Emniyetli bir sürüþ güvenliði için yol üst yapýlarýnýn yüzeyinde kullanýlan agregalarýn üstün fiziksel ve mekanik özelliklere sahip olmasý gerekmektedir. Kazalarýn çoðunluðu sürücü hatalarýndan kaynaklanmakla birlikte, yol kaplamasýnýn yüzey özellikleri, kazalarýn oluþmasýnda önemli pay sahibidir. Yol kaplamalarýnýn trafik kazalarýna etki eden en önemli özelliði yol yüzeyinin kayma direncidir. Bu çalýþmada Afyonkarahisar bölgesi sýcak karýþým asfalt betonu ve sathi kaplamalarýnda kullanýlan dört farklý agrega üzerinde soyulma, yapýþma ve hýzlandýrýlmýþ cilalanma deneyleri yapýlmýþ ve sonuçlar karþýlaþtýrmalý olarak verilmiþtir. Çalýþmanýn sonucu kireç taþý kökenli agregalarýn özellikle cilalanma deðerleri volkanik kökenli agrega numunesine göre daha zayýf olduðunu göstermiþtir. Özellikle aþýnma tabakalarýnda cilalanma direnci daha yüksek agregalarýn kullanýlmasý sürüþ emniyetini arttýrýcý bir unsur olacaktýr.

Bu araþtýrmada, AISI 304 östenitik paslanmaz çeliklerin titaniyum karbür kaplý kesici takýmlarla tornalama iþleminde oluþan kesme kuvvetleri deneysel olarak incelenmiþ ve elde edilen sonuçlar teorik sonuçlarla karþýlaþtýrýlmýþtýr. Deneysel çalýþmada, farklý kesme hýzlarý, ilerleme deðerleri ve kesme derinlikleri dikkate alýnmýþtýr. Kesme kuvvetleri üç boyutlu kistler dinanometre ile ölçülmüþtür. Teorik çalýþmada ise; Kienzle formülasyonuna göre kesme kuvvetleri belirlenmiþtir. Çalýþma sonucunda teorik olarak hesaplanan kesme kuvvetlerinin çeþitli etkenler nedeni ile tam sonucu vermediði, deneysel sonuçlara göre; ortalama % 25’lik fark olduðu tespit edilmiþtir. Bu nedenle kesme kuvvetlerinin belirlenmesinde deneysel yöntemin daha kesin sonuçlar verdiði deðerlendirilmektedir.

Bu çalýþmada bir anahtarlamalý relüktans motorda, (ARM) faz endüktansýnýn deðiþimine neden olan faktörler incelenmiþtir. AR motorunun faz endüktansý, uyartým akýmý ve hareket eden rotor pozisyonunun bir fonksiyonudur. ARM’nin doðrusal olmayýþý bað akýlarýný, ko–enerji deðiþimini ve her rotor pozisyonundaki endüktansýný tahmin etmek için bir analitik yöntem geliþtirmeyi zorlaþtýrýr. Ayrýca faz endüktansýnýn deðiþimi motor geometrisine, ortamýn baðýl geçirgenliðine, doyuma, saçaklanma ve uç-sargý alanlarýna baðlýdýr. Bu çalýþmada, 6/4 bir ARM’de geometrik yapý, geçirgenlik, doyum, saçaklanma ve uç-sargý alanlarý etkileri analitik ve 3 boyutlu sonlu elemanlar yöntemiyle (Ansoft RMxprt, Ansoft Maxwell 3D kullanarak) incelenmek istenmiþtir. Yapýlan simülasyon ve analitik çözümlerden elde edilen sonuçlar karþýlaþtýrýlmýþtýr.

