Trafik týkanýklýðý probleminin hat safhaya ulaþtýðý büyük þehirlerde, yerel yönetimler bu soruna karþý çeþitli çözüm yöntemleri geliþtirmiþlerdir. Bu yöntemler içerisinde en etkili çözüm trafik týkanýklýk fiyatlandýrmasýdýr. Londra, Stockholm ve Milano þehirlerinin yerel yönetimleri týkanýklýk fiyatlandýrmasý yöntemini baþarý ile uygulamýþlardýr. Bu çalýþma kapsamýnda, Erzurum Cumhuriyet Caddesinde yaþanan bu problem için daha önceden uygulanmamýþ bir yöntem olan týkanýklýk fiyatlandýrmasý çözümü incelenmiþtir. Çalýþma kapsamýnda oluþturulan modele ve yapýlan anket çalýþmalarýna göre, Cumhuriyet Caddesi'nde belirlenen kordon güzergâhýnda teorik olarak týkanýklýk fiyatlandýrmasý hesaplanmýþtýr. Modelleme çalýþmasýnda otomobil sahipliði, yolculuk süresi, yakýt tüketimi ve salýným maliyetleri kullanýlmýþtýr. Sonuç olarak; kent merkezindeki trafik týkanýklýðýnýn azalacaðý ve fiyatlandýrma uygulamasý ile de önemli bir maddi gelir elde edileceði öngörülmektedir.

Geleneksel betonlara oranla hýzlý üretimi, düþük maliyeti ve dayanýklýlýðýnýn iyi olmasý silindirle sýkýþtýrýlmýþ betonlarýn (SSB) son zamanlarda dünyada yaygýn olarak tercih edilmesine neden olmuþtur. Söz konusu SSB, fabrikalar, petrol istasyonlarý, hava limanlarý, çeþitli endüstriyel zeminler, yollar ve barajlar gibi birçok alanda kullanýlmaktadýr. Normal betona kýyasla çok farklý üretim tekniðine sahip SSB’lerin karýþým oranlarý çeþitli tasarým yöntemlerine göre belirlenmekte ve en çok tercih edilen yöntem olarak maksimum yoðunluk yöntemi dikkat çekmektedir. Bu çalýþmada, SSB’lerin tasarým yöntemlerinden genel olarak bahsedilerek, maksimum yoðunluk yöntemi detaylý olarak açýklanmýþtýr. Ayrýca maksimum yoðunluk yöntemi ile tasarlanan SSB’ler ile ilgili çalýþmalar özetlenerek bundan sonra yapýlacak araþtýrmalar için önerilerde bulunulmuþtur.

Bu çalýþmada uzay kafes çatý sistemlerinin çeþitli yük birikme senaryolarý altýndaki doðrusal olmayan davranýþý, çubuk eleman baþlangýç kusurlarý ve çubuk eleman narinlikleri de dikkate alýnarak incelenmiþtir. MERO düðüm noktasýna sahip iki adet örnek uzay kafes çatý sistemi OpenSEES yazýlýmý üç boyutlu olarak modellenerek analizler gerçekleþtirilmiþtir. Bulonlar, somunlar ve düðüm noktasý kürelerinden oluþan her bir çubuk elemanýn davranýþý tekil çubuklar üzerinde tanýmlanarak genel sisteme aktarýlmýþtýr. Her bir çubuk elemanýn eksenel yük-yerdeðiþtirme davranýþlarý çevrimsel tekrarlý yükler altýnda analizler gerçekleþtirilerek elde edilmiþtir. Genel sistem analizleri çatýnýn tamamýnda, yarýsýnda ve dörtte birinde yaðmur suyu veya kar yükü yýðýlmalarýný yansýtacak þekilde belirlenen yükleme altýnda gerçekleþtirilmiþtir. Analizler sonucunda uzay kafes çatý sistemlerinin yük yýðýlmalarýna karþý çok hassas olduklarý ve lokal bölgelerde oluþan yük yýðýlmalarýnýn sistemin taþýma kapasitesini düþürdüðü görülmüþtür. Bunun yanýnda, en ekonomik kesitlerle boyutlandýrýlan sistemde göçme basýnç çubuklarýnýn burkulmasý ile gevrek bir þekilde meydana gelmiþtir. Ayrýca, çalýþma kapsamýnda baþlangýç kusurlarýnýn çubuk elemanlarýn basýnç kapasitelerini düþürdüðü görülmüþtür.

