Bu çalýþmanýn amacý; rijit döþeme varsayýmýnýn bina türü yapý sistemlerindeki perde duvarlarda oluþan kesme kuvvetleri üzerine etkilerini araþtýrmaktýr. Bilgisayarlarýn geliþmesine kadar kullanýlan el hesaplarýnda sadece sýnýrlý sayýda denklemle analiz yapýlabilmekteydi. Bu sebeple iþlem hacmini küçültmek için bazý basitleþtirme yöntemleri geliþtirilmiþtir. Bina türü yapýlarýn analizinde döþemelerin düzlemlerinde sonsuz rijit modellenmesi bu varsayýmlardan biridir. Buna göre her kat döþemesi aðýrlýk merkezinde, kendi düzleminde iki öteleme ve düzlemine dik bir açýsal yer deðiþtirme olmak üzere toplam üç serbestlik derecesi ile tanýmlanmaktadýr. Bu çalýþmada döþemeler rijit diyafram ve elastik diyafram olarak modellenmiþ ve doðrusal elastik analiz yapýlmýþtýr. Analiz sonuçlarý karþýlaþtýrmalý olarak sunulmuþtur. Bu sonuçlara göre rijit döþeme varsayýmý sonucu, esnek döþeme modeline oranla inþaat maliyeti daha yüksek ancak yapýsal güvenliði daha düþük yapýlarýn tasarlanmasý söz konusu olabilmektedir.

Ülkemizdeki kültürel mirasýn önemli deðerlerinden olan camiler, mimari ve yapýsal özelliklerinden dolayý Ýslam kültürünün en önemli eserleridir. Bu nedenle neredeyse tüm Ýslam þehirlerinin merkezinde bu tür eserlere rastlanmaktadýr. Bu çalýþmada, Erzurum þehir merkezinde yer alan ve Erzurum'un en önemli tarihi eserleri arasýnda olduðu kabul edilen Lala Paþa Cami ele alýnmýþ ve caminin yapýsal performansý statik ve dinamik açýdan sonlu elemanlar yöntemiyle araþtýrýlmýþtýr. Yapýnýn genel davranýþý hakkýnda bilgi edinmek amacýyla, literatürde verilen malzeme özellikleri ve deprem yönetmeliðinde verilen formüllerin kullanýlmasýyla analizler gerçekleþtirilmiþtir. Yapýlan çözümlemelere göre statik açýdan caminin kritik yerlerinin asýl kubbe ve kasnaðý ile kubbeyi taþýyan aský kemer sisteminin mesnetleri olduðu, zaman taným alaný yöntemiyle yapýlan dinamik çözümlemelere göre ise caminin kritik yerlerinin asýl taþýyýcý ayaklarýn alt kesitleri, pencere kenarlarý ve küçük kubbeler olduðu ortaya konmuþtur. Ayrýca son cemaat bölümünün depremde hasar görebilecek en önemli kýsým olduðu tespit edilmiþtir.

Bu çalýþmada, tek açýklýklý dairesel kâgir kemer köprülerin göçme yüklerinin limit analizin alt-limit teoremine göre belirlenmesine yönelik bir algoritma geliþtirilmiþtir. Algoritma, doðrusal programlama tekniklerini kullanmakta ve gerçek göçme yükü deðerine alttan yakýnsamakta, yani güvenli tarafta kalmaktadýr. Algoritma, Matlab ortamýnda programlanmýþtýr. Elde edilen sonuçlar, literatürdeki mevcut sonuçlarla uyumludur.

Bu çalýþmada, yüksek yapýlarda yatay yükler etkisinde oluþan, Vlasov uniform olmayan burulmasý nedeniyle taþýyýcý yapý elemanlarda oluþan tesirlerin belirlenmesi için bir yöntem önerilmiþtir. Bu yöntemde, mevcut yöntemlerde yapýya yüksekliði boyunca uniform yayýlý bir yatay yük etkimesi kabulü yerine, daha gerçekçi olan kat seviyelerinde farklý büyüklüklere sahip yatay yüklerin etkimesi kabulü yapýlmýþtýr. Önerilen yöntemde, herhangi bir enkesitin kesit özelliklerinin hesaplandýðý ve birim çapýlma diyagramýnýn çizildiði bir algoritma hazýrlanmýþ ve bu algoritma MATHCAD programýnda yazýlmýþ ve böylece zaman alýcý diferansiyel denklem çözümüne gerek kalmadan kýsa sürede sonuçlarýn elde edilmesi saðlanmýþtýr. Yöntem Taranath, Smith ve Coull'un çalýþmalarý ile karþýlaþtýrýlmýþ, hassaslýðýný tespit için konsol bir kiriþ ele alýnarak ANSYS ve CONSTEEL analiz programlarý ile karþýlaþtýrma yapýlmýþtýr.