Bu çalýþmada, titreþim analizi yöntemi kullanýlarak radyal bilyalý rulman yuvarlanma elemanýndaki bölgesel bir yüzey kusurunun etkisi analitik ve deneysel olarak incelenmiþtir. Bu amaçla bilyalý rulman yuvarlanma elemaný çalýþma yüzeyinde yapay bir bölgesel kusur oluþturulmuþ ve radyal yöndeki mil titreþimleri kaydedilmiþtir. Analitik inceleme için, teorik bir model oluþturulmuþ ve bu modele göre saðlam ve kusurlu durumdaki rulmanlarý analiz edebilen bir simülasyon programý geliþtirilmiþtir. Bu simülasyon programý, deney setinde kullanýlan mil ve rulman boyutlarý girilerek çalýþtýrýlmýþ ve farklý mil hýzlarý için milin titreþim spektrumlarý elde edilmiþtir. Analitik ve deneysel yolla elde edilen titreþim spektrumlarý karþýlaþtýrýldýðýnda her iki durumda da benzer sonuçlar elde edilmiþtir.

Birinci derece A sýnýfý bir alçak geçiren logaritmik ortam süzgeci bilgisayar benzetim programý PSpice kullanýlarak tasarlanmýþ ve laboratuvarda gerçeklenmiþtir. Giriþ iþaretinin logaritmasýný alan ve seviye öteleyen kýsýmlarýndan oluþan giriþ katý için deðiþik alternatifler vardýr. Bu alternatiflerden iki tanesi daha iyidir. Bu çalýþmada T tipi kullanýlmýþtýr. Süzgeç yaklaþýk olarak 260 kHz kesim frekansýna sahiptir, transistörlerin DC akýmlarý 10 mA seviyesindedir. Süzgecin kesim frekansý elektronik olarak ayarlanabilmektedir; yani, akým kaynaklarýnýn deðerleri deðiþtirilerek süzgecin kesim frekansý ayarlanabilmektedir. Süzgecin PSpice varsayýlan transistörü BF=10000 alýnarak ve BC546B/BC557B tipi transistörler kullanýlarak PSpice’da benzetimi yapýlmýþtýr. Benzetim sonuçlarý teorik sonuçlarý doðrulamýþtýr. Süzgeç özellikle logaritmik ortam süzgeçleri için tasarlanmamýþ bu transistörler ile laboratuvarda gerçeklenmiþ ve bir dizi test yapýlmýþtýr. Laboratuvar sonuçlarý ile bilgisayar benzetim sonuçlarý karþýlaþtýrýlmýþ ve kabul edilebilir sýnýrlarda farklýlýk olduðu gözlemlenmiþtir. Bu tür süzgeçlerin transistör uyumsuzluklarýna hassasiyeti ve tümdevre teknolojisine ihtiyaç duyduðu bilinmesine karþýn, tasarlanan süzgecin laboratuvardaki gerçeklenmesi tatmin edici sonuç verdiði gözlemlenmiþtir.

Bu çalýþma, farklý mineralojik köken ve þekil özelliklerine sahip 14 farklý kaynaktan temin edilen ince agregalarýn þekil ve yüzey pürüzlülüðü özelliklerinin belirlenmesini kapsamaktadýr. Bu amaçla, ASTM C1252 yöntemleri (yöntem A, B ve C) ince agregalarýn sýkýþmamýþ boþluk yüzdelerini belirlemede kullanýlmýþtýr. Ayný agregalar ve agrega karýþýmlarý (M0, M25, M50, M75, M100) üzerinde, standart boyut daðýlýmýnda ve ocaktan alýndýklarý hali ile sýkýþtýrýlmýþ agrega dayanýmý (CAR Test) deneyleri uygulanmýþtýr. Böylece, ince agregalarda þekil ve yüzey pürüzlülüðü özelliklerinin deðerlendirmekte kullanýlan CAR Test ve ASTM C1252 deney yöntemleri karþýlaþtýrýlabilecektir.