Bu çalýþmada, karga arama algoritmasý (CSA) kullanýlarak sismik izolatörlü bir yapýnýn izolasyon parametrelerinin optimizasyonu yapýlmýþtýr. Bir kayma çerçevesi modeli ele alýnarak tabanýna izolasyon sistemi yerleþtirilmiþtir. Amaç, izolatör deplasman limitlerinin aþýlmadan en düþük tepe ivmesini veren izolasyon sisteminin belirlenmesidir. Optimizasyon iþlemleri için Matlab programý, yapýsal analiz için ise SAP2000 programý kullanýlmýþtýr. Ýki programýn ortak çalýþmasý için açýk uygulama-programlama arayüzünden (OAPI) yararlanýlmýþtýr. Yapýsal analizler zaman taným alanýnda yakýn ve uzak saha etkilerine sahip gerçek deprem kayýtlarý kullanýlarak yapýlmýþtýr. Çalýþma kapsamýnda ele alýnan sismik izolatörlü yapýnýn gerçekleþtirilen doðrusal analizleri sonucunda izolatör deplasmanlarý sýnýrlandýrýlarak optimum izolatör periyodu ve sönüm oraný belirlenmiþtir. Analizler farklý izolatör deplasman limitleri ve sönüm oraný aralýklarý için yapýlmýþtýr. Farklý deplasman limitleri ve sönüm oraný aralýklarýnda belirlenen optimum sonuçlar, deplasman üst limitine ulaþýlarak elde edilmiþtir. Yüksek sönüm oranýnýn kat ivmelerinde artýþa neden olmasý nedeniyle optimum izolasyon parametreleri genellikle en büyük sönüm oraný deðerinde bulunmamýþtýr. Dolayýsýyla, en düþük kat ivme deðerlerinin elde edilmesi için optimum izolasyon sistem parametrelerinin belirlenmesi gerekmektedir. Kullanýlan karga arama algoritmasý ile elde edilen optimum izolatör parametreleri benzer bir çalýþmanýn sonuçlarý ile kýyaslanarak geçerlilikleri ortaya konmuþtur.

Heterojen özellik taþýyan geomateryallerin iç yapýlarýnýn görüntülenmesi, numunelerin mekanik özelliklerinin deðerlendirilmesinde araþtýrmacýya yeni bir bakýþ açýsý saðlamaktadýr. Ýç yapýnýn tahribatsýz görüntülenmesi için farklý metotlar kullanýlmaktadýr. Fakat bu metotlar birçok araþtýrmacý için pahalý ve ulaþýlmaz bir durumdadýr. Ýç yapýlarýn incelenmesi için bir diðer yöntem ise tahribatlý kesme ve dilimleme yöntemidir. Bu yöntemde doðrudan kesitlere ulaþýlmasýna raðmen detaylý bir üç boyutlu görselleþtirme için yeterli sayýda örnekleme yapmak mümkün olamamaktadýr. Ýç yapýnýn daha iyi deðerlendirilebilmesi için seri dilimleme yönteminden daha baþarýlý bir yönteme ihtiyaç duyulmaktadýr. Bu amaçla, bu çalýþmada seçilmiþ bir geomateryalin Böhme aþýndýrma deney cihazý kullanýlarak dilimleme ile elde edilemeyecek sýklýkta kesit görüntüsü sayýsallaþtýrýlmýþ ve detaylý bir üç boyutlu görselleþtirme gerçekleþtirmek için MATLAB teknik programlama dili kullanýlmýþtýr. Bu þekilde örneðin iç yapýsýndaki öðeler ayrýþtýrýlmýþ ve ayrý ayrý görüntülenmiþtir. Tekniðin ülkemizdeki araþtýrmacýlarýn kullanýmýna sunulmasý ve yaygýnlaþmasý amacýyla aþýndýrma görselleri ve MATLAB kodlarý makale ekinde sunulmuþtur.

