E-ISSN: 2587-0351 | ISSN: 1300-2694
Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi - Pamukkale Univ Muh Bilim Derg: 11 (2)
Cilt: 11  Sayı: 2 - 2005
1. 
Kapak-İçindekiler
Cover-Contents
Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
Sayfalar I - III

2. 
ABSORPSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMLERİ İLE MEKANİK SIKIŞTIRMALI SOĞUTMA SİSTEMLERİNİN ETKİNLİK VE EKSERJİ VERİMLİLİKLERİ YÖNÜNDEN KARŞILAŞTIRILMALARI
COMPARISON OF ENERGY AND EXERGY EFFICIENCIES OF ABSORPTION REFRIGERATION SYSTEM WITH MECHANICAL COMPRESSION REFRIGERATION SYSTEM
Gülay YAKAR, Rasim KARABACAK, Burçin DEDA ALTAN
Sayfalar 161 - 169
Bu çalışmada, LiBr – Su akışkan çifti ile çalışan absorpsiyonlu soğutma sistemleri ile R134-a soğutucu akışkanı ile çalışan mekanik kompresyonlu soğutma sistemlerinin farklı buharlaşma sıcaklıklarına göre enerji ve ekserji analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar grafikler ve tablolar halinde gösterilmiştir.

3. 
DİKDÖRTGEN KUANTUM ÇUKURLARINDA GÜÇ ORANLARI VE OLASILIKLARINA BİR YAKLAŞIM VE BU NİCELİKLERİN YORUMU
AN APPROACH TO POWER RATIOS AND PROBABILITIES AND INTERPRETATIONS OF THESE QUANTITIES IN RECTANGULAR QUANTUM WELLS
Mustafa TEMİZ, Ö. Önder KARAKILINÇ, Adem ÜKTE, Hüsnü ŞENTÜRK
Sayfalar 171 - 181
Bu çalışmada, dikdörtgen kuantum çukuru içindeki elektrik alanının normalize propagasyon sabiti ve normalize frekansına ait güç ve olasılık ifadeleri üzerinde durulmuştur. Enerji seviyelerinde bulunan taşıyıcıların özelliklerinden olan hapsedilme etkileri araştırılmıştır. Normalize frekans ve normalize propagasyon sabiti, dikdörtgen kuantum çukurundaki elektron ve deliklerin enerji özdeğerlerinin normalize koordinat sistemindeki (?-?) ordinat ve absislerinin fonksiyonudur. Yapılan hesaplamalar ile daha kesin sonuçlar elde edilmiş olup bu anlamda daha hassas karşılaştırmalı örnekler sunulmuştur.

4. 
BETONARME KOLON KESİTLERİNİN HESABI İÇİN YAPAY SİNİR AĞLARI İLE GELİŞTİRİLEN YENİ FORMÜLLER
NEW IMPROVED FORMULAS FOR R/C COLUNMS SECTIONS BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS
Ahmet BUDAK, İbrahim CAN
Sayfalar 183 - 191
Betonarme kolonların taşıma gücüne göre donatı hesabı, birçok araştırmacı tarafından incelenmiş ve çeşitli yöntemler önerilmiştir. Önerilen bu yöntemlerin hemen, hemen tamamında çözüme gidebilmek için bazı abak ve/veya tabloların kullanılması zorunlu olmakta, bazen de bilgisayar kullanılmasına gerek duyulmaktadır. Tablo ve/veya abak kullanılması halinde işlemin zorluğu yanı sıra bazı hatalar da söz konusu olmakta, bilgisayar çözümünde ise bilgisayarın varlığı gerekli olmaktadır. Çalışmada, iki eksenli bileşik eğilme altındaki betonarme kolonların taşıma gücüne göre donatı hesabında sözü edilen sakıncaları ortadan kaldırabilmek ve daha pratik bir çözüm getirebilmek için yapay sinir ağları kullanılarak bazı bağıntılar elde edilmesi amaçlanmıştır. Bağıntılar, değişik donatı çeliği (S220 and S420) ve donatı yerleşimi durumları için veriler üretilerek yapay sinir ağlarının eğitilmesi sonucunda elde edilmiştir.