Bu çalýþmanýn amacý beton malzeme göçmesinde daðýlý çatlaklarýn doðurduðu boyut etkisinin gösterilmesi ve uygulanan yükleme durumu ve eleman geometrisine baðlý olarak, normal betonda boyut etkisi parametrelerinin belirlenmesi, logaritmik eksen takýmlý boyut etkisi eðrisinin çizilerek malzeme davranýþýnýn lineer elastik kýrýlma mekaniði (LEKM) ile dayaným kriteri sýnýrlarý arasýndaki yerinin bulunmasýdýr. Bu amaçla normal dayanýmlý betondan hazýrlanan iki ayrý seri çift konsol elemanlara, konsol eksenlerine paralel basýnç yüklemesi uygulanmýþtýr. Yüklemeler iki farklý dýþmerkezlikte uygulanarak birbirleriyle karþýlaþtýrýlmýþ, dýþmerkezliðin malzeme gevrekliðine etkisi incelenmiþtir. Her bir seri ve dýþmerkezliðe ait sonuçlar boyut etkisi eðrileri þeklinde düzenlenmiþ ve boyut etkisi parametreleri elde edilmiþtir. Sonuç olarak dýþmerkezliðin küçülmesinin, elemaný basýnç/kesme göçmesi moduna yaklaþtýrdýðý ve davranýþýn, belirgin olarak LEKM’ne yönelerek, gevrekleþtiði görülmüþtür.

2.4-diklorofenol’ün (2.4-DKF) biyolojik olarak ayrýþmasý sürekli iþletimli aktif çamur biyoreaktöründe karýþýk kültür kullanýlarak araþtýrýlmýþtýr. Glikoz büyüme maddesi olarak kullanýlmýþtýr. Deneyler 5 ile 450 mg/l aralýðýndaki giriþ 2.4-DKF konsantrasyonlarýnda yapýlarak, 2.4-DKF ve KOÝ arýtým verimleri belirlenmiþtir. 350 mg/l’ye kadar olan giriþ 2.4-DKF konsantrasyonlarý için 2.4-DKF giderim verimleri % 96.3-98.6 aralýðýnda ve spesifik giderim hýzlarý 0.007-1.15 mg/mg biyokütle.gün aralýðýnda olmuþtur. KOÝ için giderim verimleri % 75.66-92.0 aralýðýnda ve spesifik giderim hýzlarý 0.43-1.29 mg/mg biyokütle.gün aralýðýnda olmuþtur. 2.4-DKF konsantrasyonu 350 mg/l’den 450 mg/l’ye yükseltildiðinde, 2.4-DKF’ün mikroorganizmalar üzerine olan inhibe edici etkisinden dolayý 2.4-DKF giderim verimi % 42.6’ya ve spesifik giderim verimi 0.77 mg/mg.biyokütle.gün’e azalmýþtýr. KOÝ için giderim verimi % 7.85’e ve spesifik giderim verimi 0.18 mg/mg.biyokütle.gün’e azalmýþtýr. Bu sonuçlar, aktif çamurun adaptasyonu ile 350 mg/l gibi yüksek 2.4-DKF konsantrasyonuna kadar 2.4-DKF ve KOÝ giderim verimlerinin olumsuz olarak etkilenmediðini göstermiþtir.

Bu çalýþmada, Profibus að tabanlý endüstriyel otomasyon sistemi tasarlanmýþ ve üç fazlý asenkron motorun að omurgasý üzerinden denetimi gerçekleþtirilmiþtir. Að üzerinden yapýlan hýz denetimi esnasýnda, aðda meydana gelen gecikmeler incelenmiþtir. Meydana gelen að gecikmesinin, að üzerindeki veri trafiðine baðlý olarak deðiþkenlik gösterdiði tespit edilmiþtir. Meydana gelen gecikme, hareket sistemlerinde kabul edilebilir, maksimum að gecikmesinin sýnýrlarý içerisinde olduðu görülmüþtür.

1992 Erzincan depremi ile baþlayan ve günümüze kadar geçen 14 yýllýk süre içerisinde yaþamýþ olduðumuz orta ve büyük ölçekli depremlerde, daha yüksek bina önem katsayýlarý ile tasarlanmalarýna raðmen kamu yapýlarýnýn da diðer yapýlar gibi hasar gördüðü ve yýkýldýðý görülmüþtür. Saðlýk, eðitim, yönetim ve güvenlik amacýyla kullanýlan binalarýn özellikle tasarým depreminde hasar görmemesi ve deprem sonrasýnda da hemen kullanýlabilir durumda olmasý gereklidir. Bu çalýþmada; son yýllarda deprem dayanýmlarý incelenen 105 kamu yapýsýnda taþýyýcý sistem kusurlarý incelenmiþtir. Karþýlaþýlan kusurlar örneklenmiþtir. Diðer yapýlarda pek gözlenmeyen bazý deðiþik problemlere ait örnekler verilmiþtir.