Geniþ baþlýklý savaklar sulama kanallarýnda ve akarsularda akýmý düzenlemek ve debiyi ölçmek amacýyla yaygýn olarak kullanýlan su yapýlarýdýr. Bu çalýþmada, bir deney kanalýna yerleþtirilen ön yüzü köþeli geniþ baþlýklý savaðýn membasýndaki farklý istasyonlarda Akustik Doppler Hýzölçer ile ölçümler yapýlarak akým yapýsý araþtýrýlmýþtýr. Hýz ve türbülans gerilmelerinin derinlikle deðiþimleri incelendiðinde savaktan uzak istasyonlarda tam geliþmiþ akým için logaritmik hýz daðýlýmlarý görülürken, savaða yakýn bölgelerde çevrinti etkilerinin akým yapýsýný önemli miktarda deðiþtirdiði gözlenmiþtir. Yüksek çözünürlükteki fotoðraflar sayýsallaþtýrýlarak farklý debiler için savak üzerinden geçen akýma ait su yüzü profilleri elde edilmiþtir. Deneysel olarak elde edilen debi-derinlik iliþkileri ile Hall’un teorik sonuçlarý karþýlaþtýrýldýðýnda, sýnýr tabaka etkilerinin kuvvet yasasýna göre hesaplandýðý debi denkleminin hassasiyetinin düþük debilerde azaldýðý görülmüþtür.

Bu çalýþmada hava akýþlý elektrokoagülasyon (HA-EK) reaktörü kullanýlarak yeraltý sularýndan arsenik (V) giderimi çalýþýlmýþtýr. Arsenik (V) giderimi üzerine, uygulana akým (0,075-0,3 A), baþlangýç pH sý (5,5-8,5), hava akýþ debisi (0-6 L/dakika), Al bilye elektrot boyutu (5-10 mm) ve EK reaktöründe elektrot yüksekliði (2-8 cm) gibi iþletme parametrelerinin etkisi incelenmiþtir. Arsenik giderimi veriminde artan akým yoðunluðu, hava debisi ve elektrot yüksekliði ile birlikte ciddi bir artýþ gözlenmiþtir. Ancak, arsenik giderim verimi artan Al bilye boyutu ile birlikte azalmýþtýr. Optimum þartlarda (pH: 7,5, akým yoðunluðu: 0,3 A, Al bilye boyutu: 7,5 mm, elektrot yüksekliði: 5cm, hava akýþ debisi: 6 L/dakika) en yüksek arsenik giderim verimi %98,68, en düþük iþletme maliyeti 0.609 $/m3 ve en düþük enerji tüketimi 3,7694 kWh/m3 olarak hesaplanmýþtýr.

Tarým alanlarýnýn altýnda bulunan nitratla kirlenmiþ yeraltýsuyunu temizlemenin ekonomik yarar amaçlý alternatif bir yolu pompala ve gübrele yöntemidir. Pompala ve gübrele yöntemi hem yeraltýsuyunu kirlilikten arýndýrýrken hem de nitrat, pestisit gibi gereksinimleri azaltabilir. Buna ragmen bugüne kadar bu prosesin deðiþik iklim ve toprak koþullarýnda ne düzeyde etkili olduðunu dair bir deðerlendirme bulunmamaktadýr. Bu tekniði arazide uygulayabilmek için öncesinde bir fizibilite çalýþmasý gerekmektedir. Bu nedenle HYDRUS 1D ile doymamýþ bölgelerde 1 hektar mýsýr tarlasýna karþýlýk gelecek yeraltýsuyu modelleri yaparak Türkiye’de yaygýn olan toprak tiplerinin hidrolojik özelliklerini derleyip Eskiþehir, Adana, Þanlýurfa ve Düzce benzeri iklimlerde, pompala ve gübrele yöntemi için en çok gelecek vadeden koþullarý bulduk. Çalýþmamýz bu teknolojinin Þanlýurfa benzeri çok daha kuru ve sýcak iklimlerde 50 mg/L nitrat deðerinde bile oldukça karlý olduðunu ortaya koydu. Bu teknikle birlikte bu iklimde 1 hektar tarlada 97 kg N/yýl telafi edilebileceði görüldü. Ayný zamanda fluvisol ve vertisol toprak tiplerinde nitrat sýzýntýsý en düþükken, cambisol tipi topraklarda nitrojen kullaným verimi bütün iklimler için en yüksek düzeyde bulundu. Düzce gibi oldukça nemli ve soðuk iklimler için ise, bu yöntemin düþük azot kullaným verimleri ve yüksek nitrat sýzýntýlarý nedeniyle uygun olmadýðý görülmüþtür. Sonuç olarak görece kuru iklimler ve geçirgen topraklar pompala ve gübrele yöntemi için uygun bulundu.