5. 
DİFERANSİYEL QUADRATURE ELEMAN METODU (DQEM)’NUN KİRİŞ ELEMANLARIN TİTREŞİM ANALİZİNE UYGULANMASI
APPLICATION OF THE DIFFERENTIAL QUADRATURE ELEMENT METHOD (DQEM) TO VIBRATION ANALYSIS OF BEAM ELEMENTS
Zekeriya GİRGİN, Ersin DEMİR, Cem KOL
Sayfalar 193 - 197
Genelleştirilmiş Diferansiyel Quadrature Metodu (GDQM); fen ve mühendislik alanındaki diferansiyel denklemlerin direk çözümü için geliştirilmiş alternatif bir metottur. Bu çalışmada, GDQM’nin yeni bir versiyonu olan DQEM ile kiriş elemanların titreşim analizleri yapılmıştır. Bu metotta fiziksel sistem birden fazla parçaya bölünebilmektedir. DQEM ile titreşim analizi yapılırken ayrıca bir kütle matrisine ihtiyaç duyulmamaktadır. Metot daha önce geliştirilmiş olan GDQM’nin sağladığı tüm avantajları kullanmakla birlikte programlama kolaylığı ve hesaplama süresinin kısalığı ile etkinlik sağlamaktadır. Metot detaylı olarak ele alınmış, verilen sayısal örneklerle elde edilen sonuçların, önceki çalışmalarla uyumlu olduğu gösterilmiştir.

6. 
DİK İŞLEME MERKEZİ İÇİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ KULLANICI ETKİLEŞİMLİ CNC PARÇA PROGRAMI TASARIMI
DESIGNING OF COMPUTER AIDED AND USER INTERACTIVE CNC PART PROGRAMME FOR A MILLING MACHINE
M. Ali DÖNERTAŞ, Yılmaz KÜÇÜK, Yakup YILDIZ, İhsan KORKUT
Sayfalar 199 - 204
Bu çalışmada, diyalog metoduna göre CNC parça programı üreten kullanıcı etkileşimli bir bilgisayar programı geliştirilmiştir. Program tasarımı CAM programları mantığı ile hazırlanmıştır. Parça programının oluşturulması, başlangıçtan sona kadar belli bir sıra ile, ilgili bilgilerin kullanıcıdan istenerek M ve G kodlarına dönüştürülüp program üzerinde ayrı bir sayfada gösterilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca oluşturulan kod sayfası “txt” uzantılı olarak saklanabilmektedir. Program tasarımı, Fanuc işletim sistemine göre dik işleme merkezi için temel işlemlere yönelik gerçekleştirilmiştir. Bilgisayar programı Delphi 6 programlama dili ile hazırlanmıştır.

7. 
DOKUNABİLİRLİK SINIRIYLA İLGİLİ DENEYSEL ÇALIŞMALARIN DEĞERLENDİRİLMESİ
THE EVALUATION OF EXPERIMENTAL STUDIES ABOUT WEAVABILITY LIMIT
Yıldıray TURHAN, Recep EREN
Sayfalar 205 - 218
Bu makalede, dokunabilirlik sınırları hakkında bazı araştırmacılar tarafından yapılan deneysel çalışmalar değerlendirilmektedir. İlk olarak, araştırmacıların deneysel çalışmayı gerçekleştirirken dikkate aldıkları tezgah ve kumaş parametreleri belirtilmekte, ardından bu parametrelerin dokunabilirlik sınırlarına etkileri hakkında ulaştıkları sonuçlar ve geçmişte yapılan bazı kuramsal çalışmalarla yaptıkları karşılaştırmalar sunulmaktadır. Sonuç olarak, dokunabilirlik sınırlarıyla ilgili katkı sağlayacak yeni deneysel çalışmalar önerilmektedir.