Kürtün Baraj yeri ve göl alanýnda (Gümüþhane, KD Türkiye) ve Kürtün-Doðankent (Giresun, KD Türkiye) karayolunda ayrýþmýþ granitik malzemede çok sayýda heyelan geliþmiþtir. Bu nedenle, Kürtün Granodiyoriti’nde kaya malzemesinin mühendislik özellikleri üzerindeki ayrýþmanýn etkisi araþtýrýlmýþtýr. Bu çalýþmada, söz konusu granitik kayaçlardaki ayrýþma nedeniyle oluþan mineralojik ve fiziksel deðiþimler boyuna dalga hýzlarýn kullanýlarak tanýmlanmýþtýr. Boyuna dalga hýzlarýna baðlý olarak tanýmlanmýþ Mineralojik Deðiþim Ýndeksi ve Fiziksel Deðiþim Ýndeksleri seçilen ayrýþma profillerinden alýnan örneklerin fiziko-mekanik özellikleri üzerindeki ayrýþmanýn etkilerini tahmin etmek için uygulanmýþtýr. Mekanik özelliklerin göreceli deðiþimi ile bu indeksler arasýnda istatiksel olarak anlamlý iliþkiler vardýr. Ayni zamanda, ayrýþmanýn Kürtün granodiyoritindeki kaya malzemesinin mekanik davranýþý üzerindeki etkisini deðerlendirmek için örneðin katý kýsmýmdaki boyuna dalga hýz ile Ceryan (1999a) tarafýndan suda daðýlým indeksi, Mineralojik Deðiþim Ýndeksi ve Fiziksel Deðiþim Ýndekslerine baðlý olarak tanýmlanan Sayýsal Ayrýþma indeksinin birlikte kullanýlabileceði gösterilmiþtir.

Sürekli-Ortam Hasar Mekaniði; Mikro-çatlak oluþumunun veya mikro boþluklarýn büyümesinin bir sonucu olarak, yapýsal zayýflamaya uðrayan mühendislik malzemeleri ile ilgilenir. Bu çalýþmada, magnetoelastik hasarlý malzemelerin bünye denklemlerine ait genel ifadeler sürekli ortam hasar mekaniðinin temel yasalarýndan türetilmiþtir. Bu matematiksel model, mekanik bir yükün etkisi altýnda kalan ve mikro boþluklar içeren magnetoelastik ortamlar için geliþtirilmiþtir. Malzeme normalde izotrop bir ortam olup sýrf mikro-boþluk daðýlýmý nedeniyle güçlü bir anizotropi göstermektedir. Bu baðlamda cisim davranýþ olarak kendisini gerilme, mýknatýslanma ve Gerinme-Enerjisi Yoðunluðunun Deðiþim Hýzý (GEYDH) tarzýnda ifade edecektir. Sonuç olarak, gerilme, mýknatýslanma ve gerinme-enerjisi yoðunluðunun deðiþim hýzýna ait bünye denklemleri maddesel koordinat sisteminde elde edilmiþtir.

Manyetik yatak, mil ve ekseni etrafýnda boþlukta asýlý kalarak serbest bir þekilde dönen bir yatak sistemidir. Hiçbir þekilde mekaniksel sürtünme ve yaðlanmaya maruz kalmadýklarýndan dolayý, sessiz çalýþma ve temizlik gibi birçok avantajlara sahiptirler. Yataklarda oluþan manyetik etkiler, sisteme eklenen stator tarafýndan sürekli olarak etki altýna alýnmakta ve bu sayede þaftýn boþluk içersinde merkezde tutulmasý ve radyal olarak havada asýlý kalmasý saðlanmaktadýr. Statorun mili manyetik olarak çekme ve itmesi ile meydana gelen elektromanyetik alanýn düzenlenmesini ve döngüyü saðlayan elektronik servo devresi kapalý konumdayken bile mil normal durumda eksenel olarak dengede tutulabilmektedir. Rotor aðýrlýklarý, 1–45400 gr. arasýnda olabilmektedir. 1985’de yapýlan ilk manyetik yatak sadece gaz kompresörleri ve diðer kompresör türlerinde kullanýlmaktaydý. Günümüzde ise týp, ulaþým, makine takým endüstrisi, uzay sanayii, temizlik alanlarý vb. gibi birçok uygulama alanlarýnda kullanýlmaktadýr.