Bu çalýþma Avrupa Birliði üye ülkeleri ve aday olan Türkiye’nin çevresel atýk göstergeleri açýsýndan kümelenme yapýsýný tanýmlamayý ve Türkiye ile ayný kümede sýnýflandýrýlan diðer üye ülkeleri belirlemeyi amaçlamaktadýr. 28 üye ülkenin ve Türkiye'nin toplam 8 çevresel atýk göstergesine göre kümelenmesinin belirlenmesinde hiyerarþik ve hiyerarþik olmayan kümelenme yöntemleri kullanýlmýþtýr. En iyi kümeleme metodu ve optimum küme sayýsýný belirlemek için küme geçerlilik indeksi olan Silhouette indeksi kullanýlmýþtýr. Hiyerarþik ve hiyerarþik olmayan yöntemler kullanýlarak elde edilen küme analizi sonuçlarý göstermiþtir ki, AB üye ülkeleri ve Türkiye çevresel atýk göstergelerine göre altý kümeden oluþmaktadýr. Ortalama Silhouette indeksi göstermiþtir ki, K-ortalamalar yöntemi Ward yöntemine göre daha geçerli sonuç vermiþtir. K-ortalamalar yöntemi ile elde edilen Silhouette indeksine göre Türkiye; Polonya, Macaristan ve Letonya gibi AB ülkelerinin% 50'si ile ayný kümede sýnýflandýrmýþtýr.

Bu çalýþmada membran biyoreaktör (MBR) sonrasý membran prosesler (ultrafiltrasyon+nanofiltrasyon) ile arýtýmý saðlanan sýzýntý suyunun membran konsantre akýmýnýn yönetiminde, çevresel, ekonomik ve sosyal açýdan en uygun yöntemin Analitik Hiyerarþi Prosesi (AHP) kullanýlarak belirlenmesi amaçlanmýþtýr. Evaporasyon, dolgu sahasýna resirkülasyon, yakma, katýlaþtýrma ve ileri arýtým alternatif bertaraf metotlarý arasýndan en uygun yöntemin belirlenmesinde kriter olarak, konsantre sýzýntý suyu hacmi, suyun kompozisyonu, arýtým maliyeti, halkýn onayý ve uygulanacak yöntemin esnekliði kriterleri seçilmiþtir. AHP Expert Choice 11 programý kullanýlarak çözümlenmiþtir. Analiz sonucunda alternatif yöntemlerin tercih sýralamasý; Dolgu sahasýna resirkülasyon (%31.8)>katýlaþtýrma (%23.8)>ileri arýtým (%21.5)>yakma (%16.3)>evaporasyon (%6.6) þeklinde olmuþtur. Bu sýralamanýn oluþturulmasýnda her bir kriterin aðýrlýðýnýn sýralamasý ise; arýtým maliyeti (%49.2)>konsantre suyun içeriði (% 27.0)>konsantre suyun hacmi (%13.5)>arýtým yönteminin esnekliði (%6.5) >kamuoyu onayý (%3.7) þeklinde sýralanmýþtýr.

C3N4/DEU-51(Fe) hibrit nanokompoziti Cr(VI)' yý arýtmak için geliþtirilmiþtir. C3N4/DEU-51(Fe) kristal özellikli olup bu kompozitin merkezindeki karboksil gruplarýnýn fotoparçalanma reaksiyonu C-H baðlanmasýyla ilgilidir. 1.6 mg/L Cr(VI)' yý yaz ayýnda %98 lik maksimum verimle gidermek için optimum koþullar; 1.2 mg/L C3N4, 15 dak temas süresi, 80 mW/m2 güneþ ýþýðý þiddeti ve 42oC sýcaklýktýr. Beþ ardýþýk C3N4/DEU-51(Fe)kullanýmýndan sonra söz konusu nanopartikül %97 verimle geri kazanýlmaktadýr. Cr(VI) giderimi Langmuir-Hinshelwood (L-H) Kinetik modelle açýklanmýþtýr. 1.2 mg/L C3N4, 15 dak temas süresi, 80 mW/m2 güneþ ýþýðý þiddeti ve 42oC sýcaklýktýr. Beþ ardýþýk C3N4/DEU-51(Fe)kullanýmýndan sonra söz konusu nanopartikül %97 verimle geri kazanýlmaktadýr. Cr(VI) giderimi Langmuir-Hinshelwood (L-H) Kinetik modelle açýklanmýþtýr.

