E-ISSN: 2587-0351 | ISSN: 1300-2694
Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi - Pamukkale Univ Muh Bilim Derg: 15 (2)
Cilt: 15  Sayı: 2 - 2009
1. 
Kapak-İçindekiler
Cover-Contents
Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi
Sayfalar I - III

2. 
6061 Alüminyum Alaşımının Sürtünme Karıştırma Kaynak Yöntemi ile Kaynak Edilebilirliğinin İncelenmesi
Investigation on the Joinability of Al 6061 Al-Alloy Plates with Friction Stir Welding
İlker EKER, İbrahim SEVİM
Sayfalar 137 - 141
Bu çalışmada sürtünme karıştırma kaynağı yöntemiyle birleştirilen alüminyum döküm levhaların kaynak bölgelerinin değişen parametrelerle mikrosertlik ve mekanik özellikleri incelenmiştir. Kaynak süresince karıştırıcı ucun devir sayısı ve kaynak ilerleme hızı değişken parametreler olarak alınmıştır. Alüminyum alaşımlı levhaların kaynağında SAE 8620 malzeme numaralı sementasyon çeliğinden imal edilmiş karıştırıcı uç kullanılmıştır. Karıştırıcı ucun devir hızı sabitken kaynak ilerleme hızı dört farklı değerde seçilmiştir. Kaynaklı birleştirmelere metalografik ve mekanik testler yapılarak işlem parametrelerinin etkileri araştırılmıştır.

3. 
ASJ ile Kesilen AISI 1030 Çelik Malzemeden Elde Edilen Kesik Yüzey Özelliklerinin Diğer Kesme Yöntemleri ile Karşılaştırma
Comparision of Cut Surface Properties Obtained from AISI 1030 Steel by Abresive Water Jet and by Other Methodologies
ADNAN AKKURT
Sayfalar 142 - 152
Kesme teknolojisindeki gelişmelerle birlikte, imalata hazırlık ve özellikle son işlem uygulamalarında elde edilen yüzey özellikleri büyük öneme sahiptir. Kesme yöntemlerindeki işleme kalitesi genel olarak; malzeme özelliklerindeki değişim, kesme kenar deformasyonu, elde edilen yüzey özellikleri ve kesilen kanalın geometrisi ile karakterize edilmektedir. Bir kesme işleminde temelde hedeflenen; en hızlı ve en kaliteli kesik yüzeyin elde edilmesidir. Aşındırıcılı su jetinin dışında birçok yöntemin yaygın kullanımı beraberinde hangi malzemenin hangi yöntemle kesilmesi daha verimli olmaktadır? ve benzeri sorularına yanıt aranmaktadır. Bu çalışma makine imalat sanayinde yoğun kullanılmakta olan AISI 1030 malzemenin yaygın kullanılmakta olan kesme yöntemleri ile kesilmesi ve elde edilen sonuçların malzemenin mekaniksel ve metalürjik özellikleri üzerindeki etkilerini araştırarak, değerlendirilmesini kapsamaktadır. Tüm veriler ışığında; ASJ ile kesmenin en verimli yöntem, oksijen ile kesme yönteminin ise en verimsiz olduğu sonucuna varılmıştır.

4. 
Batı Akdeniz Havzalarının L-Momentlere Dayalı Bölgesel Taşkın Frekans Analizi
Regional Flood Frequency Analysis Based on L-Moments of West Mediterranean Basins
BETÜL SAF
Sayfalar 153 - 165
Bu çalışmada Batı Akdeniz havzasının yıllık maksimum taşkın serilerinin bölgesel taşkın frekans analizi L-moment parametre tahminlerine dayalı olarak taşkın indeks yöntemiyle yapılmıştır. Bölge; Antalya, Aşağı-Batı Akdeniz ve Yukarı-Batı Akdeniz olmak üzere üç homojen alt bölgeye bölünmüştür. L-momentler homojenlik testine bağlı olarak homojen bölgelerin belirlenmesinden sonra akım gözlem istasyonlarına ait çeşitli yineleme aralıklarına sahip tasarım taşkın değerleri hesaplanmıştır.