Bu çalýþmada, sýcak ortamlarýn gözlenmesi, sýcaklýk deðiþimine ve darbelere dayanýklý cam üretiminde kullanýlan temperleme fýrýnýnýn kontrolü tasarlanmýþ ve uygulamasý gerçekleþtirilmiþtir. Sistemin otomasyonu PLC kullanýlarak yapýlmýþtýr. Malzemenin fýrýna giriþi, fýrýna ait bölgesel sýcaklýk kontrolü, soðutma kontrolü ve malzemenin çýkýþý gibi parametreler algýlayýcýlar ile kontrol edilmiþtir. Ayrýca SCADA yazýlýmý yardýmý ile parametrelerin ekrandan izlenebilmesi imkaný saðlanmýþtýr. Elde edilen ürünler sistemin baþarý ile çalýþtýðýný göstermiþtir.

Reaktif güç kompanzasyonu genellikle, þebekeye paralel baðlý sabit kondansatörlerin reaktif güç kontrol rölesi ile otomatik olarak devreye alýnýp çýkarýlmasýyla yapýlýr. Bu çalýþmada, yeni bir reaktif güç kontrol rölesi dizayný yapýlarak, kondansatörlerin devreye alýnýp çýkarýlmalarýný optimal olarak gerçekleþtiren yeni bir yöntem verilmiþtir. Bu yöntemde kondansatörler, tek tek yerine 1, 2 veya 3’lü gruplar halinde devreye alýnýp çýkarýlabilmektedir. Bunun sonucu olarak ta kontaktör ve kondansatörlerin anahtarlama sayýsý minimum yapýlmýþ, þebekenin daha az endüktif akýmla yüklenmesi saðlanmýþ ve kayýplar azaltýlmýþtýr. Tasarlanan röle ile klasik röle ekonomik olarak karþýlaþtýrýlmýþtýr. Bu röle imal edilmiþ ve deneylerde uygunluðu kanýtlanmýþtýr.

Karayolu geometrisinin trafik kazalarýnýn oluþumunda etkisinin olduðu bilinmektedir. Bu çalýþmada, iki þeritli þehirlerarasý bölünmemiþ karayollarýnda trafik kazalarýnýn oluþumunda payý olan þerit geniþliði ve banket geniþliðinin, karayolu güvenliðine etkisi, bulanýk mantýk (fuzzy) yaklaþýmý ile deðerlendirilmektedir. Karayolu güvenliði denildiðinde, içerisine birden fazla deðiþkenin katýldýðý karmaþýk bir kavram ortaya çýkmaktadýr. Bu kavram üzerinde etkili olan deðiþkenlerin, ne kadar etkisinin olduðunu belirlemek de oldukça zordur. Trafik kazalarýnýn oluþumunda en önemli pay, sürücü hatalarýna verilmektedir. Karayolu geometrisinin, karayolu üst yapýsýnýn, hava koþullarýnýn, yolun çevresinin vb. kazalarda ne kadar paya sahip olduðunu tam olarak söylemek oldukça zordur. Karayolu güvenliðinde etkili olan deðiþkenlerin etkisini sayýsal olarak söyleyebilmek için daha önceki verilerden yararlanarak tahmin yapýlabilmektedir. Örneðin, þehirlerarasý bölünmemiþ bir karayolu yapýmý planlanmaktadýr. “Bu karayolunun güvenliði için en etkili deðiþken ya da deðiþken gruplarý ne olacaktýr?”. “Þerit geniþliðini çok geniþ, banket geniþliðini ise dar almak karayolu güvenliðinde ne kadar etkili olacaktýr?”. Tüm bunlar oldukça karmaþýk görünmektedir. Üstelik her ülkenin kendi kültürünün de karayolu güvenliðinde etkili olduðu bilinmektedir. Karayolu güvenliði konusundaki karmaþýklýk ve belirsizlikler, bu konunun bulanýk mantýk ile çözümlenmesinin yarar saðlayacaðýný düþündürmektedir.

