Bu çalýþmada Taguchi yöntemi ve Hesaplamalý Akýþkanlar Dinamiði kullanýlarak tasarlanan, havadan havaya, küçük kapasiteli (50-200 m3/h) bir ýsý geri kazaným cihazýndaki, çapraz akýþlý levhalý ýsý deðiþtiricilerin ýsýl ve hidrolik performanslarý karþýlaþtýrýlmýþtýr. Akýþ etkenliði ve duyulur ýsýl etkenliði yüksek olacak þekilde tasarlanan levhalý ýsý deðiþtiricilerin; alt kanal sayýsý, kanal yüksekliði, ortalama hava akýþ hýzý ve levha malzemesi deðiþkenleri belirlenmiþtir. Akýþ etken ve ýsýl etken levhalý ýsý deðiþtiricilerde, deðiþkenler ve deðiþkenlerin ikinci dereceden etkileþimlerinin dahil edildiði akýþ etkenliði ve geri kazanýlan ýsýl güç için denklemler çoklu regresyon analizi ile türetilmiþtir. 3-boyutlu levhalý ýsý deðiþtiricilerin farklý hacimsel debilerdeki performanslarý, sonlu hacimler tabanlý ANSYS/Fluent kullanýlarak karþýlaþtýrýlmýþtýr. Levhalý ýsý deðiþtirici tasarýmýnda en etkili deðiþkenlerin; kanal yüksekliði ve ortalama hava akýþ hýzý olduðu belirlenmiþtir. Isýl etken modelde, ortalama %50 daha fazla ýsýnýn geri kazanýldýðý ve ýsýl etkenliðin ortalama %35 daha yüksek olduðu; akýþ etken modelde ise ortalama 2.5 kat daha az basýnç düþümü ve akýþ etkenliðinin ortalama %10 daha yüksek olduðu görülmüþtür. Geri kazanýlan ýsýl güç ve akýþ etkenliði birlikte deðerlendirildiðinde her iki model için en uygun ortalama akýþ hýzlarýnýn 1.5-2 m/s (~90÷~110 m3/h) aralýðýnda olduðu belirlenmiþtir.

Bu çalýþmada, tam ve düz yarý dairesel olmak üzere iki farklý nemli nesne geometrisinin hava jeti ile kurutulmasýnýn ýsý transferi artýþý ve nem miktarýndaki azalýþý üzerindeki etkisi sayýsal olarak incelenmiþtir. Jet kurutmasý, nemli nesneden sabit bir jet uzaklýðýnda konumlandýrýlmýþ, laminer ve iki boyutludur. Tüm durumlarda, nemli nesnenin çapý, nemli nesneden olan jet uzaklýðý ve jet giriþ yüksekliði sabit alýnmýþtýr. Farklý jet hýzlarý için nesnelerin etrafýndaki akým çizgileri ve eþ sýcaklýk eðrileri görselleþtirilmiþtir. Korunum denklemlerini çözmek için sonlu hacim yöntemi olan ANSYS Fluent 17.0 bilgisayar programý kullanýlmýþtýr. Hesaplamalar, Re=100, 200 ve 300 olarak farklý Reynolds sayýlarý için gerçekleþtirilmiþtir. Çalýþmanýn, literatürde var olan sayýsal ve deneysel çalýþmayla iyi bir uyum içinde olduðu bulunmuþtur. Sonuçlar, tam dairesel nemli nesnenin düz yarý dairesel nemli nesneden daha iyi ýsý ve nem transferi performansýna sahip olduðunu göstermiþtir. Ayrýca, Reynolds sayýsýnýn artýþýnýn ýsý ve nem transferi üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduðu görülmüþtür. Yerel olarak, jet kurutmanýn nesnelerin ön taraflarýndaki durma noktasýna yakýn daha etkili olduklarý bulunmuþtur.

