerjisi potansiyelinin belirlenmesine yönelik olarak, rüzgâr hýzý ve güç yoðunluðu parametrelerinin istatistiksel analizi gerçekleþtirilmiþtir. Analizlerde 2015-2024 yýllarý arasýnda Meteoroloji Genel Müdürlüðü istasyonlarýnýn saatlik olarak aldýðý 3561 adet rüzgâr hýzý verileri kullanýlmýþtýr. Elde edilen veriler, rüzgâr hýzýnýn yýllýk, mevsimlik ve aylýk daðýlýmlarýný incelemek amacýyla deðerlendirilmiþtir. Toplanan gerçek verilerde rüzgar hýzý en yüksek 1.5645 m/s, en düþük 0.3345 m/s olarak ölçülmüþtür. Weibull analizi sonucunda en yüksek ortalama rüzgar hýzý 2024 yýlýnda 1,2712 m/s, bu ortalama rüzgar hýzýna karþýlýk gelen en yüksek güç yoðunluðu ise 1,6453 W/m² olarak tespit edilmiþtir. Rüzgâr hýzlarýnýn istatistiksel modellemesi için literatürde sýklýkla tercih edilen ve güvenilir sonuçlar sunduðu bilinen Weibull daðýlým fonksiyonu kullanýlmýþtýr. Weibull daðýlýmýnýn þekil (k) ve ölçek (c) parametreleri, en küçük kareler yöntemiyle belirlenmiþ; modelin uygunluðu ise belirleme katsayýsý (R²), kök ortalama kare hata (RMSE) ve ki-kare (χ²) testleri ile istatistiksel olarak doðrulanmýþtýr. Yapýlan analizler, Bartýn ilinin rüzgâr verilerinin Weibull daðýlýmý ile baþarýlý biçimde temsil edilebildiðini göstermektedir. Elde edilen bulgular, Bartýn’da rüzgâr enerjisi temelli yatýrýmlarýn fizibilitesine ýþýk tutmakta olup, bu alanda yapýlacak yeni çalýþmalar için saðlam bir veri temeli sunmaktadýr. Ayrýca, sürdürülebilir enerji politikalarýnýn bölgesel düzeyde planlanmasýnda da katký saðlayabileceði öngörülmektedir.

Bu çalýþmada ergiyik yýðma metodu (Fused Deposition Modelleme/FDM) yöntemi ile 3D yazýcýlarda üretilen çekme numunelerinin mekanik özellikleri incelendi. Burada FDM yöntemindeki katman (filament) kalýnlýðý, dolgu tipi ve support açýsý gibi parametreler incelendi. Üretim Up-right ve edge yönleri ve her bir yön için Taguchi L25 deney tasarýmýyla üretildi. Deneyler neticesinde çekme mukavemeti açýsýndan en iyi katman kalýnlýðý 0,09 mm, dolgu tipi olarak full dolgu tipi olurken support açýsýnda farklý sonuçlar elde edildi. Varyans analizi (ANOVA) deðerlerine göre parametrelerden katman kalýnlýðý ve dolgu tipinin çekme mukavemeti üzerinde oldukça etkili olduðu ancak support açýsýnýn göz ardý edilebilecek düzeyde olduðu gözlemlendi. Ýkinci aþamada sonuçlar makine öðrenmesi algoritmalarýndan xgboost ve catboost ile ve linear regression ile tahmin modelleri yapýldý. Ýncelenen mekanik özellikler üzerinde en etkin algoritma catboost algoritmasý olarak belirlendi.

Endüstriyel uygulamalarda tel örgü yapýlarýn kullanýmý artmaktadýr, dolayýsýyla bu tür yapýlarýn þekillendirme yöntemlerine olan ilginin artmasýna neden olmuþtur. Bu çalýþma, farklý dokuma türleri ve sýklýðýna sahip tel örgü yapýlarýn þekillendirilmesinde derin çekme yönteminin uygulanabilirliðini incelemektedir. Çalýþma, dimi dokuma türü tel örgülerin þekillendirme kabiliyetinin düz dokumalardan daha üstün olduðunu ve kesme yönünün þekillendirme kalitesini doðrudan etkilediðini ortaya koymuþtur. Dokuma sýklýðýnýn artmasýnýn malzemenin þekillendirilebilirliðini azalttýðý bulunmuþtur. Ayrýca, farklý zýmba geometrileriyle yapýlan deneyler, 5 mm uç yarýçaplý dairesel zýmbalarýn kare ve küçük yarýçaplý zýmbalara kýyasla üstün þekillendirme performansý gösterdiðini ortaya koymuþtur. Ek olarak, baský plakasýna eklenen geometrik formlarýn tel örgü dokularýnýn þekillendirilmesini olumsuz etkilediði ve þekillendirme kabiliyetinin çekme derinliðinin artmasýyla azaldýðý gözlemlenmiþtir.