Yapýlarýn statik yükler ve deprem etkileri altýndaki analizlerinde zemin modeli olarak genellikle Winkler modeli olarak bilinen model esas alýnmaktadýr. Bu modelde, bir noktadaki zemin gerilmesinin ayný noktadaki yer deðiþtirme ile doðru orantýlý olduðu kabul edilmekte, noktalar arasýndaki etkileþim terkedilmektedir. Bu zemin modelinden daha gerçekçi olan Vlasov zemin modeli, Winkler modeline ek olarak zemini ikinci bir parametre ile modellemekte, böylece noktalar aralarýndaki etkileþim de bir ölçüde dikkate alýnabilmektedir. Bu modelde ayrýca temel altýndaki zemin tabakasý kalýnlýðýnýn ve temel dýþýnda kalan zemin bölgesinin hesaba etkisi de göz önüne alýnabilmektedir. Vlasov zemin modelinde Ýkinci parametre olarak da adlandýrýlan parametre zemindeki kayma etkilerini ifade etmektedir. Tasarým sýrasýnda kullanýlan genel amaçlý yazýlýmlar zemin davranýþýna ait ikinci parametreyi hesaba doðrudan katamamakta, ancak program kütüphanelerinde bulunan bazý sonlu eleman modelleri probleme adapte edilmek ve zemin eleman olarak kullanýlmak suretiyle dolaylý olarak gözünün alýnabilmektedir. Ancak, bu durumda Zaman Taným Alanýnda yapýlan analizler sýrasýnda her adýmda zemin parametrelerinin güncellenmesi gerektiðinden ikinci parametrenin hesaba tam olarak alýnmasý mümkün deðildir. Bu çalýþma kapsamýnda geliþtirilen bilgisayar yazýlýmýnda ise, her bir zaman artýmý sýrasýnda zemin parametreleri güncellenmekte ve gerçeðe daha yakýn sonuçlar elde edilmektedir. Bu amaçla seçilen yapý modelleri, geliþtirilen program yardýmý ile çözülmüþ ve daha önce genel amaçlý bir bilgisayar programý ile çözülen örnekte söz konusu parametrenin hesaplar üzerindeki etkisi tartýþýlmýþtýr.

Yüksek performanslý beton (high performance concrete, HPC)’un eksenel basýnç dayanýmýnýn yüksek doðrulukla tahmini son derece önemli bir konudur. Geçtiðimiz yýllarda, çeþitli geliþmiþ modelleme yaklaþýmlarý ve metodolojileri kullanýlarak farklý baþarý oranlarý ile HPC basýnç dayanýmý tahminlemeleri uygulanmýþtýr. Bu çalýþmada farklý karýþým oranlarý kullanýlarak HPC’lerin eksenel basýnç dayanýmýnýn tahmininde uygun bir makine öðrenmesi yöntemi araþtýrýlmýþtýr. Son yýllarda makine öðrenmesinde oldukça geliþmekte olan Yapay Sinir Aðlarý (YSA) ve Destek Vektör Makineleri (DVM)’nin bu tahminde uygulanabilirliði incenmiþ ve son derece yüksek tahmin sonuçlarý elde edilmiþtir. Bu çalýþmada DVM’lerin tahmin baþarýsýnýn YSA’lara oranla daha tatmin edici sonuçlar verdiði görülmüþtür. DVM yönteminin araþtýrma laboratuvarlarý ve beton firmalarý tarafýndan dayaným tahmininde alternatif bir yöntem olarak etkin bir þekilde kullanýlabileceði sonucuna varýlmýþtýr.

Betonarme bir bina tasarlanýrken ya da performans deðerlendirmesi yapýlýrken, dolgu duvarlarýn etkisi, çoðunlukla uygulamada hesaba katýlmamaktadýr. Bu etkiyi dikkate alabilmek için, bir takým hesaplamalarýn ve kabullerin yapýlmasý gerekmektedir. Bu çalýþmada, dolgu duvarlarýn betonarme çerçeve davranýþý üzerindeki etkisinin bir katsayý ile dikkate alýnmasý için önerilen basitleþtirilmiþ bir yöntem ve yöntemin uygulanma kriterleri irdelenmiþtir. Kentsel Dönüþüm Yasasý kapsamýnda uygulanan Riskli Yapýlarýn Tespit Edilmesine Ýliþkin Esaslar (RYTEÝE) kýsmýnda bu etkinin göz önüne alýnmasý için verilen benzer bir önerinin uygun olup olmadýðý araþtýrýlmýþtýr. Kolon kesme kuvveti, göreli kat ötelemesi ve mod þekilleri ve periyotlarý yapýlan deðerlendirmelerde, temel kriterler olarak ele alýnmýþtýr. 4 katlý bir binanýn analitik modeli oluþturularak dolgu duvarýn betonarme çerçeve üzerindeki etkisi incelenmiþtir. Bu çalýþma sonucunda RYTEÝE’de tanýmlanan dolgu duvar etkisini bir katsayý ile hesaba katan önerinin, incelenen bir çok durumda güvenli tarafta kaldýðý belirlenmiþtir. Ancak, dolgu duvarýn planda simetrik olmayan yerleþimi nedeni ile yapýda burulmaya neden olmasý durumunda bazý kolonlarda daha büyük kesme kuvveti talepleri oluþturduðu görülmüþtür. Buna göre, RYTEÝE’de tanýmlanan önerinin uygulanabileceði binalarýn sýnýrlandýrýldýðý kriterlere ilave olarak dolgu duvarlarýn burulmaya neden olmasý durumunda kullanýlmamasý gerekliliðinin vurgulanmasý önerilmektedir.