Bu çalýþmada, yüksek serbest yað asidi içeriðine sahip atýk tavuk yaðý ve atýk deri yaðýndan biyomotorin yakýtlarý üretilmiþ ve ortak-hat direkt püskürtmeli bir diesel motorda 2000 d/d sabit motor devrinde ve beþ farklý motor yükünde (50, 75, 100, 125 ve 150 Nm) test edilmiþlerdir. Biyomotorinlerin motor performans ve yanma karakteristikleri üzerindeki etkileri referans yakýt olan petrol türevi diesel yakýtý (motorin) ile karþýlaþtýrýlmalý olarak incelenmiþtir. Motorine kýyasla; biyomotorin yakýtlarýn fren özgül yakýt tüketimleri daha yüksek, termik verimleri ise daha düþük olmuþtur. Performans karakteristikleri arasýndaki farklar motor yükü ile daha belirgin bir hal almýþtýr. Pilot püskürtmede motorin ile tüm motor yüklerinde daha yüksek basýnç deðerlerine ulaþýlýrken, 125 ve 150 Nm yük þartlarýnda ana püskürtmede biyomotorinler ile daha yüksek basýnçlar elde edilmiþtir. Silindir içi basýncý ve ýsý yayýlým oranlarý arasýndaki en kritik fark 125 Nm’de görülmüþtür. Tutuþma gecikmesi süreleri motor yükü ile farklýlýklar göstermiþ; fakat tüm yakýtlar için genellikle motor yükü ile birlikte artmýþtýr. Biyomotorin yakýtlarýn yanma süreleri birbirlerine yakýnken, tüm motor yüklerinde motorinin yanma süresi daha uzun olmuþtur.

Günümüzde, enerji ihtiyacýndaki artýþ ve enerji kaynaklarýndaki azalmalar, araþtýrmacýlarý enerji seviyeleri yüksek, enerji tüketim deðerleri düþük cihazlarýn geliþtirilmesine yönlendirmiþtir. Özellikle yaygýn olarak kullanýlan elektrikli ev aletlerinde enerji seviyelerinin yükseltilmesi, enerji tüketim deðerlerini düþürmede büyük rol oynamaktadýr. Bu çalýþmada, fýrýn ön camýnýn iç yüzeyine alüminyum tabaka uygulamasý yapýlarak ankastre ev fýrýnlarýnýn enerji seviyelerinin yükseltilmesi amaçlanmýþtýr. Çalýþma esnasýnda, fýrýn ön camý alüminyum tabaka ile kaplanmýþ ve tabakaya bir pencere açýlarak deneyler gerçekleþtirilmiþtir. Oda sýcaklýðýnda gerçekleþtirilen deneyler sonrasýnda, elde edilen fýrýn merkez sýcaklýðý, istenilen sýcaklýða ulaþma süresi, fýrýn çalýþma fonksiyonu, deneylerde kullanýlan hipor tuðlanýn deney süresince aðýrlýðýndaki azalma deðerleri kullanýlarak yapýlan hesaplamalarda fýrýn enerji seviyesi belirlenmiþtir. Analizler sonucunda, tabakanýn kullanýldýðý durumlarda fýrýn gerekli sýcaklýða ulaþtýðý zaman enerjinin, A seviyesinin en yüksek deðerlerine ulaþtýðý ve bir üst seviye olan A+ seviyesine yaklaþtýðý görülmektedir.

Günümüzde hýzlý nüfus artýþý ve sanayileþme ile birlikte enerji ihtiyacý her geçen gün artmaktadýr. Bu enerji ihtiyacýnýn büyük kýsmý petrol ve kömür gibi fosil kaynaklardan karþýlanmaktadýr. Hem artan enerji ihtiyacýný karþýlamak hem de fosil kaynaklarýn zararlarýný azaltmak için yenilenebilir enerji kaynaklarýna olan ilgi artmaktadýr. Yenilenebilir enerji kaynaklarýndan olan güneþ enerjisi gelecek için en önemli alternatif enerji kaynaklarýnýn baþýnda gelmektedir. Bu çalýþmada, Isparta ilinde kurulmasý düþünülen parabolik güneþ kolektörlü Organik Rankine Çevriminin (ORC) modellemesi ve sistemin termodinamik analizi yapýlmýþtýr. Kojenerasyon sisteminin birinci ve ikinci yasa analizleri yapýlarak enerji ve ekserji verimleri hesaplanmýþtýr. Parabolik güneþ kolektörleri yardýmýyla toplanan ýsý, ORC sisteminde mekanik güce dönüþtürülerek evin elektrik ihtiyacý karþýlanmýþtýr. Daha sonra sisteminin kondenser kýsmýndan atýlan ýsý ise evin ýsýtma ihtiyacýný karþýlamak için kullanýlmýþtýr. Böylece fosil kaynaklarýn çevreye verdiði zarar önlenmiþ olunacak ve yakýt tasarrufu saðlanacaktýr.