Mikro kanallar cihazlarýn bir parçasýdýr ve mikro karýþtýrýcýlar kanallarýn kalbidir denilebilir. Ýlgili çalýþma, akýþýn tasarýmýný ve performans analizini Hesaplamalý Akýþkanlar Dinamiði (HAD) ile sayýsal olarak açýklamaktadýr. Bu çalýþma, zikzak þekilli SAR konseptine dayanmaktadýr. Karýþtýrma, geniþ bir Re sayýsý aralýðýnda (1-100) incelenmiþtir. En uygun þekli elde etmek için üç seviyeli dört faktör Taguchi yöntemi ile optimize edilmiþtir; açý, periyot, geniþlik ile çap arasýndaki oran arasýndaki iliþki için de geniþlik ve derinlik incelenmiþtir. Karýþtýrma indeksi, karýþýmdaki kütle kesrinin varyansýna odaklanarak deðerlendirilmektedir. Sonuç olarak, karýþtýrma indeksi deðiþen Reynolds sayýlarýyla arttýðý görülmüþtür. Karýþtýrýcýdaki en iyi tasarým 70o, 4-periyotlu, (w/d = 0.125) ve (w/t = 1) koþullarýnda elde edilmiþtir.

Modern iþ yaþamýnýn önemli konularý haline gelen dijitalleþme ve sürdürülebilirlik her geçen gün eklenen yeni araþtýrma ve geliþtirme çalýþmalarý ile farklý boyutlar kazanmaktadýr. Özellikle sürdürülebilirlik konusu iþletmelerin birçok etkileþimli unsuru kurumsal bir yapýda sistematik olarak yönetmelerini gerektirmektedir. Kurumsal sürdürülebilirlik, sosyal, çevresel ve yönetiþim boyutlarýný kapsayan üç temel alandan oluþmaktadýr. Bu alanlarýn performansýnýn deðerlendirilmesine iliþkin kriterlerin belirlenmesi ve doðru olarak ölçülmesi sürdürülebilirliðin etkinliðini artýran önemli bir adýmdýr. Bütünsel bir yaklaþýmla kurulacak sürdürülebilirlik modelleri, baþarýnýn ölçülmesinde ve izlenmesinde doðru karar verme yöntemlerinin kullanýlmasýný gerektirmektedir. Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri, sürdürülebilirlik göstergelerinin birlikte deðerlendirilmesinde etkili bir araçtýr.
Bu çalýþmada, sosyal, çevresel ve yönetiþim olmak üzere kurumsal sürdürülebilirliðin üç ana kriteri esas alýnarak bu kriterlere baðlý alt kriterler belirlenmiþtir. Alt kriterlerin deðerlendirilmesinde 18 ana baþlýkta toplanan 100 alt kriter tanýmlanmýþtýr. Kriterlerin aðýrlýklandýrýlmasýnda Analitik Hiyerarþi Prosesi (AHP) kullanýlmýþ, alternatiflerin sýralanmasýnda TOPSIS yöntemi uygulanmýþtýr. Çalýþma, Ev tekstili ürünlerinin üretimi alanýnda faaliyet gösteren bir tekstil iþletmesinde yapýlmýþ ve sürdürülebilirlik performansý uzman görüþleri ile deðerlendirilmiþtir. Çalýþma, iþletmenin sürdürülebilirlik performansýný artýracak stratejik öneriler geliþtirilmesine olanak saðlamakta ve sürdürülebilirlik uygulamalarýnýn entegrasyonu için bir model önermektedir. Bu model, tekstil sektöründeki iþletmeler için bir rehber niteliði taþýmaktadýr.

Tekstil üretim süreçleri, çok sayýda birbirine baðýmlý deðiþkenin eþzamanlý olarak yönetilmesini gerektiren karmaþýk yapýlarla karakterize edilir. Bu deðiþkenler; kumaþ kalitesi, renk tutarlýlýðý, doku, dayanýklýlýk ve üretim maliyeti gibi temel ürün özelliklerini doðrudan etkiler. Süreçlerdeki yüksek deðiþkenlik, istenilen kalite seviyesinin tutarlý biçimde saðlanmasýný zorlaþtýrmakta ve üretim hatalarýnýn oluþma olasýlýðýný artýrmaktadýr.
Bu zorluklara çözüm olarak, çalýþmada tekstil üretiminde süreç parametrelerini optimize etmeyi ve olasý üretim hatalarýný önceden tahmin etmeyi amaçlayan makine öðrenmesi tabanlý bir karar destek sistemi önerilmektedir. Sistem, mevcutta bulunan çalýþmalardan farklý olarak üretim deðiþkenlerinin sistematik biçimde yönetilmesini saðlayarak kalite ve verimliliði artýrmaya yönelik proaktif müdahalelere olanak tanýmaktadýr.
2022–2023 yýllarý arasýnda bir tekstil iþletmesinde gerçekleþtirilen kapsamlý analizler sonucunda, rotasyon baský aþamasýnda en sýk karþýlaþýlan hata türü belirlenmiþ ve bu hatanýn temel nedenleri sistem analiz adýmlarýyla incelenmiþtir. Üretim sonuçlarýný etkileyen kritik parametreler tanýmlanmýþ, ilgili veri depolama sistemlerinden elde edilen tarihsel üretim verileri model geliþtirme sürecinde kullanýlmýþtýr.
Bu çalýþmanýn temel katkýsý, hata nedenlerinin analizini içeren çok yönlü yaklaþýmý ile tahmine dayalý bir karar destek modelinin geliþtirilmesini bir araya getirmesidir. Model, hem operatör hem de makine performans metriklerini dikkate alan makine öðrenmesi algoritmalarýndan yararlanarak hatasýz üretim senaryolarýný öngörmektedir. Böylece yalnýzca olasý hatalarý önceden tahmin etmekle kalmayýp, ayný zamanda bu hatalarýn oluþmasýný engelleyecek optimum parametre yapýlarýný da önermektedir.
Araþtýrma, tekstil sektöründe süreç iyileþtirme ve hata önleme stratejilerinin geliþtirilmesinde veri odaklý yöntemlerin potansiyelini ortaya koymaktadýr. Önerilen sistem, üretim güvenilirliðini artýran, atýk oranlarýný azaltan ve karmaþýk üretim ortamlarýnda gerçek zamanlý karar alma süreçlerini destekleyen ölçeklenebilir ve akýllý bir çerçeve sunmaktadýr.