5. 
Bina Aydınlatmasının Ağ Tabanlı Tasarımı ve Bulanık Mantık İle Uzaktan Denetimi
Network Based Building Lighting Design and Fuzzy Logic via Remote Control
Cemal YILMAZ, İlhan KOŞALAY, Yusuf SÖNMEZ, Uğur GÜVENÇ, İ. Serkan ÜNCÜ
Sayfalar 166 - 172
Bu çalışmada, bir binanın aydınlatma sistemi ağ tabanlı olarak tasarlanmıştır. Tasarımda Profibus-DP ağ yapısı kullanılmıştır. Bina aydınlatmasının kontrolünde Bulanık Mantık Denetimi (BMD) kullanılmıştır. BMD uygulamasında, bina aydınlatma seviyelerini ölçen algılayıcılardan gelen bilgiler kullanılmıştır. Bu bilgiler Profibus-DP ağı üzerinden sisteme aktarılmıştır. Aydınlatma armatürlerinin Profibus-DP ağı üzerinden denetimi sağlanmıştır. Tasarlanan sistemde, bina içi aydınlatma ihtiyaç duyulan seviyede kalması sağlanmıştır. Tasarım ile, enerji tasarrufu ve sağlıklı aydınlatma imkanı elde edilmiştir.

6. 
Biyodizel ve Karışımlarının Kullanıldığı bir Dizel Motorda Performans ve Emisyon Analizi
Analysis of Performance and Emmissions in a Diesel Engine Fueled with Biodiesel and Blends
Ahmet Necati ÖZSEZEN, Mustafa ÇANAKÇI
Sayfalar 173 - 180
Bu çalışmada, atık palmiye yağı kökenli biyodizel ve petrol kökenli dizel yakıtı (PKDY) ile karışımlarının, bir dizel motordaki performans ve emisyon karakteristikleri üç boyutlu haritalar üzerinden analiz edilmiştir. Biyodizel ve karışımlarının performans ve emisyon karakterlerini belirlemek amacıyla, motor tam yük ve değişik devir testlerine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda, karışımdaki biyodizel oranı arttıkça PKDY’a göre özgül yakıt tüketiminde artış olduğu, motorun döndürme momentinde ise azalma meydana geldiği tespit edilmiştir. Emisyon analizi sonucunda ise, karışımdaki biyodizel oranı ile ilişkili olarak PKDY’a kıyasla yanmamış hidrokarbon (HC), karbon monoksit (CO) ve duman koyuluğu emisyonlarında iyileşmeler olduğu, bununla birlikte karbon dioksit (CO2) ve azot oksit (NOx) emisyonlarının motor devrine göre kararlı bir yapı sergilemediği belirlenmiştir.

7. 
Biyogaz üretiminde basıncın etkisi
Effect of pressure on biogas production
Ahmet ERYAŞAR, Günnur KOÇAR
Sayfalar 181 - 186
Biyogaz sistemlerinin kurulu olduğu tesislerde, biyogazın üretimi ve tüketimi eş zamanlı gerçekleşmemektedir. Bu yüzden tüketimin olmadığı zamanlarda üretilen biyogazın depolanması gerekmektedir. Kırsal kesime yönelik uygulamalarda genellikle 1-1,5 kPa değerlerine sahip, düşük basınçlı gazometreler tercih edilmekte, gerektiğinde sisteme basınçlandırıcı ilave edilmektedir. Gaz iletiminin ve kullanımının gerektirdiği basınç, ek bir basınçlandırıcı kullanılmadan biyogaz üretimi sonucunda doğal yollarla sağlandığında, reaktör içerisinde nispeten yüksek bir basınç ortamı sözkonusu olmaktadır. Bu çalışmada, farklı düşük basınçların, sığır atığının anaerobik fermentasyonu üzerine etkileri deneysel olarak incelenmiştir. 19,6 kPa, 9,5 kPa ve 1,5 kPa basınçlarda, 1 lt hacimli kesikli beslemeli tip, üç paralelli, dokuz adet reaktörle yürütülen fermentasyon denemesi, 35 ºC’de 60 gün devam etmiştir. Elde edilen deneysel veriler P<0,05 anlamlılık düzeyinde LSD testine tabi tutulmuş, metan üretim miktarı bakımından, farklı basınçlarda çalıştırılan reaktörler arasında anlamlı bir farklılık olmadığı gözlenmiştir.