Güneþ enerjisi bakýmýndan zengin konumda bulunan Türkiye’de, sývýlý, örtülü, düzlemsel güneþ kollektörleri uzun yýllardan beri evsel sýcak su temininde yaygýn olarak kullanýlmaktadýr. Ancak, bu kollektörlerin üretim kolaylýklarý yüzünden düþük ýsýl verime sahip, son kullanýcýnýn ihtiyacýný karþýlamaktan uzak ürünlerle de sýklýkla karþýlaþýlmaktadýr. Bunu önlemek amacýyla, güneþ kollektörlerinin ýsýl performans testlerinin yapýlmasý gerekmektedir. Isýl performans testleri kararlý ve dinamik çalýþma koþullarý altýnda yapýlmaktadýr. Bu çalýþmada, sývýlý (su), örtülü (cam) bir düzlemsel güneþ kollektörünün ýsýl performansý dinamik çalýþma koþullarý altýnda belirlenmiþtir. Bu amaçla kollektörün ýsýl denklemi oluþturulmuþtur ve bir deney düzeneði kurulmuþtur. Deneyler dört farklý giriþ sýcaklýklarý (25°C, 30°C, 45°C, 60°C) ve sabit kütlesel debi (0.037 kg/s) için dýþ ortam koþullarýnda gerçekleþtirilmiþtir. Elde edilen yararlý ýsý miktarlarý ve ölçüm deðerleri kullanýlarak Çoklu Lineer Regresyon (ÇLR) ile denklemdeki sabitler çözülmüþtür. Deneysel çalýþma ve ýsýl denklem sonuçlarý büyük oranda benzer bir karakterizasyonun elde edildiðini gösternektedir.

Artan enerji ihtiyacýndan dolayý ülkelerin sahip olduklarý enerji kaynaklarýný sürdürülebilir geliþme için en iyi þekilde kullanmak zorundadýrlar. Sürdürülebilir enerjiyi karþýlamak için seçeneklerinden bir tanesi de nükleer güç santrallerin (NGS) kullanýlmasýdýr. Ancak, NGS’lerin inþa edilmesi ve faaliyete geçirilmesi ülkelerin politika yapýcýlarýna çözülmesi gereken büyük bir sorunu sunmaktadýr: bu teknolojinin halk tarafýndan kabul edilebilirliði. Türkiye, NGS’leri kurmayý ve politikalarýný bu yönde deðiþtirmeye karar veren ülkelerden bir tanesidir. Ülkenin ilk NGS'si halihazýrda Mersin'de yapým aþamasýndadýr ve ikincisi ise Sinop ilinde kurulacaktýr. Türkiye'nin farklý þehirlerinden 838 kiþiye NGS'lerin halk tarafýndan kabul edilirliðini deðerlendirmek için bir anket yapýlmýþtýr. Katýlýmcýlara anketler 2018 Ocak-Mart aylarý arasýnda yüz-yüze görüþme esnasýnda yapýlmýþtýr. NGS’leri destekleme ve karþý olma oranlarý sýrasýyla 42.3% ve 31.1% olarak belirlenmiþtir. %95 güven seviyesindeki hata payý ±%3.3 olarak bulunmuþtur. Katýlýmcýlarýn NGS konusundaki bilgilerinin ölçülmesi de bu anket amaçlarý arasýndadýr. Anket katýlýmcýlarýndan, NGS'lere iliþkin temel bilgiye sahip olup olmadýklarýný ifade etmeleri istenmiþtir. Katýlýmcýlarýn 72%'si NGS'lerin temel prensiplerini bildiðini belirtmiþtir. Burada ki gerçek deðerin ortaya çýkarýlmasý için, NGS'lere iliþkin üç adet basit soru sorulmuþtur ve tüm katýlýmcýlarýn sadece 24.9%'u 2 ya da 3 soruyu doðru bir þekilde cevaplamýþtýr. Ayrýca, elde edilen sonuçlar daha önceki Türkiye ve diðer ülkeler için yapýlmýþ çalýþmalarla karþýlaþtýrýlmýþtýr.