Yaklaþýk 15 milyon nüfusuyla dünyanýn en kalabalýk þehirlerinden biri olan Ýstanbul’a birçok yüzeysel su kaynaðýndan su temin edilmektedir. Þehir, son yýllarda bazý su kaynaklarýnda 2-MIB ve Geosmin gibi alg kökenli bileþiklerden kaynaklanan tat ve koku sorunu yaþamaktadýr. Bu çalýþmanýn amacý, su arýtma tesislerinde tat ve koku bileþiklerinin gideriminin ölçüm ve deðerlendirilmesinin yaný sýra, halen kullanýlan giderim yöntemlerinin etkinliðinin arttýrýlmasýna yönelik ilave tekniklerin tespit edilmesi ve yeni proseslerin önerilmesidir. Bu baðlamda ölçüm sonuçlarý deðerlendirilerek, alternatif kimyasallar için çeþitli deneyler yapýlmýþ ve önerilen yeni proseslere ait detaylý maliyet analizi gerçekleþtirilmiþtir. Sonuçlara göre, ÝSKÝ’ye ait 5 büyük su arýtma tesisinde 2013-2016 yýllarý arasýnda ozonlamanýn saðladýðý giderim veriminin TOK, 2-MIB ve Geosmin için sýrasýyla % 2-14, % 35-62 ve % 34-52 aralýðýnda deðiþtiði tespit edilmiþtir. Çalýþma kapsamýnda yapýlan deneysel araþtýrma sonuçlarý, 10 mg/L toz aktif karbon uygulamasýyla 2-MIB (%50) ve Geosmin (%66) için en yüksek giderimin alum varlýðýnda, en yüksek TOK gideriminin (%38) ise demir (III) klorür (FeCl3) varlýðýnda gerçekleþtiðini göstermektedir. UV254 parametresinin gideriminde her üç koagülanla % 60-70 aralýðýnda kalýnmýþtýr. Bulanýklýk gideriminde ise alum ve FeCl3’ün poli aluminyum klorüre (PACl) göre çok daha etkili olduðu görülmüþtür. Çalýþma kapsamýnda perokson prosesinin mevcut sisteme entegre edilebilirliði deðerlendirilmiþ, yapýlan hesaplamalara göre kapasitesi 100.000 m3/gün olan bir su arýtma tesisinde (SAT) kurulacak perokson sistemi için birim maliyet 0,027 $/m3 (0,14 TL/ m3) olarak hesaplanmýþtýr. Bu deðer ön ozonlamaya kýyasla %20 daha fazladýr.

Bu çalýþmada, iki üreolitik bakteride CaCO3 çökelimi araþtýrýldý. Test organizmasý olarak Bacillus aerius U2 ve Sporosarcina pasteurii ATCC 6453 türleri kullanýlmýþtýr. Bunlarýn yanýnda, bakterilerin üreaz ve karbonik anhidraz enzim aktiviteleri de tespit edilmiþtir. Bakteriler tarafýndan üretilen kalsiyum karbonatýn mineral tipi konformasyonu için XRD, SEM ve EDX analizleri gerçekleþtirilmiþtir. B. aerius U2 suþu kalsit ve vaterit üretmiþtir. S. pasteurii ATCC 6453 suþunda sadece vaterit bulunmuþtur. Enzim aktivitesi çalýþmalarýnýn sonuçlarýna göre S. pasteurii ATCC 6453, B. aerius U2’den 2-50 kat daha fazla aktivite göstermiþtir. Yüksek sýcaklýklarda kalsiyum karbonat çökelimi için S. pasteurii ATCC 6453 türü tercih edilebilirken, daha geniþ iklim bölgelerini kapsayan düþük sýcaklýklarda(<30oC) B. aerius U2 türünün kullaným potansiyeli bulunmaktadýr.