8. 
ETANOL KARIŞIMLI MOTORİN YAKITIN DIESEL MOTORU EGZOZ EMİSYONLARINA ETKİSİ
EFFECTS OF ETHANOL BLENDED DIESEL FUEL ON EXHAUST EMISSIONS FROM A DIESEL ENGINE
Özer CAN, İsmet ÇELİKTEN, Nazım USTA
Sayfalar 219 - 224
Organik oksijenli bileşiklerin Dizel No.2 yakıtı ile karıştırılarak kullanılması ile dizel motor emisyonlarında olumlu iyileşmeler olmaktadır. Bu çalışmada Dizel No.2 yakıtına % 10 ve % 15 hacimsel oranlarında etanol karıştırılarak farklı motor dönme sayılarında ve yüklerinde çalışan bir ön yanma odalı turbo dizel motorun egzoz emisyonları incelenmiştir. Deney sonuçları etanol ilavesinin, NOx emisyonunda artma ve ısıl değerinin düşük olmasından dolayı da bir miktar motor gücünde düşmeye sebep olduğunu göstermesine rağmen, CO, is ve SO2 emisyonlarında azalma sağladığını göstermektedir. Emisyonlardaki iyileşme tam yükte, kısmi yüklere nisbeten daha çok dikkate değer bir seviyededir.

9. 
GÜNEŞ-RÜZGAR HİBRİD ENERJİ ÜRETİM SİSTEMİNİN İNCELENMESİ
ANALYSING SOLAR-WIND HYBRID POWER GENERATING SYSTEM
Mustafa ENGİN, Metin ÇOLAK
Sayfalar 225 - 230
Bu araştırmada güvenlik aydınlatması yapacak güneş-rüzgar hibrid enerji üretim sistemi boyutlandırıldı. Boyutlandırılan sistem kurularak bir yıl boyunca güneş gözesi, rüzgar türbini, batarya gurubu, şarj regülatörleri ve invertörün performans değerleri ölçüldü. Ölçümlerden elde edilen veriler kullanılarak üretilen enerjinin kaynaklara göre dağılımı, sistemin verimi, güvenirliği ve tüketilen enerjinin birim maliyeti hesaplandı. Elde edilen verilere göre hibrid enerji üretim sisteminin verimini arttırmak, ürettiği enerjinin birim maliyeti düşürmek ve güvenirliğini yükseltmek için kurulu sistem üzerinde yapılması gereken yenilikler tartışıldı.

10. 
HAVA KİRLETİCİLERİN KARBONATLI YAPI MALZEMELERİ ÜZERİNE ETKİLERİ
THE EFFECTS OF THE AİR POLLUTANTS ON CARBONATED BUİLDİNG STONE
Lokman Hakan TECER
Sayfalar 231 - 237
Her türlü enerji üretimi için fosil yakıt kullanımı sonucu atmosfere atılan kirletici emisyonlar, diğer çevresel problemlerin yanısıra yapı malzemeleri bozunmasına sebep olmaktadır. Özellikle SO2 ve NOx’ler dünyanın her yerinde karbonatlı kayaçlardan inşa edilmiş tarihi yapıları olumsuz etkilemektedir. Bu etkiler, kirleticilerin karbonatlı yapı malzemelerinin kimyasını değiştirerek bozunmasına sebep olmaları şeklinde görülmektedir. Bu çalışma, ana bileşeni CaCO3 olan yapı malzemelerinin hava kirleticileri etkisiyle bozunumumu inceleyen çalışmaların sonuçlarını içermektedir. Kentsel bölgelerdeki tarihi binalar, malzeme karakteristiklerine bağlı olarak hava kirleticilerin ve meteorolojik koşulların etkisiyle tahrip olmaktadırlar. Söz konusu tahriplerin en önemli göstergesi taş malzeme yüzeyinden daha derinlere doğru ilerleyebilen jips oluşumlarıdır. Bunu takiben taş gözeneklerinde çevrimsel kristalizasyon ve erime, mikroçatlamalar ve malzeme kaybı meydana gelmektedir. Bu olumsuz etkiler artan kirlilik düzeyleriyle daha da ciddi boyutlara ulaşmaktadır.