Francis tipi su türbinlerine ait çark kanatlarýnýn yapýsý oldukça karmaþýktýr. Üç boyutlu profilleri ile gelen akýþý yönlendirirler. Bu çalýþmada, türbinlerin yeniden tasarýmý için bir tersine mühendislik yöntemi geliþtirilmiþtir. Geleneksel tersine mühendislik yöntemi, hidrolik türbin temel çalýþma prensipleri ve akýþkanlar mekaniði temelleri ile birleþtirilerek iki farklý kullanýmda olan santralin türbin çarkýna (iki farklý özgül hýzý olan) uygulanmýþtýr. Yöntem, öncelikle bir santrale uygulanarak doðrulanmýþ, ardýndan diðer santralin türbin çarkýnýn yeniden tasarýmýnda kullanýlmýþtýr. Ýkinci santralin türbin çarkýnýn çalýþmasýndaki sorunlarýn sebepleri yeni geliþtirilen yöntem ile araþtýrýlmýþ, ve çarkýn rehabilitasyonu gerçekleþtirilmiþtir. Kapasitesinin %70’i verimle çalýþan çark, tam kapasite çalýþýr hale gelmiþtir.

Bu çalýþmada tel çekme iþleminde ultrasonik titreþimlerin kalýp ile tel arasýndaki yaðlamaya ve tel çekme kuvvetine etkileri araþtýrýlmýþtýr. Yapýlan çalýþmada geleneksel tel çekme yöntemi ile ultrasonik etki kullanýlarak tel çekme iþleminde yaðlama etkisi ve çekme kuvveti karþýlaþtýrmalý olarak incelenmiþtir. Çekme kuvveti dinamometre ile ölçülmüþtür. Tel çekme iþleminde ultrasonik titreþimin yaðlamaya olan etkisini belirlemede tel yüzeyine ait makro görüntüler karþýlaþtýrýlarak deðerlendirmeler yapýlmýþtýr. Deneysel çalýþmalardan elde edilen verilerle zamana baðlý kuvvet deðiþim grafiði oluþturularak geleneksel tel çekme ile ultrasonik titreþimli tel çekme arasýndaki kuvvet farklýlýklarý ortaya konmuþtur. Deney sonunda çapý düþürülen telden numune alýnarak telin yüzey kalitesi mikroskopta incelenmiþtir. Deney sonuçlarýna göre ultrasonik titreþimli tel çekmede geleneksele göre çekme kuvvetinde %9 ile %15 arasýnda kuvvet azalmasý görülmüþtür. Mikroskopta yapýlan incelemelere göre tel yüzeyinin sabun alma kabiliyetinin ultrasonik etki ile arttýðý görülmüþtür. Bu nedenle ultrasonik titreþimle çekilen tel yüzeylerinin daha pürüzsüz olduðu tespit edilmiþtir.

Bu çalýþmada, federlerin plastik parçanýn deformasyonuna etkileri incelenmiþtir. Bu baðlamda, feder parametresi olarak feder kalýnlýðý, feder yüksekliði, federin açýsý ve federlerin dip kýsmýndaki yarýçapý olmak üzere dört farklý feder parametresi belirlenmiþtir. Plastik parçanýn mekanik özeliklerini analiz edebilmek 5 farklý yükseklik, 5 farklý kalýnlýk, 5 farklý yarýçap ve 3 farklý feder açýsý belirlenerek tasarým yapýlmýþtýr. Plastik parçanýn belirlenen parametrelere göre mukavemeti Ansys yazýlýmý ile analiz yapýlarak tespit edilmiþtir. Bu çalýþmaya göre, feder yüksekliðinin artmasý deformasyon oranýný yaklaþýk %49 azaltmaktadýr. Ayrýca, feder kalýnlýðý ise deformasyon miktarýný %44 oranýnda azalttýðý tespit edilmiþtir.