8. 
Basit Mesnetli Kirişlerde Eğilme ve Kaymadan Dolayı Oluşan Sehim Denklemlerinin Bulunması
Derivation of Equations for Flexure and Shear Deflections of Simply Supported Beams
Ümran ESENDEMİR
Sayfalar 187 - 193
Kiriş uygulamalarının genelinde kaymadan dolayı oluşan sehimler ihmal edilir. Fakat; yüksek kayma modülüne sahip, kısa ve kalın kirişlerde kaymadan dolayı oluşan sehimin ihmal edilmesi çok büyük hatalara neden olmaktadır. Bu çalışmada her iki tarafında mesnetlenmiş orta noktasından tekil yüke maruz kompozit kirişlerdeki eğilme ve kaymadan dolayı ortaya çıkan sehim denklemleri analitik olarak elde edilmiştir. Örnek malzeme olarak kayma modülü diğer malzemelere göre yüksek olan ahşap seçilmiştir. Kaymanın etkisini incelemek için, elde edilen fonksiyonlar kullanılarak, kirişin orta noktasındaki maksimum sehimler 0, 30, 45, 60 and 90 oryantasyon açıları için elde edilmiştir. Aynı zamanda kayma etkisinin en fazla olduğu kısa kirişin orta noktasındaki eğilme gerilmeleri 0, 30, 45, 60 ve 90 oryantasyon açıları için verilmiştir. Kaymadan dolayı oluşan sehimin; kirişe uygulanan yüke, kirişin uzunluğuna ve yüksekliğine göre değiştiği tespit edilmiştir. Kayma etkisi; 45 oryantasyon açısında en küçük, 0 oryantasyon açısında ise en büyük olmaktadır.

9. 
Şev Stabilitesi Kazıklarına Etkiyen Yatay Yüklerin Belirlenmesi
Determination of Lateral Loads on Slope Stabilizing Piles
Mehmet Rıfat KAHYAOĞLU, Gökhan İMANÇLI, Gürkan ÖZDEN
Sayfalar 194 - 202
Şevlerin kazıklı sistemler kullanılarak güçlendirilmesi, şevlerde oluşabilecek hareketleri önlemek için kullanılan en uygun yöntemlerden birisidir.Kazıklara etki eden yüklerin tahmini,şev stabilitesi kazıklarının doğru dizaynı için önemlidir.Bu yüklerin tahminine yönelik literatürde birçok yöntemler bulunmasına karşın, bu yöntemler kullanılarak hesaplanan yükler kazık zemin etkileşimi ve yükleme koşullarına bağlı olarak farklılıklar gösterebilmektedir. Bu analitik yöntemlerin güvenilirliklerden emin olmak için kapsamlı deneysel çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, esnek kazıklara etki eden yüklerin belirlenmesi için tasarlanan deneysel çalışmanın simulasyonu iki boyutlu sonlu elemanlar yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Merkezden merkeze kazık mesafesinin yük aktarma davranışına etkisini belirlemek amacıyla parametrik çalışma gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonlu elemanlar sonuçları ile ilişkili olarak esnek kazıklara etki eden yükler belirlenmiştir.

10. 
Malzeme Taşıma Odaklı Planlama için Üretim Sistemlerindeki Tezgah Yerleşim Düzenlerinin Benzetim Analizi ile Karşılaştırılması
The Comparison of Layout Arrangements for the Material Flow Ordering Planning in Production Systems through Simulation Analysis
Mehmet AKSARAYLI, Serkan ALTUNTAŞ
Sayfalar 203 - 214
Günümüzde işletmeler üretim maliyetlerini azaltmak ve verimliliklerinin artırmak için uygun tesis planları yapmak zorundadırlar. Çalışma, üretim sistemlerindeki tesis içi yerleşim problemlerinin çözümüne ulaşmakta kullanılan temel tezgâh yerleşim şekilleri ve ürüne göre yerleşim için önerilen yeni bir yaklaşımı birbirleriyle karşılaştıran bir çalışmadır. Çalışmada özellikle tezgâhlar arasındaki malzeme taşıma süreleri ve bu sürelerin toplam üretim süresi içerisindeki oranları ile ilgilenilmiştir. Buna ek olarak, incelenen tüm tezgâh yerleşim şekillerine göre benzetim modelleri sonucunda elde edilen tezgâhların kullanım yüzdeleri ve ürünlerin üretim miktarları da bu çalışma kapsamında aktarılmıştır. Çalışmada ilk olarak tesis planlamasında kullanılan temel yerleşim şekilleri için bir üretim sistemi tanımlanmıştır. Daha sonra tanımlanan üretim sistemi, her bir yerleşim şekli için tezgâh yerleşimi yapılmıştır. Ardından ürüne göre yerleşim şekli için önerilen yaklaşım aktarılarak üretim sistemi için tezgâh yerleşimi yapılmıştır. Daha sonra tezgâh yerleşim şekilleri “PROMODEL” benzetim yazılımı ortamına aktarılmıştır. Son olarak yapılan analizler ile farklı tezgâh yerleşim şekillerinin malzeme taşıma süreleri ve toplam üretim süresi içerisindeki oranları karşılaştırılmış ve analizlerden elde edilen sonuçlar yorumlanarak aktarılmıştır.