Geniþ durdurma bandýna sahip kompakt geniþ bantlý modifiye edilmiþ Wilkinson tipi filtreleme güç bölücü (MWFPD) sunulmaktadýr. MWFPD, modifiye edilmiþ bir Wilkinson güç bölücü (MWPD) ve basamak empedans rezonatörü (SIR) yüklü üç kuplajlý hatlardan (TCL) oluþan bir filtreleme bölümünün kaskat baðlanmasýyla geliþtirilmiþtir. MWPD'nin kollarý da SIR'lerden oluþmaktadýr. Sadece giriþ portunda tek bir açýk devre sonlandýrmalý saplama kullanýlmasýyla harmonikler bastýrýlarak üst durdurma bandý 20 dB reddetme ile 20 GHz'e kadar uzatýlmaktadýr. Tasarlanan MWFPD ayrýca matematiksel ve elektromanyetik simülasyon sonuçlarýný doðrulamak için imal edilmiþtir. Ölçülen sonuçlar öngörülen sonuçlarla mükemmel bir uyum göstermektedir. Üretilen devrenin merkez frekansý %44'lük kýsmi bant geniþliði (FBW) ile 4.36 GHz'de ölçülmüþtür. Önerilen MWFPD sadece rekabetçi bir performans sergilemekle kalmayýp ayný zamanda üretim ve tasarým kolaylýðý da sunmaktadýr.

Bu çalýþmada, öncelikle bir ileti dizi anten birim hücresi tasarlanmýþ ve tasarým parametreleri ele alýnarak iletim fazý karakteristiði elde edilmiþtir. Çalýþmanýn ikinci adýmýnda ise, standart Çok Katmanlý Algýlayýcýlar (Multi-Layer Perceptron, MLP), ve Karýnca Aslaný Optimizasyonu (Ant Lion Optimization, ALO) ile geliþtirilmiþ MLP sinir aðý olmak üzere iki farklý model geliþtirilmiþ ve tasarlanan ileti dizi birim hücre elemanýna ait benzetim verileriyle eðitilmiþtir. Modellerin performansýný deðerlendirmek amacýyla kök ortalama kare hata (RMSE) deðerleri hesaplanmýþ ve her iki modelin baþarýsý karþýlaþtýrýlmýþtýr. Böylece tasarlanan birim hücreye ait tasarým parametreleri ve iletim fazý için yüksek doðruluklu bir model geliþtirilmiþtir. Çalýþma, özellikle 5G ve sonraki nesil iletiþim sistemlerinde ileti dizi birim hücre tasarýmýnda yenilikçi ve etkili bir yaklaþým sunmakta, ayrýca yapay zekâ ve meta-sezgisel optimizasyon tekniklerinin entegrasyonunun elektromanyetik yapýlarýn tasarým sürecindeki potansiyeli ortaya koymaktadýr.

Bu çalýþmada, güneþ enerjisi sistemlerinde maksimum güç noktasý takibi (MPPT) elde etmek için süper-lift Luo dönüþtürücü ile entegre edilmiþ bulanýk mantýk tabanlý bir kontrol mekanizmasý uygulanmaktadýr. Benzer çalýþmalarda yaygýn olarak bulunmayan bir yaklaþým olan ve araþtýrmamýzýn orijinal bir bileþenini oluþturan iki farklý dönüþtürücü topolojisi olan Yükselten ve Süper-lift Luo'nun karþýlaþtýrmalý bir analizi, kontrol sistemi içindeki bir DC-DC dönüþtürücü bloðu baðlamýnda gerçekleþtirilmiþtir. Her iki sistem için MPPT algoritmasý olarak, ayný güneþ paneli koþullarýný kullanan bir bulanýk mantýk denetleyicisi geliþtirilmiþtir. Çalýþmada süper-lift Luo dönüþtürücü, geleneksel yükselten dönüþtürücüye göre yaklaþýk %4 daha fazla verimliliðe sahiptir ve geliþmiþ voltaj kazancý ve azaltýlmýþ giriþ akýmý sunmaktadýr. Ayrýca, süper-lift Luo dönüþtürücü kullanan sistemin yüksek güçlü yükler ve endüstriyel uygulamalar için daha uygun olduðu tespit edilmiþtir. Her iki sistemin kararlýlýðý, çevresel parametrelerdeki ani deðiþiklikler altýnda doðrulanmýþ ve salýným veya kararsýzlýk olmadan maksimum güç noktasýný koruma yeteneklerini göstermiþtir. Tasarlanan kontrolör konfigürasyonu, her iki dönüþtürücünün de sabit çýkýþ deðerleri elde etmesini ve aþým olmadan maksimum güç noktasýnda çalýþmasýný saðlamýþtýr. Ayrýca, sistemin saðlamlýðýný ve dinamik tepkisini deðerlendirmek için farklý ýþýným ve sýcaklýk koþullarý altýnda ve çeþitli yük seviyelerinde ek araþtýrmalar yapýlmýþtýr. Bu araþtýrmalar ayný zamanda bulanýk mantýk kontrolcünün uygunluðunu da vurgulamýþtýr.