Bu çalýþmada arkeolojik kazýyla çýkarýlmýþ polimineral içerikli bir seramik numunenin gömü boyunca çevreden soðurduðu radyasyon dozu (eþdeðer doz) bulunmuþtur. Eþdeðer dozun belirlenmesi lüminesans yaþ tayini araþtýrmalarýnda önemlidir. Kullanýlan numune feldispat, kuvars gibi minerallere ayrýþtýrýlmadan polimineral içerikli ve ince tanecik tekniðine uygun olarak hazýrlanmýþtýr. Kullanýlan numune için ön ýsýtma sýcaklýðý deneysel iþlemler sonucunda belirlenmiþtir. Hazýrlanan numune 200 0C’de 12dakika süreyle önýsýtmaya tutulmuþtur. Jeolojik veya arkeolojik numunelerde eþdeðer dozun belirlenmesi için sýklýkla kullanýlan yöntemlerden farklý bir yöntem çalýþmamýzda ilk defa kullanýlmýþtýr. Çalýþmamýzda bu yöntemin ayrýntýlarýndan ve gözlenen avantajlarýndan bahsedilmiþtir. Elde edilen eþdeðer doz deðerleri 5,17±0,09 ile 7,06±0,29 Gy arasýnda deðiþmektedir.

Orta Pontidlerde, Sinop-Samsun çevresinde Geç Kretase-Eosen yaþlý volkanik kayaçlar belirgin yüzlekler vermektedir. Geç Kretase volkanitleri, kuzeyde Sinop yakýn civarýnda Hamsaros Volkanitleri, güneyde ise Alaçam-Dikmen-Duraðan çevrelerinde Yemiþliçay Formasyonu içindeki volkanik birimler ile temsil edilmektedir. Eosen volkanitleri, Bafra’dan baþlayýp doðuya doðru geniþ bir alanda yüzeyleyen Tekkeköy Formasyonu volkanitleri ile temsil edilir. Bu çalýþmada, Yemiþliçay Formasyonu içindeki (sub)volkanik birimlerin 40Ar/39Ar jeokronolojisi, mineral- ve tüm-kayaç jeokimyasý sunulacaktýr.
Yemiþliçay Formasyonu volkanitleri plajiyoklas (An50-70), klinopiroksen (ojit-diyopsit), amfibol (magnezyo-hastingsit, nadiren çermakit) fenokristalleri ve opak mineraller içermektedir. Volkanitlerden elde edilen 40Ar/39Ar yaþlarý, volkanik faaliyetin Geç Kretase (~71 Myýl, ters izokron yaþý) ve Eosen (~48 Myýl, plato yaþý) olmak üzere iki ayrý dönemde etkili olduðunu göstermektedir. Geç Kretase volkanitlerinin Yemiþliçay Formasyonuyla eþ yaþlý bir volkanizmanýn ürünü olduðu düþünülürken, bu formasyonu sýð intrüzyonlar olarak kesen Eosen yaþlý volkanitler Tekkeköy Formasyonu volkanitlerinin bir eþleniði olarak yorumlanmýþtýr.
Geç Kretase volkanitleri andezit/bazaltik andezit bileþiminde ve kalk-alkalen, Eosen volkanitleri bazalt/trakiandezit bileþiminde ve þoþonitik karakterlidir. Ýncelenen tüm örneklerin N-MORB’a göre normalleþtirilmiþ iz element desenleri, yitimle iliþkili volkanitler için tipik olan, BÝYE (Rb, Ba, K, Sr), Th ve HNTE (La, Ce) zenginleþmesi, belirgin negatif Nb-Ta-Ti ve pozitif Pb anomalileri göstermektedir. Þoþonitik kayaçlar göreceli olarak yüksek Ndi (εNd: +4) ve düþük Sri (0.704634) izotoplarý ile temsil edilirken, kalk-alkalen kayaçlar tersine düþük Ndi (εNd: -3’e kadar) ve yüksek Sri (0.705203-0.706956) deðerlerine sahiptir. Elde edilen jeokronolojik ve jeokimyasal veriler, yayýnlanmýþ jeolojik bilgiler ile beraber deðerlendirildiðinde, Yemiþliçay Formasyonu volkanitlerinin Pontid magmatik yayýnda bir yay-önü ortamda oluþtuðuna iþaret etmektedir.