11. 
50 Hz-1 mT Manyetik Alanın İnsan Medyan Siniri Üzerine Etkisi
Influence of a 50 Hz-1 mT Magnetic Field on Human Median Nerve
Özlem COŞKUN, Selçuk ÇÖMLEKÇİ, Hasan Rıfat KOYUNCUOĞLU, Suat ÖZKORUCUKLU
Sayfalar 215 - 220
İyonize olmayan elektromanyetik radyasyonun insan sağlığı üzerindeki etkileri, son elli yılda manyetik alanların kullanım alanının genişlemesi ile birlikte, büyük bir araştırma konusu olmuştur. Manyetik alanların tabiatı çok iyi bilinmekle beraber, insan vücudunun karmaşık yapısı, bu etkilerin incelenmesini zorlaştırmaktadır. Bununla beraber yapılan deneysel ve teorik çalışmaların sonucunda, manyetik alanların insan sağlığı üzerindeki etkileri konusunda kayda değer bulgular elde edilmiştir. Ancak, henüz bilinmeyen etkilerinin olabileceği konusunda da şüpheler mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, insan medyan motor sinir ileti çalışmalarında elde edilen parametrelere, 50 Hz-1 mT manyetik alanın etkisini incelemektir. Bu frekansta 1 mT manyetik alan yoğunluğunun değeri, biyolojik etkileşimin başladığı sınır değer olarak bilinmekte ve kabul edilmektedir. Medyan sinirini değerlendirmek amacı ile, sabit ölçülü mesafelerin kullanıldığı standart iletim teknikleri uygulanmıştır. Sonuç olarak 4 kanal NCS/EMG/EPS cihazı kullanılarak yapılan ölçümlerde, manyetik alan uygulama sonrasındaki motor distal genlik, uygulama sırasındaki motor distal genliğe göre (p=0,000573) ve uygulama sonrasındaki motor distal genlik/proksimal genlik oranı, manyetik alan uygulama öncesindeki motor distal genlik/proksimal genlik oranına göre anlamlı bir azalma göstermiştir (p=0,037418).

12. 
Mermer Kesme İşleminde Spesifik Enerji Faktörünün ANFIS ve YSA Yöntemleri ile Tahmini
Estimation of Specific Energy Factor in Marble Cutting Process Using ANFIS and ANN
MURAT CANER, EMRE AKARSLAN
Sayfalar 221 - 226
Bu çalışmada, mermer kesme parametrelerinin enerji tüketimine etkisi, Yapay Sinir Ağları ve ANFIS kullanılarak tahmin edilmiştir. Tahmin metotlarında giriş olarak mermerin sertliği, testere dönüş hızı ve kesme hızı parametreleri kullanılmış ve birim hacim başına harcanan kesme enerjisinin bir ifadesi olan spesifik enerji faktörü çıkış olarak alınmıştır. Ağların eğitimi için kullanılan veriler, Afyon Kocatepe Üniversitesi laboratuarlarında bulunan, mermer kesilebilirlik analizleri için geliştirilmiş, bilgisayar tabanlı, dairesel testereli blok kesme (S/T) makinesinde yapılan bir deneysel çalışmadan alınmıştır. Bu veriler Denizli Traverteni ve Bilecik Bej tipi mermerlere ait kesim parametreleridir. Bu verilerin bir kısmı eğitimde kullanılmış ve tüm veriler daha sonra eğitilen ağlarda test edilmiştir. Tahmin edilen sonuçlar elde edilmiş deney sonuçlarıyla karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak tahmin edilen verilerin deneysel verilere oldukça yakın olduğu görülmüştür.