Görme alaný kaybýna neden olan glokom gibi hastalýklarýn teþhisi ve takibinde kullanýlan Humphrey Alan Analizörü’nden (HFA) esinlenilen makale çalýþmasýnda mevcut cihazlara uyum saðlayan ve hasta kullanýmýný kolaylaþtýran tasarým ile düþük maliyetli ve taþýnabilir bir cihaz uygulamasý geliþtirilmiþtir. Sistem tasarýmý mekanik, donaným ve yazýlým bileþenlerinden oluþmaktadýr. Mekanik tasarým, kullanýcý ergonomisini ve güvenilir sonuçlarý saðlamak için özel bir çene desteði ile entegre edilmiþ bir görsel uyaran kutusu içerir. Donaným bileþeni, bir Arduino Mega mikrodenetleyici tarafýndan kontrol edilen 24/2 deseninde tasarlanmýþ LED tabanlý bir görsel uyaran devresine sahiptir. Donanýmýn iþlevselliði Proteus simülasyon yazýlýmý kullanýlarak doðrulanmýþtýr. Yazýlým tarafýnda, seri port üzerinden Arduino Mega mikrodenetleyici ile çift yönlü iletiþime olanak saðlayan MATLAB Appdesigner kullanýlarak bir kullanýcý arayüzü geliþtirilmiþtir. Geliþtirilen görme alaný test sistemi, uzman teknik personel gerektirmeyen, düþük maliyetli, kurulumu kolay, taþýnabilir ve güvenilir bir sistemdir. Tasarým ticari cihazlarla karþýlaþtýrýldýðýnda, HFA cihazlarýndaki uyaran projeksiyonuyla iliþkili motor gürültülerini ortadan kaldýrarak sessiz çalýþmasýyla kullanýcýlar için daha az dikkat daðýtýcý hale gelmektedir. Bu çalýþma, potansiyel klinik taný ve hasta eðitimi uygulamalarýyla, geleneksel görme alaný test cihazlarýna uygun maliyetli, kullanýcý dostu ve taþýnabilir bir alternatif sunmaktadýr.

Veri kümeleme, makine öðrenimi ve veri madenciliðinin temel tekniklerinden biri olarak, etiketlenmemiþ veri kümelerini içsel benzerliklerine göre farklý kümelere ayýrmada kritik bir rol oynar. Bu çalýþma, sezgisel bulanýk C-means (IFCM) algoritmasý ile Any Relation Clustering Algorithm (ARCA) yönteminin entegrasyonunu içeren yeni bir melez yöntem olan Sezgisel Bulanýk Herhangi-Ýliþki Kümeleme Algoritmasý’ný (IF-ARCA) önermektedir. IF-ARCA, kosinüs benzerliði ve bulanýk ölçütlerle oluþturulan sezgisel bulanýk benzerlik matrislerinin (IFSM) yaný sýra ayrýþma ve tereddüt matrislerini kullanarak kümeleme hassasiyetini artýrýr. Geleneksel yöntemlerdeki yüksek hesaplama karmaþýklýðý ve manuel parametre ayarlama zorluklarýný gidermek amacýyla algoritma, parametreleri otomatik olarak ayarlayan Diferansiyel Evrim (DE) optimizasyonunu içerir; bu sayede yüksek boyutlu veri kümelerinde performansý önemli ölçüde iyileþtirir. UCI benchmark veri kümeleri üzerindeki deneysel doðrulamalar, IF-ARCA’nýn kümeleme doðruluðu ve ölçeklenebilirlik açýsýndan üstün etkinliðini göstermektedir. Önerilen algoritmanýn baþarýsý, F1 skoru, doðruluk, keskinlik (precision) ve geri çaðýrma (recall) gibi ölçütlerle titizlikle deðerlendirilmiþ olup, karmaþýk ve belirsiz verileri iþleme potansiyelini vurgulamaktadýr.

Bibliyometrik çalýþmalar, belirli bir alandaki akademik üretkenliði, yayýn trendlerini, öncü araþtýrmacýlarý veya kurumlarý sistematik olarak inceleme olanaðý sunmaktadýr. Yeþil biliþim (green computing) alanýnda yapýlacak bir bibliyometrik analiz de enerji tasarrufu, çevre dostu bilgi teknolojileri, sürdürülebilir yazýlým ve donaným gibi konularda araþtýrma eðilimlerini ortaya çýkarabilir. Bu çalýþmada, 2000 – 2024 yýllarý arasýnda Scopus veri tabanýnda yeþil biliþim alanýnda yayýmlanan 6.532 makale, çeþitli performans göstergeleri doðrultusunda VOSviewer yazýlýmý aracýlýðý ile analiz edilmiþtir. Analiz sonuçlarý, Çin'in 2.574 yayýnla bu alanda lider olduðunu, Rajkumar Buyya'nýn ise 55 makaleyle en üretken yazar olduðunu ortaya koymuþtur. Kurum atýf analizinin sonuçlarý, Google'ýn 1.195 atýfla en çok atýf yapýlan kurum olduðunu, New York Eyalet Üniversitesi'nin ise toplam 32 makaleyle en fazla makale yayýnlayan kurum olduðunu göstermiþtir. Dergiler arasýnda Ieee Access, 478 yayýn ve 12.876 atýfla en etkili yayýn organý olarak öne çýkmýþtýr. Son olarak yeþil biliþim çalýþmalarýnda en çok kullanýlan kelimeler sýrasýyla “Enerji Verimliliði”, “Bulut Biliþim” ve “Yeþil Biliþim”dir.