11. 
İPLİKLERDE VAKUMLU BUHARLAMA İŞLEMLERİ UYGULAMA ALANLARI VE GELİŞMELER
VACUUM STEAMING PROCESSES APPLIED TO YARNS, ITS APPLICATION FIELDS AND IMPROVEMENTS
Özcan ÖZDEMİR, Sibel ŞARDAĞ
Sayfalar 239 - 248
Günümüzde tekstil makinalarında üretim hızları devamlı artmaktadır. Dolayısıyla yüksek hızlı makinalarda çalışılacak ipliklerin kalitesinin de yüksek olması istenmektedir. Diğer taraftan da yüksek hız, ipliğin rutubet değerini sık sık minimum değere düşürmektedir. Rutubetdeki bu düşüş de ipliğin mukavemet özelliklerini olumsuz yönde etkilemektedir. Daha iyi nem düzeyi, ipliğin mukavemet özelliklerini arttırdığı için, iplik dokuma ve örmede daha verimli çalışmaktadır. Diğer taraftan tekstil işletmelerinde her işlem lifte ve iplikte gerilime neden olmaktadır. İplikler gerilimlerden kurtulmak için kıvrımlanma, büklümlenme eğilimindedirler. Gerginlik ve kıvrımlanma takip eden proseslerde problemlere yol açmakta ve verimliliği düşürmektedir. Bu gibi sebeplerden dolayı ipliklerin üzerindeki nem miktarı arttırılmalı ve gerilimleri yok edilmelidir. Bu yazıda ipliklerin bu problemlerinin giderilebilmesi için kullanılan yöntemlerden vakumlu buharlama işlemi, uygulama alanları ve bu alandaki gelişmeler hakkında bilgiler verilmiştir.

12. 
KONFEKSİYON İŞLETMELERİNDEKİ MAKİNELERİN KÂRLILIK ÜZERİNE ETKİLERİ
THE EFFECTS OF MACHINES USED IN APPAREL COMPANIES TO THE PROFITABILITY
Zümrüt BAHADIR ÜNAL, M. Çetin ERDOĞAN, Ziynet Öndoğan
Sayfalar 249 - 255
Dünya ticaretinde önemli bir yeri bulunan konfeksiyon ürünleri pazarında zorlu rekabet koşulları hakimdir. Son yıllarda kalite ve teknolojinin öncelikli duruma gelmesi nedeniyle sektörde teknoloji geliştirme ve araştırma faaliyetleri özel bir öneme sahip olmuştur. Ülkemizde birçok üretici firma sıradan ürünler yerine katma değeri, kalitesi ve kâr oranı yüksek ürünlere yönelmişlerdir. Bu durumda yeni teknolojilerin kullanımı kaçınılmaz hale gelmiştir. Ancak bu teknolojilerin kullanımı her işletme için uygun olmamaktadır. Bir engelin ortadan kaldırılmasıyla, herhangi bir dikim işlemini kendi başına yapan sistem grubu dikiş otomatı olarak tanımlanmaktadır. Bu kompleks makineler daha az sayıda fakat daha usta işçiler gerektirmektedir. Küçülen sipariş büyüklükleri, hızla değişmesi gereken ürün ve üretim tipleri, çalışanlara bu değişen işlemlere hızlı bir şekilde uyma zorunluluğu getirmektedir. Bu araştırmada üretim miktarının kaliteyi bozmadan artırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla, klasik dikiş makineleri ile dikiş otomatları üretim yöntemleri ekonomiklikleri açısından karşılaştırılarak en uygun üretim yöntemi önerileri ortaya konulmuştur.