13. 
Öğrenme Etkili Erken/Geç Tamamlanma Çizelgeleme Problemleri İçin bir Literatür Araştırması
A Literature Survey for Earliness/Tardiness Scheduling Problems with Learning Effect
Mesut Cemil İŞLER, Bilal TOKLU, Vel ÇELİK
Sayfalar 227 - 252
Bir görev veya iş sürekli yapıldığı takdirde belirli bir alışkanlık ve öğrenme olur ve ilerleyen zamanlarda bu işi tamamlamak için gerekli kaynaklara olan (işgücü, malzeme, vb.) ihtiyaç azalır. Bu “Öğrenme Eğrisi” ile ilk kez Wright tarafından tanımlanmıştır. Wright uçakların üretiminde üretilen uçak sayısı artarken direk işçilik maliyetlerinde nasıl bir azalma olduğunu tespit etmiştir. Bu gözlemin doğruluğu uçak üreticileri tarafından da tutarlı bulunmuştur. “Öğrenme Etkisi” ise; aynı veya benzer işlerin tekrarlanmasıyla üretim sürecinde işlerin tekrar sayısı nispetinde daha kısa sürede yapılmasını ifade eden etkidir. Günümüzde klasik üretim sistemlerine yeni yaklaşımlarla çağın gereklerine daha uygun sistemler uyarlanmıştır. Tam Zamanında Üretim Sistemi (TZÜ) felsefesi de en önemli modern üretim felsefelerinden biridir. Stoksuz üretim veya “0” envanter gibi isimlerle de bilinen TZÜ, tüm üretim kaynaklarının optimum kullanımı ilkesine dayanır. Tam zamanında çizelgeleme olarak ta nitelendirebileceğimiz Erken(Earliness)/Geç(Tardiness) tamamlanma cezalarının minimizasyonu problemi TZÜ felsefesinden esinlenerek ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada çizelgelemede erken/geç tamamlanma performans kriteri ve öğrenme etkili işleme özelliğinin dikkate alındığı yayınlara yönelik literatür taraması ve sonucunda literatüre yönelik bazı tespitler yapılmıştır.

14. 
Pasinler (Erzurum) Kuzeyindeki Volkanik Kayaçların Mineral Kimyası ve Jeokimyası
Mineral Chemistry and Geochemistry of Volcanic Rocks in The North of Pasinler (Erzurum)
Oktay KILIÇ, Hüseyin KURT, Kürşad ASAN, Gürsel KANSUN
Sayfalar 253 - 262
Pasinler (Erzurum) kuzeyinde Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı volkanik kayaçlar yüzeylemektedir. Bu volkanitler bazaltik andezit, andezit, dasit, riyolit türü lav ve riyolitik piroklastiklerden oluşmaktadır. Kayaçlarda porfirik, mikrolitik porfirik, hyalo-mikrolitik porfirik, vitrofirik, glomeroporfirik, pilotaksitik ve hyalopilitik dokular gözlenmektedir. Kayaçlar plajiyoklas (An29-80), olivin (Fo65-82), klinopiroksen (ojit), ortopiroksen (enstatit), amfibol (Mg#: 0.57-0.71), biyotit (filogopit: 0.44-0.47, annit: 0.33-0.37), sanidin, kuvars ve opak mineral (titanomanyetit ve ilmenit) içermektedir. Kayaçlar kalkalkali karakterli olup, orta-yüksek potasyum içeriğine sahiptirler. Ana oksit ve iz element değişimleri kayaçların gelişimindeki açık sistem mağmatik diferensiyasyona işaret etmektedir. Jeokimyasal veriler kayaçlardaki fenokristal fazların fraksiyonlaşmasının diferansiyasyon sürecinde etkili olduğunu göstermektedir. Fakat buna asimilasyon±mağma karışımının da eşlik etmiş olabileceği düşünülmektedir. Kayaçların yüksek büyük iyon yarıçaplı element (K, Rb, Ba, Th) ve göreceli olarak düşük yüksek alan enerjili element (Nb, Ta, Hf, Zr) içerikleri kayaçların yitim izleri taşıyan bir ana mağmadan oluştuklarına işaret etmektedir.