Hýzlý Görsel Tarama (RVS) metodolojisi, geleneksel mühendislik analizlerinin kentsel ölçekte uygulanmasýndaki pratik kýsýtlamalarýn üstesinden gelmek için geliþtirilmiþtir. Bu metodoloji, çalýþmamýzda Denizli'deki deprem riskinin kapsamlý bir þekilde haritalanmasý için kullanýlmýþtýr. Yapý stokunun sismik performansýný deðerlendirmek amacýyla altý mahallede toplam 5577 bina taranmýþtýr. Bu araþtýrma, Denizli'de gerçekleþtirdiði ölçek bakýmýndan dikkate deðer olup, incelenen yapýlarýn 4967'sini betonarme binalar oluþturmaktadýr. Bu binalar için, çok boyutlu matrislere dayalý özgün bir puanlama metodolojisi geliþtirilmiþtir. Geleneksel doðrusal puanlamanýn aksine bu yaklaþým, bina yaþý, kat sayýsý ve yapýsal düzensizlikler (yumuþak kat, kýsa kolon, kapalý çýkma) gibi temel parametreler arasýndaki etkileþimi modellemektedir. Bu deðerlendirmenin sonucunda yapý stoku, düþük riskli, orta riskli ve yüksek riskli olarak sýnýflandýrýlmýþtýr. Ek olarak, mahalle düzeyindeki risk daðýlýmlarý ve öncelikli müdahale gerektiren bina kümeleri tespit edilmiþtir. Bu bütünleþik risk yaklaþýmý, Denizli'nin afete hazýrlýk stratejilerini destekleyecek veri altyapýsýný saðlamaktadýr. Elde edilen risk haritalarý, kentsel dönüþüm projelerinin önceliklendirilmesi için bilimsel bir zemin sunmakta ve kaynaklarýn verimli kullanýmý için karar alma mekanizmalarýna katkýda bulunmaktadýr.

Yol üstyapýsýnýn en üst tabakasýnda meydana gelen yüzey çatlaklarý, zamanýnda müdahale edilmediðinde yapýsal bozulmalara ve bakým maliyetlerinin artmasýna neden olmaktadýr. Özellikle köprü yüzeyleri gibi kritik bileþenlerde çatlaklarýn erken tespiti, yapýsal bütünlüðün korunmasý açýsýndan büyük önem taþýmaktadýr. Geleneksel denetim yöntemleri ise zaman alýcý, maliyetli ve genellikle öznel deðerlendirmelere dayalýdýr. Bu çalýþma, çatlak tespiti sürecinde hem görsel hem de konumsal doðruluk saðlayan yeni nesil bir yaklaþým sunmak üzere, Ýnsansýz Hava Aracý (ÝHA) görüntülemesi, fotogrametrik modelleme ve derin öðrenme tekniklerini entegre eden bütüncül bir yöntem önermektedir. Kýrsal bir yol kesiminde toplanan yüksek çözünürlüklü görüntüler fotogrametri iþ akýþý ile deðerlendirilmiþtir. Yapýlan doðruluk analizinde iç yöneltme (kamera kalibrasyonu) hatasý, dengeleme sonrasýnda 1.83 mm olarak belirlenmiþtir. Dýþ doðruluk (üç boyutlu (3B) konumsal hassasiyet) ise 2.14 mm Kök Ortalama Kare Hata (Root Mean Square Error – RMSE) deðeriyle doðrulanmýþtýr. Elde edilen ortomozaik görüntüler üzerinde, Transformatör tabanlý CT-CrackSeg kullanýlarak otomatik çatlak tespiti gerçekleþtirildi. Çatlak maskeleri, saha gözlemleri ve referans ölçümlerle karþýlaþtýrýlmýþ; %92.5 Kesinlik (Precision), %88.3 Duyarlýlýk (Recall), %90.3 F1-Skoru ve %87.6 Birleþim Üzerinden Kesiþim (Intersection over Union – IoU) metrik deðerleri elde edilmiþtir. Çalýþma sonuçlarý, önerilen yöntemin özellikle düþük trafikli ve yapýsal riski yüksek yüzeylerde hýzlý, hassas ve tekrar üretilebilir çatlak tespiti için etkin bir çözüm sunduðunu göstermektedir. Yüksek çözünürlüklü, koordinatlý görüntülerin derin öðrenme ile bütünleþik kullanýmý, çatlaklarýn hem morfolojik hem de mekânsal analizi açýsýndan literatürde öne çýkan güçlü bir uygulama senaryosu ortaya koymaktadýr. Bu yaklaþým, yol bakým yönetim sistemlerine entegre edilerek, proaktif ve veri temelli karar destek mekanizmalarýnýn geliþimine katký saðlayabilecek niteliktedir.