Çalýþmada sentetik lif takviyeli kompozitlere alternatif olarak düþünülen doðal lif takviyeli kompozitlerinelastisitemodülü tahmin yöntemleri incelenmiþtir. Yöntem olarak sonlu elemanlar analizi ve sentetik lif takviyeli kompozitler için kullanýlan matematiksel modellerin uygunluklarý araþtýrýlmýþtýr. Çalýþma boyunca ele alýnan kompozitlerhacimce farklý oranlarda geliþigüzel pamuk lifi takviyeli olup çekme test sonuçlarý deneysel olarak bulunmuþtur. Deneysel veriler sonlu elemanlar yöntemi ve mevcut analitik modeller kullanýlarak elde edilen veriler ile kýyaslanmýþtýr. Özellikle düþük lif takviyeli kompozit numunelerde analitik modellerden elde edilen veriler deneysel verilere yaklaþýk olarak %2-4 arasýnda yaklaþmýþtýr. Diðer yandan sonlu elemanlar yöntemiyle yapýlan analizlerde ise yüksek þekil deðiþtirme oranlarýna doðru gidildikçe deneysel sonuçlarla aradaki farkýn açýldýðý gözlenmiþtir. Çalýþma neticesinde en uygunanalitik modeller bulunmuþ ve bu tarz kompozitler için önerilmiþtir. Ayrýca sonlu elemanlar yöntemiyle kompozitlerin davranýþlarý taklit edilebilmiþ ve deneysel deðerler ile yakýn (%17-23) sonuçlar ortaya çýkarýlmýþtýr.

Mekanik bileþenlerin yorulmaya karþý tasarýmlarý ani ve beklenmedik yorulma hasarlarýný önlemek için hayati önem taþýr. Kaynaklý baðlantýlarýn ýsý sebebiyle deðiþen malzeme özellikleri ve kaynak dikiþlerinin geometrisinden kaynaklanan karmaþýk doðasý sebebiyle, yorulmaya karþý tasarlanmalarý çok daha zorlu bir görev haline gelmiþtir. Yýllar içinde yorulma ile ilgili parametreleri hassas ve efektif þekilde belirleyebilecek yöntemler geliþtirilmiþtir.
Bu makalede, birim þekil deðiþtirme enerji yoðunluðu yaklaþýmlarýna ve onlarýn yorulma incelemelerinde kullanýmlarýna dayanan çalýþmalarýn güncel bir literatür incelemesi sunulmuþtur. Teorik bir temelin verilmesi ile birlikte, bu makalenin ana odaðý birim þekil deðiþtirme enerji yoðunluðu yaklaþýmlarýnýn uygulamalarýný vurgulamaktýr. Bu amacý yerine getirmek için, birim þekil deðiþtirme enerji yoðunluðu ile ilgili çeþitli konulara sahip makaleler incelenmiþtir.

Geleneksel çizgelerin sunumu ve kullanýmý, toplu taþýmada etkin ve hýzlý bir yönlendirme çözümü için oldukça önemlidir. Ancak, geleneksel çizge yaklaþýmý, ön ve/veya son iþlem olmaksýzýn yolcularýn toplam seyahat süresi, asgari transfer sayýsý, toplam seyahat mesafesi gibi isteklerini dikkate alamamaktadýr. Dahasý, geleneksel çizgelerde araçlar temsil edilememektedir. Bu çalýþmada, farklý çizge türleri incelendikten sonra, toplu taþýma çizgesi olarak isimlendirilen yeni bir çizge önerilmiþtir. Önerilen çizge etkin bir seyahat planlamasý için toplu taþýma sistemini modellemekte ve mesafe, bekleme süresi, seyahat süresi, kendi kendine ulaþým ile transfer sayýsýný ayný anda göz önünde bulundurabilmektedir. Bu sayede ön ve son iþlem olmaksýzýn yolcu istekleri karþýlanabilmektedir. Ayrýca, önerilen çizgede araçlar da göz önünde bulundurulmuþ ve gösterilmiþtir.