15. 
Plastik Enjeksiyon Kalıpları İçin Bilgisayar Destekli Soğutma Sistemi Tasarımı
Computer Aided Design of The Cooling System for Plastic Injection Molds
Hakan GÜRÜN, Ahmet ÖZDEMİR, Tunahan ACAR
Sayfalar 263 - 268
Plastik enjeksiyon kalıplarının ve soğutma sisteminin tasarımı, hem ürünün boyut, biçim ve kalitesini, hem de çevrim zamanını ve kalıbın maliyetini doğrudan etkilemektedir. Yapılan çalışmada, plastik enjeksiyon kalıplarının ve soğutma sisteminin katı model olarak tasarımı, mümkün olduğu kadar kullanıcı etkileşiminden uzak olarak gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan program, kalıp çekirdeklerinin üç farklı tipte soğutma sistemine, farklı göz yerleşimlerine ve parça sayılarına bağlı olarak tasarımının yapılmasına izin vermektedir. Program akışında, AutoCAD 2007 paket programının yanında Visual LISP ve VBA (Visual BASIC for Application) dilleri de kullanılmıştır. Çalışma kapsamında yürütülen deneme uygulamaları ile plastik enjeksiyon kalıplarının tasarımında hız, esneklik ve tasarım güvenilirliğinin arttığı tespit edilmiştir.

16. 
Soğuk Depolama için Güneş Enerjili Ejektör Soğutma Sistemi Uygulamasının Termodinamik Çevresel ve Ekonomik Analizleri
Thermodynamic, Environmental and Economic Analyses of Solar Ejector Refrigeration System Application for Cold Storage
İbrahim ÜÇGÜL
Sayfalar 269 - 277
Soğutma prosesleri, özellikle soğuk depolama tesislerinde geniş çaplı olarak uygulanmaktadır. Bu tesislerde buhar sıkıştırmalı soğutma çevrimine göre çalışan sistemler klasik bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Bu sistemlerde sıkıştırma işini yapan kompresör genel olarak elektrik enerjisi ile çalışmaktadır. Elektrik enerjisinin hiçbir çevresel kirletici etkisi olmamasına rağmen, dünyanın pek çok yerinde, elektrik enerjisi üretiminde kullanılan fosil kökenli enerji kaynakları oldukça kirletici etkiye sahiptir. Kısaca yaygın olarak kullanılan bu soğuk depoların (kullandıkları elektriğin menşei nedeniyle) dolaylıda olsa çevresel kirleticilikleri vardır. Oysa ejektörlü soğutma sistemleri sıkıştırma için gerekli enerjiyi, çevresel etkileri ihmal edilebilecek düzeydeki yenilenebilir enerji kaynaklarından önemli biri olan güneş enerjisi gibi bir ısıl kaynaktan alır. Bu çalışmada; güneş enerjili ejektör soğutma sisteminin termodinamik, çevresel ve ekonomik incelenmesi yapılmıştır. Çalışmada örnek uygulama olarak, Türkiye’nin elma üretiminin 1/5’ini karşılayan Isparta ilinde yoğun olarak kullanılan elma soğuk depolama tesisleri seçilmiştir. Bu araştırma ile soğuk depolamada, güneş enerjili ejektörlü soğutma sistemi uygulamasının çevresel ve ekonomik avantajları; termodinamik, ekonomik ve çevresel analizlerle ortaya konmuştur.

17. 
Buck-Boost Çeviriciden Beslenen Seri DC Motorunun Bulanık Mantıkla Kalkınma Akımının Denetimi
Start Up Current Control of Buck-Boost Convertor-Fed Serial DC Motor
Yusuf SÖNMEZ, Mahir DURSUN, Uğur GÜVENÇ, Cemal YILMAZ
Sayfalar 278 - 283
DA motorlar genellikle elektrikli tren, vinçler, yük asansörleri gibi endüstriyel uygulamalarda tercih edilirler. yüksek kalkınma momentine sahip olduğundan dolayı başlangıçta yüksek akımla kalkınırlar. Bu yüksek kalkınma akımı motor sargılarına zarar verdiğinden ve güç tüketimini artırdığından dolayı mutlaka azaltılmalıdır. Bu işlem uygun bir sürücü ve denetleyici sistemiyle gerçekleştirilebilir. Bulanık mantık denetleyici uyarlanabilir özelliklere sahip olduğundan; belirsizliklere, değişken parametrelere ve yük dağılımına sahip sistemlerde güçlü sonuçlar üretebilmektedir. Bu çalışmada Alçaltıcı- Yükseltici Çeviriciden (Buck-Boost Converter) beslenen seri bağlı bir DA motorun bulanık mantık hız denetimi bilgisayar simülasyonu yoluyla incelenmiştir. Bulanık mantık denetimin üstünlüğünü görmek amacıyla aynı motora aynı durumlar altında klasik PI denetimi uygulanmış ve bir karşılaştırma yapılmıştır. Simülasyon için C++ Builder yazılımı kullanılmıştır. Simülasyon sonuçlarına göre bulanık mantık denetimin klasik PI denetime göre daha güçlü cevap verdiği ve motorun kalkınma anında daha düşük akım çektiği gözlenmiştir.