13. 
ORTAKÇI (BUHARKENT-AYDIN) SICAK VE MİNERALLİ SU KAYNAĞININ HİDROJEOKİMYASAL İNCELEMESİ
HYDROGEOCHEMICAL INVESTIGATION OF ORTAKÇI HOT AND MINERALIZED SPRING (BUHARKENT-AYDIN)
Mustafa KAYA, Ali GÖKGÖZ
Sayfalar 257 - 266
Büyük Menderes Grabeni’nin kuzey kenarında yer alan Ortakçı sıcak ve mineralli su kaynağı 48.1 °C sıcaklık ve 2.4 l/s debiye sahiptir. Kaynak, derinlere süzülen meteorik suların genç tektonik aktivite ile ısınması ve basınç altındaki bu suyun fay boyunca yükselerek yeryüzüne ulaşması sonucu oluşmuştur. Büyük Menderes Masifi’nin gnays, kuvarsit ve şistlerindeki çatlaklarda dolaşan jeotermal akışkan bu kayalarla kimyasal dengeye erişmemiştir. Na-SO4-HCO3 tipinde olan kaynağın yeraltındaki sıcaklığı jeotermometre hesaplamalarına göre 80 °C civarındadır.

14. 
OTOMOBİLLERE TAKILAN ÇEKİ KANCALARININ ANALİZİ
ANALYSIS OF TOWING HOOKS OF CARS
K. Turgut YÜKSEL, Rahman Çakır
Sayfalar 267 - 275
Binek araçlarındaki, karavan ve römork gibi barınmaya ve yük taşımaya yönelik motorsuz araçları çekmeye yarayan ve genellikle sonradan monte edilen elemanlara çeki kancası denir. Daha çok binek otomobillerine takılan çeki kancası; karavan, açık veya kapalı yük römorklarını güvenli olarak hareket ettirmek ve dolayısıyla aracın taşıma kapasitesini artırmak amacıyla kullanılır. Çeki kancasında, her araç için, şasi veya monokok gövdenin alt bölümü ile stepnenin durumuna göre farklı konstrüksiyonlar gerektiğinden, seri üretimden ziyade siparişe göre üretim yapılmaktadır. Bu çalışmada, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde yaygın olarak üretimi ve montajı yapılan üç farklı konstrüksiyonun modellemesi ve yapısal analizi gerçekleştirilmiş olup, sonuçları mukavemet açısından karşılaştırılarak irdelenmiştir.

15. 
PIC 16F877 İLE DA MOTOR HIZ KONTROLÜ
SPEED CONTROL OF DC MOTOR WITH PIC 16F877
İlhami ÇOLAK, Ramazan BAYINDIR
Sayfalar 277 - 285
Bu çalışmada, PIC 16F877 kullanarak PI kontrollü bir yabancı uyartımlı doğru akım (DA) motorunun hızı kontrol edilmiştir. PIC 16F877 PI kontrolör olarak programlanarak, sistemde motor hızının referans hız değerini izlemesi amaçlanmıştır. Motor hızı bir tako generatör ile ölçülmüş, motor gerilimi ise, PIC 16F877 tarafından üretilen darbe genişlik modülasyon (DGM) sinyali kullanılarak yarı iletkenlerle ayarlanmıştır. Sürme devresi 0,9 kW DA motorda test edilmiştir. Deneysel sonuçlar gerçekleştirilen sürücü devresinin kullanılan mevcut analog sürme devrelerine göre basit, kullanışlı, hassas, ekonomik ve değişik uygulamalara hemen uyarlanabilir olduğu göstermiştir.

16. 
PORSELEN İZOLATÖRLERDE İZOLASYON PROBLEMLERİ
THE INSULATION PROBLEMS ON PORCELAIN INSULATORS
Engin ÇETİN, N. Lerzan ÖZER, Meriç ÇETİN
Sayfalar 287 - 292
Elektrik tesislerinde kullanılan porselen izolatörler, sistemin sağlıklı bir şekilde çalışması ve malzeme izolasyonunun mükemmel bir şekilde sağlanması açısından oldukça önemli malzemelerdir. İzolatör yapımında hammadde olarak kullanılan materyallerin özellikleri, bununla birlikte çevresel faktörler, izolatör dayanımını ve faaliyetini etkileyen faktörlerdir. Bu çalışmada, çevresel etkiler ve porselen izolatör yapımında kullanılan malzemeler incelenmiş, bunların izolasyona ve sistemin sağlıklı bir şekilde çalışmasına olan tesirleri araştırılmıştır.