Mühendislik jeolojisinde tasarýma yönelik ön çalýþmalarda zeminlerin sýnýflandýrýlmasý önemli bir aþamadýr. Bir zemine atanabilecek birkaç harf ya da sayý uygulayýcý mühendislere çok hýzlý olarak bir fikir saðlamaktadýr. Ulusal ve uluslararasý zemin sýnýflama sistemlerinde ince taneli zeminlerin sýnýflandýrýlmasý plastisite abaðý ile yapýlmaktadýr. Ancak, likit limit ve plastik limit deneylerini etkileyen bazý faktörlere baðlý olarak zemin sýnýfýnýn plastisite abaðý ile belirlenmesi sýrasýnda belirsizlikler oluþmaktadýr. Ayrýca, tanýmlama noktalarýnýn kimi zaman sýnýflarý ayýran çizgiler üzerine veya yakýnýna düþmesi durumunda belirsizlik seviyesi artmaktadýr. Bu çalýþmada söz konusu belirsizlikleri en aza indirmek için daha önce geliþtirilen bir bulanýk sýnýflama sürecinin uygulamasý yapýlmýþtýr. Söz konusu bulanýk sýnýflama sürecinde plastisite abaðýndaki tanýmlama noktalarýnýn sýnýrlarý ayýran çizgilere olan dik mekansal mesafeleri dikkate alýnmýþtýr. Sigmoid fonksiyonu kullanýlarak tanýmlama noktalarýnýn bulanýk plastisite ve bulanýk zemin deðerleri hesaplanmýþtýr. Son olarak bulanýk iþlemciler yardýmý ile bulanýk zemin sýnýflarý elde edilmiþtir. Önerilen bulanýk sýnýflama süreci 100 adet laboratuvar verisi üzerinde uygulanmýþ ve elde edilen bulanýk zemin sýnýflarý klasik zemin sýnýflarý ile karþýlaþtýrýlmýþtýr.

Bu çalýþmada; Sivas ili için CBS tabanlý olmak üzere, karar destek sistemleri içerisinde yer alan uzman görüþüne dayalý Analitik Hiyerarþi Süreci (AHS) kullanýlarak orta ölçekte gelecek için gerekli altlýðý oluþturacak yerleþime uygunluk modellerinin harita olarak elde edilmesi amaçlanmaktadýr. Çalýþmada seçilen Sivas ili; heyelan, zayýf zemin koþullarýna iliþkin yenilmeler, jips karstýna baðlý potansiyel çökmeler, taþkýnlar, kaya düþmesi ve aktif fay zonlarýna olan yakýnlýðý bakýmýndan da depremler gibi doðal afetlerden etkilenme potansiyeline sahiptir. Çalýþmalar kapsamýnda Afet Bilgi Sistemi oluþturma sürecinin afet öncesi evresi ve bölge planlarýna altlýk oluþturacak þekilde yerleþime uygunluk analiz ve sentezleri yapýlmýþ, bölgesel geliþme yönleri belirlenmiþtir. Çalýþmada elde edilen modeller Afet Bilgi Sistemi düzeyinde temel bileþen olarak, þehir bölge plancýlarýna, afet öncesinde yapýlan planlama kapsamýnda, konut alanlarýnýn yer seçiminde önemli yol gösterici olacaktýr. Ayrýca, bu modeller afet sonrasýnda da sorgulama ve analiz yeteneði sayesinde Acil Eylem Planlarýnýn oluþturulmasýna, oluþturulan planlarýn gerektiðinde hýzlý ve etkin þekilde uygulanmasýna yardýmcý olacaktýr.