Bu çalýþmada uçucu kül, kireç ve fosfoalçý kullanýlarak uçucu kül-kireç-fosfoalçý esaslý bir baðlayýcý üretilmiþtir. 28 günlük numunelerin su emme, kuru birim aðýrlýk, basýnç ve çekme dayanýmlarý tayin edilmiþtir. Deney sonuçlarýna göre fosfojips basýnç ve çekme dayanýmýný azaltýrken, uçucu kül dayanýmlarý arttýrmaktadýr. Kür koþullarý da dayanýmlar üzerinde etkili olmaktadýr. Uçucu kül-kireç-fosfoalçý esaslý bu baðlayýcý 28 günden sonra dayaným kazanmaktadýr. Dayaným gerekliliði nedeniyle fosfoalçý oraný %20 olarak sabit tutulmalýdýr. Numunelerin su emmesi ve ýsý iletkenliði fosfoalçý oraný ile artmaktadýr. Ayný zamanda fosfoalçý oranýndaki artýþ birim aðýrlýðýn azalmasýna neden olmaktadýr. Deney sonuçlarý geliþtirilen baðlayýcýnýn blok eleman, harç ve düþük dayanýmlý malzeme üretiminde kullanýlabileceðini göstermektedir.

Bu çalýþmada geliþtirilen yaklaþýk hesaplama metodu (YHM) ile sinyalize kavþaklardaki ortalama taþýt gecikmelerinin bileþenleri, koordinat transformasyon tekniði kullanýlarak çözülmüþtür. Kavþak performans göstergeleri doygunluk üstü durumlar için iki farklý yaklaþým ile ve doygunluk altý linkler için kuyruk oluþup oluþmamasý durumlarýna göre incelenmiþtir. Yapýlan hesaplamalarda, kararlý denge ve deterministik kuyruk irdelenerek zamana baðlý dönüþümler yapýlarak yaklaþýk matematiksel ifadeler çýkarýlmýþtýr. Geliþtirilen YHM örnek sinyalize kavþak üzerine uygulanmýþ ve YHM’nin performansý mevcut durum ile Webster metoduna göre test edilmiþtir. Geliþtirilen metot ile seçilen kavþaðýn ortalama performansýnýn % 500 oranýnda arttýðý bulunmuþtur. Ayrýca sinyal parametrelerinin mevcut durum ve Webster sinyal kontrolünden oldukça büyük farklýlýk gösterdiði belirlenmiþtir.

Bu çalýþmada granüle yüksek fýrýn cürufunun (GYFC) beton parke ve bordür üretiminde ince agrega olarak kýsmi yer deðiþtirmesini (ikamesini) konu alan bir laboratuar çalýþmasý sunulmaktadýr. GYFC, kum ile çeþitli oranlarda yer deðiþtirilerek beton parke ve bordür numuneleri üretilmiþtir. Üretilen bu numunelere kontrol numuneleriyle birlikte dayaným ve dürabiliteyi belirlemeye yönelik bazý testler uygulanmýþ ve sonuçlar karþýlaþtýrýlmýþtýr. Elde edilen deney sonuçlarýna göre, GYFC bu beton elemanlarýn basýnç dayanýmýný bir miktar düþürmektedir. Buna karþýn, baþta aþýnma olmak üzere bazý dayanýklýlýk özellikleri geliþmekte, bazýlarýnda ise iyi veya kötü yönde bir geliþme görülmemiþtir. Bu tür elemanlarda dayanýklýlýða yönelik özelliklerin daha önemli olduðu dikkate alýnarak GYFC’ nun belirli bir orana kadar kullanýlabilir olduðu sonucuna varýlmýþtýr.