Tüm telekomünikasyon operatörleri için baz istasyonlarý önemli bir yer teþkil etmektedir. Verimli çalýþan baz istasyonlarý gelir kaybýnýn önüne geçmekte olup þirkete prestij kazandýrmaktadýr. Bu çalýþma, Türkiye’nin önde gelen GSM operatörlerinden birinin elektrik kesintisi durumunda taþýnabilir jenaratörlerin baz istasyonlarýna daðýtýmýnýn planlamasý ile ilgilenmektedir. Mersin’in belirli bir bölgesinde sýk sýk meydana gelen elektrik kesintileri müþteri þikayetlerinin yaný sýra firma için gelir kaybýna neden olmaktadýr. Elektrik kesintisi yaþandýktan sonra, o baz istasyonu için akü devreye girmektedir. Fakat akünün ömrü fazla uzun deðildir ve bazen kesinti süresince yeterli olmamaktadýr. Akü bittikten sonra baz istasyonunun çalýþabilmesi için sabit jeneratörün devreye girmesi beklenmektedir. Öte yandan, sabit jeneratörlerin maliyetleri yüksek olduðundan her baz istasyonu bu jeneratöre sahip deðildir. Bu nedenle firma sýnýrlý sayýdaki taþýnabilir jeneratörleri kullanarak duruma müdahale etmeye çalýþmaktadýr. Bölge operasyon takýmlarý, elektrik kesintisi olduðunda kesintiden etkilenen baz istasyonlarýna akünün bitmesinden önce taþýnabilir jeneratörleri ulaþtýrmalý ve kurulumu yapmalýdýr. Ele alýnan problem, taþýnabilir jeneratörleri elektrik kesintinin olduðu baz istasyonlarýna daðýtýmýnýn çizelgelenmesidir. Bu çalýþmada önerilen problemi etkin bir þekilde çözmek için ‘Bileþik Daðýtým Kuralý’ adý verilen çizelgeleme algoritmasý uygulanmýþtýr. Bölge operasyon ekibi için en uygun planý gösteren bir Excel tabanlý karar destek sistemi geliþtirilmiþtir. Kesinti ne zaman yaþanýrsa, gerekli bilgiler Excel'e girildikten sonra, þirket uzmanlarý tarafýndan her takým için daðýtým çizelgesi kolaylýkla elde edilebilecektir.

Son yýllarda, belirsizlik altýnda kaynak kýsýtlý proje çizelgeleme problemlerinin modellenmesi ve çözümüne, giderek artan bir ilgi olduðu görülmektedir. Gerçek hayat uygulamalarýnýn birçoðunda, proje yöneticileri, aktivite süreleri, kaynak kapasiteleri, aktivitelerin kaynak gereksinimleri ve en erken/en geç bitiþ zamanlarýnýn kesin ve net bir þekilde belirlenememesinden ötürü, birçok belirsizlik ile karþý karþýya kalmaktadýr. Tüm bu parametrelerin belirsizlik içerdiði ortamlarda, aktivitelerin baþlangýç veya bitiþ zamanlarý olarak tanýmlanan karar deðiþkenleri de kesin ve net bir þekilde belirlenememekte olup belirsizlik içerecektir. Bu araþtýrma motivasyonu ile bu çalýþmada, aralýk programlama tabanlý bir yaklaþým önerilerek, tamamen belirsiz ortamlarda problemin çözümü gerçekleþtirilmiþtir. Daha ayrýntýlý olarak, probleme ait klasik kesikli zamanlý ikili tamsayýlý programlama modeli, aralýk sayýlar ile ifade edilen parametre ve karar deðiþkenleri kullanýlarak geniþletilmiþtir. Daha sonra, tamamen belirsiz kaynak kýsýtlý proje çizelgeleme problemine ait matematiksel formülasyon, aralýk programlama, aralýk sýralama ve aralýk aritmetik operasyonlar yardýmýyla, belirlilik altýndaki klasik eþdeðer forma dönüþtürülmüþtür. Önerilen yaklaþýmda, aralýk aritmetik operasyonlar, proje yöneticisinden elde edilen ek bilgiler yardýmýyla gerçekleþtirilmiþtir. Bu sayede, proje yöneticilerinin riske karþý tutumlarý dikkate alýnabilmekte ve riskten baðýmsýz, kabul edilebilir çözümler elde edilebilmektedir. Son olarak, önerilen yaklaþýmýn geçerliliðinin ve uygulanabilirliðinin test edilebilmesi için, bir petrol rafinerisindeki sývýlaþtýrýlmýþ doðal gaz tankýna ait inþaat projesine yer verilmiþtir. Elde edilen sonuçlar göstermektedir ki, önerilen yaklaþým ile proje yöneticisinin riske karþý tutumu doðrultusunda, uygulanabilir ve bilgi etkin çözümler üretilebilmektedir.