Önümüzdeki yýllarda kentsel alanlarýn geniþlemeye devam etmesi, þehirlerin büyüklüðünde ve yoðunluðunda hýzlý bir artýþa yol açacaktýr. Sonuç olarak, gelecekte ciddi ulaþým sorunlarýyla karþýlaþmak kaçýnýlmaz olacaktýr. Bu sorunun üstesinden gelmek için ulaþým seçeneklerinin artýrýlmasý ve çeþitlendirilmesi gerekmektedir. Bisikletler bu konuda çok önemli bir rol oynayabilir. Bisikletler birçok kentsel ulaþým ihtiyacý için uygun olduðundan, sürdürülebilir arazi kullanýmý planlamasý, ulaþým, rekreasyon ve ekonomik kalkýnma giriþimlerine önemli ölçüde katkýda bulunabilir. Ayrýca bisiklet kullanýmýnýn yaygýnlaþmasý, ulaþýmda enerji tüketimini azaltarak daha çevre dostu ve saðlýklý kullanýmlara sahip sürdürülebilir kentlerin oluþmasýna katký saðlayacaktýr. Ancak ulaþýmda bisiklet ve ulaþým planlamasý üzerine hýzla büyüyen literatüre raðmen, bisiklet altyapýsý yatýrýmlarýnýn nasýl önceliklendirileceði, seçileceði ve karar verileceði konusunda yeterli araþtýrma bulunmamaktadýr. Bu çalýþma, kent içi bisiklet kullanýmýnýn faydalarý ve öneminin kabul edildiði, ancak sürdürülebilir ulaþým ve bisiklet için kapsamlý bir ulusal stratejinin henüz tam olarak geliþtirilmediði Türkiye'de bisiklet altyapý sistemlerinin oluþturulmasýnda dikkate alýnabilecek kriterleri belirlemeyi amaçlamaktadýr. Bu amaçla, bütüncül planlama yaklaþýmýna ve katýlýmcýlýk ilkesine dayalý politikalar geliþtirmenin önemini vurgulayan kapsamlý bir çalýþma yürütülmüþtür.
Çalýþmada katýlýmcý planlama yaklaþýmýný benimseyen Delphi tekniði kullanýlmýþtýr. Üç tur boyunca bisiklet rotalarýnýn belirlenmesinde göz önünde bulundurulmasý gereken kriterler fiziksel, görsel ve sosyal faktörler olmak üzere üç ana baþlýk altýnda toplanmýþtýr. Sonuç olarak, geliþmekte olan ülkelerde bisiklet kullanýmýnýn teþvik edilmesi ve bisiklet altyapýsýnýn oluþturulmasý için çeþitli öneriler geliþtirilmiþtir.

Bu çalýþma, kentsel trafik sinyal kontrolünü optimize etmek amacýyla Karnaugh Haritalarý (K-haritalarý) ile Pekiþtirmeli Öðrenme (Reinforcement Learning - RL) yöntemini birleþtiren hibrit bir yaklaþým sunmaktadýr. Sayýsal mantýkta Boolean ifadelerini sadeleþtirmek için kullanýlan K-haritalarý, burada RL tabanlý trafik sistemlerinde karar verme verimliliðini artýrmak amacýyla kullanýlmaktadýr. Önerilen yöntem, trafik akýþýný iyileþtirmeyi, týkanýklýðý azaltmayý ve yakýt tüketimini düþürmeyi hedeflemektedir. Yapýlan mikro-simülasyon deneyleri, orta büyüklükte bir kente ait tarihsel trafik verileriyle kalibre edilmiþ bir yazýlým üzerinde gerçekleþtirilmiþtir. Araç sayýsý, trafik yoðunluðu ve sinyal süreleri gibi sensör verileri, yerel trafik otoritelerinden elde edilen saha verileriyle doðrulanmýþtýr. Sonuçlar, hibrit K-haritasý ve RL sisteminin geleneksel yöntemlere kýyasla daha uyarlanabilir ve performanslý olduðunu göstermektedir. Bununla birlikte, simülasyonda sürücü davranýþlarýndaki öngörülemezlikler ve hava koþullarýna baðlý deðiþkenler dikkate alýnmamýþtýr; bu durum, gerçek saha uygulamalarý açýsýndan bir sýnýrlýlýk oluþturmaktadýr.

Sýcak Karýþým Asfalt kaplamalar çeþitli nedenlerden dolayý meydana gelen bozulmalar sonucunda bakým ve onarým gerektirebilmektedir. Mevcut kaplamanýn kalan ömrünün bilinmemesi bakým onarým sürelerinin gecikmesine ve bozulmalarýn hýzlanmasýna sebep olmaktadýr. Bu gibi sorunlarýn önüne geçebilmek için yol kaplamalarýnýn kalan ömürleri farklý yöntemlerle hesaplanabilmektedir. Kaplamalarýn kalan ömrünün hesaplanmasýnda tahribatsýz muayene yöntemleri kullanýlarak malzeme özellikleri belirlenip farklý tahmin modelleri oluþturulabilmektedir. Bu çalýþmada esnek kaplamalarýn kalan ömrü Yapay Sinir Aðlarý yöntemi yardýmýyla hesaplanmýþtýr. Yaklaþým yönteminde, tabaka sayýsý, tabakalarýn elastisite modülleri, tabaka kalýnlýklarý ve yük tekrar sayýsý model girdileri olarak kullanýlmýþtýr. Esnek üstyapýnýn kalan ömrü çýktý olarak tahmin edilmiþtir. Tahmin edilen sonuçlar ile hesaplanan sonuçlar karþýlaþtýrýlmýþtýr. Model tarafýndan tahmin edilen kalan ömür ile saha verilerine dayalý olarak hesaplanan kalan ömrün birbirine oldukça yakýn olduðu gözlemlenmiþtir.