17. 
PROPİYONİK ASİT-SU-ÇÖZÜCÜ (n-AMİL ALKOL VE n-AMİL ASETAT) ÜÇLÜ SİSTEMLERİNİN SIVI-SIVI DENGELERİ
LIQUID-LIQUID EQUILIBRIA OF THE TERNARY SYSTEMS PROPIONIC ACID - WATER - SOLVENT (n-AMYL ALCOHOL AND n-AMYL ACETATE)
Dilek ÖZMEN
Sayfalar 293 - 300
Propiyonik asit-su-n-amil alkol ve propiyonik asit-su-n-amil asetat üçlü sistemlerine ait sıvı-sıvı dengeleri 25 oC’de izotermal şartlarda incelenmiştir. Elde edilen bağlantı doğrusu verilerinin doğruluğu Othmer-Tobias ve Hand korelasyonları kullanılarak test edilmiştir. Deneysel verilerden yararlanarak dağılma katsayıları ve ayırma faktörleri hesaplanmıştır. İncelenen her bir sisteme ait denge verileri, UNIFAC metodu ile de hesaplanmıştır. Deneysel denge verileri ve UNIFAC metodu ile bulunan veriler karşılaştırmalı olarak sunulmuştur. Deneysel veriler değerlendirildiğinde n-amil alkol ve n-amil asetat’ın propiyonik asitin sulu çözeltilerinden ekstraksiyonla geri kazanımında, çözücü olarak kullanılabileceği söylenebilir.

18. 
TEK BÖLGELİ BİR ISITMA-HAVALANDIRMA SİSTEMİNİN MODELLENMESİ VE SİMÜLASYONU
MODELLING AND SIMULATION OF A SINGLE-ZONE HEATING AND VENTILATION SYSTEM
Mesut ŞENGİRGİN, Erhan PULAT
Sayfalar 301 - 307
Bu çalışmada, büyük bir büronun ısıtma-havalandırma sisteminin modellenmesi ve bilgisayar çözümleri sunulmaktadır. Sistem, klasik tek bölgeli bir ısıtma-havalandırma sisteminden oluşmaktadır. Isıtma sistemi açkapa tipi denetim organıyla denetlenmektedir. Bilgisayar çözümleri, dış hava sıcaklığı değişimi sinüs giriş ve çeşitli dış hava/geri dönüş havası oranına göre elde edilerek sistemin dinamik davranışını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Bu amaçla MATLAB/Simulink programı kullanılmıştır.

19. 
KERPİÇ ÜRETİMİNDE ALTERNATİF MALZEMELERİN KULLANIMI
UTILISATION OF ALTERNATIVE MATERIALS IN MANUFACTURING OF MUD BRICK
Hanifi BİNİCİ, Orhan AKSOĞAN, Hasan KAPLAN
Sayfalar 309 - 316
Türkiye’de Köy-Kent projesi yüzünden kırsal bölgelerde yaşayan nüfusta son zamanlarda artış görülmektedir. Bu bölgelerde yapılarda çok ağır olan kireç taşı kullanılmaktadır. Ancak bu malzeme depreme karşı yeterli dayanıma sahip değildir. Kerpiç üretiminde kullanılacak malzemelerin mekanik özelliklerini araştırmak için Çukurova Üniversitesinde bir çalışma yapılmıştır. Bu malzemeler; fibre, buğday sapı, strafor, pomza ve kildir. Kerpiç üretiminde atık malzemeler kullanılmıştır. Çalışma sonunda fibre kerpicinin yapı üretiminde kullanımının ekonomi, enerji tasarrufu ve gelişmiş mekanik özellikleri gibi bir çok avantajı olduğu görülmüştür.

Pajes