18. 
Ters Misel Sistemi ile L-Aspartik Asit Ekstraksiyonu
Extraction of L-Aspartic Acid with Reverse Micelle System
Özlem AYDOĞAN, Emine BAYRAKTAR, Ülkü MEHMETOĞLU
Sayfalar 284 - 290
Bu çalışmanın amacı, hidrofilik bir amino asit olan L-aspartik asitin ekstraksiyonunu ters misel sistemiyle incelemektir. Son yıllarda, amino asitlerin fermentasyonla üretimi giderek önem kazanmaktadır. Bu amino asitler, sulu çözeltilerinde seyreltik olarak bulunurlar ve üretim ortamlarında fazla bulunan substrat, inorganik tuzlar ve yan ürünlerden ayrılması gerekmektedir. Günümüzde ters misel ekstraksiyonu ile amino asitlerin, üretim ortamından ayrılması üzerine çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bu çalışmada, ters misel fazı; yüzey aktif madde olarak, aliquat-336, eş yüzey aktif madde olarak, 1-dekanol ve apolar çözücü olarak izooktan içermektedir. Deneyler 150 rpm karıştırma hızında, 30 oC’da, 60 dakika süre ile eşit hacimde ters misel ve sulu fazlar ile gerçekleştirilmiştir. L-aspartik asit derişimi sıvı kromatografi (HPLC) ile analizlenmiştir. Ekstraksiyon verimi, pH ve aliquat-336 derişiminin artmasıyla ve başlangıç amino asit derişiminin azalmasıyla artmıştır. Maksimum ekstraksiyon verimi (% 68) pH 12’de, yüzey aktif madde derişimi 200 mM’da ve başlangıç amino asit derişimi 5 mM’da elde edilmiştir.

19. 
Uçakların Yanlamasına Hareketlerinin Gözleyiciler ve Kalman Filtresi ile Durum Kestirimi
State Estimation of Aircraft in Lateral Movement by Using Observers and Kalman Filter
Emre KIYAK, Gülay İYİBAKANLAR
Sayfalar 291 - 299
Günümüzde, pek çok iş modelleme yapılması sayesinde kolaylaşmaktadır. Gerçek sistemlerle çalışmak yerine, modelleme kullanılarak, gerçek sistem davranışları incelenebilir ve analiz edilebilir. Arıza toleranslı bir yapı gerçek sistem durumlarının kestirilmesine dayanır. Gözleyiciler ve Kalman Filtresi, kestirimde geniş ölçüde kullanılırlar. Bu çalışmada, bir uçağın yanlamasına hareketinde durum tespitlerinin, gözleyiciler ve Kalman Filtresi kullanılarak bir uygulaması gerçekleştirilmiştir.

20. 
Yarıiletken Tekli Basamak Kırılma İndisli Lazerlerde Olasılık ve Kayıp Oranlarının Alternatif Analizi
The Alternative Analysis of Probabilities and Loss Ratios in Semiconductor Single Step Index Lasers
Mustafa TEMİZ, Mehmet ÜNAL
Sayfalar 300 - 304
Bu çalışmada, yarıiletken tekli basamak kırılma indisli lazerlerin en düşük modlu çift ve tek fonksiyonlu alan için alternatif alan analizi elde edilmiş, asimetrik ve simetrik durumlarda normalize yayılım sabiti gibi bazı yapısal parametreler cinsinden kayıp ve alan olasılık oranlarının alternatif formülleri bulunmuş, bulunan sonuçlar nümerik olarak doğrulanmıştır.

Pajes