Su ortamlarýnda pestisit kalýntýlarýnýn birikimi, ekosistem bütünlüðü ve insan saðlýðý açýsýndan önemli çevresel riskler oluþturmaktadýr. Bu çalýþma, 2008–2025 yýllarý arasýnda yayýmlanmýþ 77 akademik çalýþmayý sistematik olarak incelemiþ ve pestisit gideriminde kullanýlan doðal ve atýk bazlý adsorbanlarý yeþil kimya ilkeleri doðrultusunda kapsamlý biçimde deðerlendirmiþtir. Adsorban türleri, hedef pestisit gruplarý ve giderim yöntemleri sýnýflandýrýlarak istatistiksel olarak analiz edilmiþtir. Bu amaçla geliþtirilen Yeþil Uygunluk Ýndeksi (GSI), adsorbanlarýn çevresel uyumluluðunu nicel olarak deðerlendiren özgün bir yöntemdir. Ýndeks; hammadde yenilenebilirliði, proses kimyasal sadeliði, kullaným sonrasý atýk ve çevresel risk, enerji–karbon azaltýmý olmak üzere dört ana kriterden oluþmakta ve 0–12 ölçeðinde puan üretmektedir. Sonuçlar, tarýmsal atýk bazlý adsorbanlarýn en yaygýn kullanýlan grup olduðunu ve en yüksek çevresel uygunluk skoruna (ortalama GSI = 11/12, SD = 2,75; ≈%92) ulaþtýðýný göstermiþtir. Bitkisel kökenli adsorbanlar 9/12 (SD = 2,25; ≈%75), nano/modifiye adsorbanlar ise 4/12 (SD = 1,00; ≈%33) deðerleriyle daha düþük uyumluluk göstermiþtir. Genel olarak bulgular, doðal ve atýk bazlý adsorbanlarýn yüksek giderim verimi ile güçlü yeþil kimya uyumluluðunu birleþtirerek sürdürülebilir ve çevre dostu su arýtým teknolojileri için önemli bir potansiyel sunduðunu ortaya koymaktadýr.

Polimerik düz levha membranlar, hem büyük hem de küçük ölçekli su ve atýk su arýtým proseslerinde yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. Polimer bazlý düz levha membranlarýn performansýný, özellikle su akýsý ve arýtým verimliliðini artýrmanýn basit ve etkili bir yolu, nanomalzemelerin membran yapýsýna entegre edilmesidir. Bu çalýþmada, selüloz nanokristaller (CNC) ve selüloz nanofibriller (CNF), çözücü olmayan tarafýndan indüklenen faz ayýrma yöntemi kullanýlarak üretilen polietersülfon (PES)/selüloz asetat (CA) karýþým membranlara dahil edilmiþtir. Hazýrlanan membranlar kapsamlý karakterizasyondan geçirilmiþ ve su akýsý ile bulanýklýk giderme performanslarý klasik filtrasyon tekniði kullanýlarak deðerlendirilmiþtir. Porozite, ortalama gözenek boyutu ve gözenek boyutu daðýlýmý gibi morfolojik özellikler, MATLAB ile iþlenen SEM görüntülerinden analiz edilmiþtir. Antifouling davranýþý (Rt, Rir, Rr, FRR ve FDR) ve dirençle ilgili parametreler (RT, RM, RIR ve RR) deðerlendirilmiþtir. CNC ve CNF’nin eklenmesi, PES/CA membranlarýnýn hidrofiliðini ve porozitesini artýrýrken, ortalama gözenek boyutu ve yüzey pürüzlülüðünü azaltmýþtýr. Ayrýca, her iki katký da membranlarýn saf su akýsýný önemli ölçüde artýrmýþ, CNC için %33,49 ve CNF için %37,56 artýþ gözlemlenmiþ ve maksimum akýþ 365,12 L/m²·h’ye ulaþmýþtýr. Bulanýklýk giderme performansý da nanomalzemelerin varlýðýndan olumlu etkilenmiþ olup, PES/CA/CNF membraný en yüksek giderim verimi olan %98,24’e ulaþmýþtýr. Genel olarak, CNF, membranýn porozitesini, hidrofiliðini, yüzey pürüzsüzlüðünü, su akýsýný, bulanýklýk giderimini ve kirlenmeye karþý direncini artýrmada CNC’ye kýyasla daha üstün performans göstermiþtir. PES/CA bazlý membranlarýn tahmini üretim maliyeti 1773 ile 2948 TRY arasýnda deðiþim göstermiþtir.