Antropojenik etkiler ile yeraltýsularýnýn kirlenmesi dünya genelinde yaygýn bir problemdir. Tarýmsal faaliyetlerin yoðun olduðu alanlarda bilinçsiz kullanýlan tarým ilaçlarý ve gübreler potansiyel kirletici olarak karþýmýza çýkmaktadýr. Kirliliðin önlenmesi, sürdürülebilir yeraltýsuyu yönetimi açýsýndan önemli hedeflerden biridir. Kirleticilerin yeraltýsuyundaki bulunurluklarý ve bolluklarý topoðrafik, jeolojik, hidrojeolojik, hidrolojik ve pedolojik çok sayýda parametreye baðlýdýr. Bu parametrelerin kirletici taþýnýmý üzerindeki etkilerinin deðerlendirildiði duyarlýlýk yöntemleri ile yeraltýsuyunun kirlenmeye karþý alansal duyarlýlýðý belirlenebilmektedir. Duyarlýlýk haritalama yaklaþýmlarýnda arazi kullanýmý genellikle deðerlendirilmemektedir. Oysa beslenim süreçlerini etkilediðinden arazi kullanýmý yeraltýsuyu duyarlýlýk haritalamasýnda önemli bir deðiþken olarak ortaya çýkmaktadýr.
Bu çalýþmada Antalya Traverten Platosu’nda yer alan Altýnova akiferinde SINTACS yöntemi ile yeraltýsuyu duyarlýlýk haritalarý oluþturulmuþtur. Çalýþma alaný karstik traverten ve dar bir alanda konglomera akiferlerinin yüzeylendiði yataya yakýn bir bölgedir. Çalýþma alanýn % 23’ünde yaygýn olarak örtü altý yetiþtiricilik yapýlmakta ve sulama suyu yeraltýsuyundan karþýlanmaktadýr. SINTACS hesaplamalarýnda etkin süzülme ve toprak sönümleme parametreleri deðerlendirilirken örtü altý tarým alanlarý dikkate alýnmýþtýr. Vadoz zon sönümleme kapasitesi ve akifer ortamý parametreleri açýsýndan 2 farklý derecelendirme deðeri için hesaplama yapýlmýþ ve SINTACS-I ve SINTACS-II duyarlýlýk haritalarý oluþturulmuþtur.
Çalýþma kapsamýnda deðerlendirmeye eklenen arazi kullanýmý ile duyarlýlýk haritalarýnda ayný jeolojik birim içinde farklý duyarlýlýk sýnýflarý tanýmlanmýþtýr. Oluþturulan SINTACS-I ve SINTACS-II haritalarýna göre yüksek ve çok yüksek duyarlýlýklý alanlar sýrasý ile % 85 ve % 96 olarak belirlenmiþtir. Çalýþma alanýnda varlýðý ortaya koyulan geniþ alanlara yayýlan yeraltýsuyunun yüksek-çok yüksek kirlenme olasýlýðý tarým kökenli kirleticilerin kullanýmýnýn kontrol altýna alýnmasýný gerektirmektedir. Duyarlýlýk haritalarý temel alýnarak arazi kullanýmý planlamalarý yapýlmalý ve kimyasal gübre ve ilaç kullanýmýný sýnýrlayan iyi tarým uygulamalarý hýzla uygulamaya alýnmalýdýr.

Anizotropi, malzeme özelliklerinin yöne baðlý deðiþmesidir. Betondaki anizotropi derecesinin belirlenmesi beton özelliklerinin ve kalitesinin ortaya konulabilmesi açýsýndan önemlidir. Bu amaçla tahribatsýz jeofizik yöntemlerden olan özdirenç yönteminden yararlanýlabilmektedir. Yapýlan çalýþmada donatýlý beton üzerindeki özdirenç ölçümlerinin yöne baðýmlýlýðýnýn zamana, kür koþullarýna, beton dayanýmýna ve donatý çapýna baðlý deðiþimi araþtýrýlmýþtýr. Bu amaçla, çalýþma düþük, orta ve yüksek dayaným özelliklerine sahip 3 beton tasarým üzerinde gerçekleþtirilmiþtir. Her tasarým 150mm ebatlarýnda 18’er adet küp numunenin tam ortasýnda bir adet 10, 14 veya 20mm çapýnda ve yaklaþýk 250mm uzunluðunda donatý bulunduracak þekilde hazýrlanmýþtýr. Toplamda 162 numunenin yarýsý 90 gün süreyle su kürüne, diðer yarýsý da hava kürüne tabi tutulmuþtur. Belirli zaman dilimlerinde mukavemetleri farklý olan donatýlý betonlarýn her yüzeyinde özdirenç cihazý ile birbirine dik iki ölçü olmak üzere 4 yüzeyde toplam 8 özdirenç deðeri belirlenmiþtir. Böylece betonun gözeneklerinin su ya da hava dolu olmasýna baðlý olarak anizotropi ortaya konulabilir. Özdirenç yöntemi ile havaya doygun betonlarda anizotropi belirlenebilirken ayný betonun suya doygun halinde anizotropi ortaya konulamamýþtýr. Sonuç olarak beton gözeneklerinin doygunluk türünün özdirenç yöntemi ile anizotropinin belirlenmesini etkilediði anlaþýlmýþtýr.