Bakým, üretim tesislerinin kesintisiz, kalite düzeyi yüksek, ekonomik, verimli, güvenilir ve çevreye duyarlý üretim yapmasý olarak tanýmlanan sürdürülebilirlik hedefine üst düzeyde katký saðlayan bir prosestir. Bu önemli prosesin en önemli aþamalarýnýn baþýnda bakým planlamasý gelmektedir ve bu fazýn ilk ve vazgeçilmez aþamasý ise bakým strateji seçimidir. Bakým proseslerinin üretim duruþu, malzeme, zaman ve iþ gücü gereksinimi nedeniyle önemli maliyetler doðurmasý düþünüldüðünde, özellikle kritik ekipmanlara uygun bakým stratejilerinin atanmasý, üretim tesisinin gereksiz maliyetlerden kaçýnmasý açýsýndan büyük önem arz etmektedir. Ayrýca, ekipmanýn arýzasýz çalýþma süresinin artýrýlmasý ile güvenilir ve kalite düzeyi yüksek üretimin gerçekleþtirilmesine saðladýðý katký ile de bakým strateji optimizasyonu, üretim tesislerinde sürdürülebilir üretim hedefine direkt olarak etki etmektedir. Bunlarýn yaný sýra, sürekli üretim tesisleri grubunda yer alan elektrik üretim santrallarýnda, enerjinin toplum üzerindeki etkileri de düþünüldüðünde bu problem çok daha önemli bir hal almaktadýr. Bu baðlamda bu çalýþmada, Türkiye enerji üretiminin %20’sini gerçekleþtiren hidroelektrik santrallardan büyük ölçekli bir tanesinde, en problemli ekipman grubu olan elektriksel ekipmanlar arasýndan santral açýsýndan en kritik olanlar AHP-TOPSIS kombinasyonu ile belirlenmiþtir. Ardýndan, bu ekipman gruplarý için tamir, periyodik, kestirimci ve revizyon bakým stratejilerinden en uygun kombinasyon önerilen tam sayýlý programlama modeli ile elde edilmiþtir. Bu kombinasyonun kullanýmý ile üretim duruþlarý ve bunlarýn beraberinde getirdiði maliyetlerde %80 oranýnda bir iyileþme saðlanmýþtýr.

Nikel krom kaplama süreçlerinin önemli maliyet parametrelerinden biri olan nikelin verimli kullanýmý rekabet için zorunludur. Bu çalýþmada, metal üzerine nikel-krom kaplama yapan bir üreticinin nikel banyolarýnýn verimliliðini arttýrmak amacýyla, proses parametreleri eniyilenmeye çalýþýlmýþtýr. Bu amaçla, deney tasarýmý ve eniyileme tekniklerinden biri olan yanýt yüzey yönteminden (YYY) yararlanýlmýþtýr. Nikel banyolarýnda; iþ parçasýnýn yüzeyine yapýþan nikel oraný maksimize edilirken; süreci etkileyen faktörler olarak, sýcaklýk, nikel sülfat (NiSO4) oraný, nikel klorür (NiCl2) oraný, borik asit (H3BO3) oraný, pH ve parlatýcý oraný seçilmiþtir. Çalýþmanýn sonunda, banyolardaki verimli kullanýlan nikel oraný %80’den %95’e çýkarýlmýþtýr.

Ýþyerlerinde çalýþanlarýn zorlanmasý ve çeþitli ergonomik risklere maruz kalmasý sonucunda kas iskelet sistemi rahatsýzlýklarý (KÝSR) görülmektedir. Bu rahatsýzlýklar vücudun özellikle sýrt, bel, bacak, kol, boyun, bilek gibi bölgelerini etkilemektedir. Bu nedenle kiþinin çalýþma ortamýnda yýpranmasýný azaltmak ve yeteneklerinden daha etkin bir þekilde yararlanmak amacýyla ergonomik risk deðerlendirme uygulamalarý yapýlmaktadýr. Bu çalýþmada iþle ilgili KÝSR ele alýnmýþ, literatürdeki mevcut ergonomik risk deðerlendirme yöntemlerinden bahsedilmiþ ve bir perakende kuruluþundaki et taþýma sürecinde iþe baðlý KÝSR deðerlendirilmiþtir. Hollanda Kas Ýskelet Sistemi Anketi ile çalýþanlarýn iþ hakkýndaki görüþleri alýnmýþ ve ergonomik riskler açýsýndan deðerlendirilmiþtir. Uygulama aþamasýnda tüm vücut deðerlendirme yöntemlerinden olan OWAS, QEC ve ManTRA yöntemleri kullanýlmýþtýr. Bu yöntemlerle et taþýma sürecinde ergonomik risk deðerlendirmesi yapýlmýþ ve tespit edilen ergonomik risklere iliþkin çözüm önerileri geliþtirilmiþtir.