Bu çalýþmada, laboratuvar tipi ohmik ýsýtma sistemi kullanýlarak biyogaz santralinden alýnan fermente ürün örneði üzerinde mikrobiyolojik inaktivasyon denemeleri gerçekleþtirilmiþtir. Ohmik ýsýtma iþleminde 50 Hz frekansýnda, 2.72 V/cm voltaj gradyaný saðlanan kare vurgu dalgalý alternatif sinyal kullanýlmýþtýr. 70°C hedef sýcaklýkta, 5 dk ve 15 dk bekleme süreli iþlemler gerçekleþtirilmiþtir. Ohmik ýsýtma öncesi ve sonrasýnda gerçekleþtirilen mikrobiyolojik analizler neticesinde, ilgili bileþimdeki fermente ürün içerisindeki Clostridium spp spor ve canlý hücre sayýlarýnda, 5 dk bekleme süreli iþlem sayesinde sýrasýyla ortalama %89.5 ve %97.72 oranýnda azalma tespit edilmiþtir. 15 dk bekleme süreli iþlem neticesinde Clostridium spp spor ve canlý hücrelerinin sýrasýyla ortalama % 84 ve % 98 oranýnda azaldýðý tespit edilmiþtir. 5 dk bekleme süreli ohmik ýsýtma uygulamasý neticesinde, ayný ürün içerisinde yer alan B.cereus spor sayýsýnda %18 azalma, canlý hücre sayýsýnda ise %55 artma tespit edilmiþtir. 15 dk bekleme süreli iþlem neticesinde B.cereus spor ve canlý hücre sayýlarýnda sýrasýyla %37 ve %23 artýþ meydana gelmiþtir.
Ohmik ýsýtma kapsamýndaki mevcut literatür çalýþmalarý genellikle, uygulanan proses parametrelerinin, çeþitli gýda ürünü matriksleri içerisinde bulunan mikrobiyal türlerin inaktivasyonu üzerine olan etkilerini tartýþmaktadýr. Bu çalýþmada, ohmik ýsýtma iþleminin, proses girdisi tavuk gübresi olan bir biyogaz santralinden elde edilen fermente ürünün mikrobiyal inaktivasyonu üzerine olan etkisi araþtýrýlmýþtýr.

Piridin ve pirimidin türevleri, bir veya daha fazla azot atomu içeren aromatik heterosiklik bileþiklerdir ve modern ilaç tasarýmý ve geliþtirilmesinde geniþ bir uygulama alanýna sahiptir. Moleküler düzeyde etkileþime girme yetenekleri, farmakofor özellikleri ve biyoyararlaným potansiyelleri, onlarý çeþitli terapötik hedefler için oldukça uygun adaylar haline getirmektedir. Antibakteriyel, antifungal, antiviral, antikanser ve anti-inflamatuar gibi farmakolojik etkiler gösterebilen bu türevler, çoklu etki mekanizmalarýna sahip moleküllerin geliþtirilmesinde kritik bir rol oynamaktadýr. Son çalýþmalar, bu heterosiklik iskeletlerin biyolojik hedeflere karþý seçiciliklerini ve etkinliklerini artýrmak için kimyasal modifikasyonlarla optimize edilebileceðini göstermektedir. Bu derlemede, piridin ve pirimidin türevlerinin sentezi için yenilikçi yöntemler, yapýsal çeþitlilik stratejileri ve bu bileþiklerin in vitro ve in vivo biyolojik aktiviteleri tartýþýlmaktadýr. Ayrýca, bu bileþiklerin biyolojik sistemlerdeki etki mekanizmalarýna iliþkin son bilimsel geliþmeler tartýþýlmakta ve gelecekteki ilaç keþif çabalarýna katkýda bulunacak perspektifler ortaya konmaktadýr.

Döküm iþlemlerinden sonra katý atýk haline gelen kalýp kumu, çevresel bir sorun yaratmasý ve depolama maliyetlerini artýrmasý nedeniyle geri dönüþtürülerek kullanýlmasý ve ekonomik deðeri olan faydalý ürünlere dönüþtürülmesi önemli bir maddedir. Bu konuda yapýlan çalýþmalar henüz yetersizdir.
Bu çalýþmada, temel malzemesi silika olan katý atýk döküm kumu ve C kaynaðý olarak fenolik reçineden SiC fazý elde edilmiþ ve aþýndýrýcý olarak kullanýlabilirlikleri araþtýrýlmýþtýr.
Üretilen ürünlerin yoðunluklarý Helyum piknometresi ile; sertlik deðeri Shore D cihazý ile; gözenek yapýsý ve daðýlýmý BET yöntemi ile; yüzey fonksiyonlarý FTIR Fourier Dönüþümlü Kýzýlötesi Spektrometresi ile; yapý ve morfolojideki baðlarýn geliþimi Konfokal Raman Mikroskobu ile; faz analizi XRD yöntemi ile; mikroyapýsal incelemeler SEM analizi ile yapýlmýþtýr.
Sonuç olarak, katý atýk döküm kumu kullanýlarak yapýlan konvansiyonel basýnçsýz sinterleme yöntemi ile SiC fazýnýn elde edilmesi için yüksek sýcaklýða ihtiyaç duyulduðu, ancak kullanýlan reçinenin gerekli yüksek sýcaklýða dayanamadýðý belirlenmiþtir.