Pamukkale �niversitesi M�hendislik Bilimleri Dergisi

Cilt : 29 Say� : 8 Y�l : 2026

32/1Son Say� Erken Bask� Ar�iv Pop�ler Makaleler Makale G�nderimi Dergipark 2026 sonras� (Yeni Sistem) 2025 ve �ncesi S�re�teki Makalelerin ��lemleri (Eski Sistem)

Dikkat! 1 Ocak 2026 tarihi itibariyle makale al�m i�lemleri dergipark �zerinden yap�lacakt�r. 2025 Aral�k �ncesi makaleler journalagent sisteminden devam edecektir. Hakemlik i�in l�tfen hangi sistemden mail gelmi� ise ilgili sisteme giri� yap�n�z.

Pamukkale �niversitesi M�hendislik Bilimleri Dergisi - Pamukkale Univ Muh Bilim Derg: 29 (8)

Cilt: 29 Say�: 8 - 2023

�zetleri Gizle

1.	Kapak-��indekiler Cover-Contents Pamukkale �niversitesi M�hendislik Bilimleri Dergisi Sayfalar I - V DOWNLOAD

2.	Bulan�k Mant�k ve ARAS y�ntemleriyle Ege B�lgesi meyve �retimi atamas� Aegean Region fruit production assignment using Fuzzy Logic and ARAS methods Hasan Akyer doi: 10.5505/pajes.2023.05406 Sayfalar 797 - 809 T�rkiye�nin Ege b�lgesi iklim ko�ullar� ve toprak �zellikleri a��s�ndan meyve �retimine �ok elveri�li bir b�lgedir. Ege b�lgesindeki meyve ve sebze �retimi T�rkiye tar�m ekonomisi a��s�ndan �nemli bir konuma sahiptir. Meyvecilik sekt�r� T�rkiye�nin tar�m ekonomisi a��s�ndan olduk�a �nemli bir yere sahiptir. �al��man�n amac�, Ege b�lgesindeki dengesiz meyve �retiminin �n�ne ge�ilerek daha verimli meyve yeti�tiricili�ini sa�lamakt�r. �al��mada, farkl� ko�ullarda yeti�en meyveleri Ege b�lgesindeki farkl� �zelliklere sahip illerde dengeli bir �ekilde �retiminin yap�laca�� bir atama ama�lanm��t�r. Atama problemi i�in Ege b�lgesindeki �ehirlerin ko�ullar� ve meyvelerin yeti�me ko�ullar� birlikte ele al�nm��t�r. Bu ko�ullar rak�m, s�cakl�k, toprak niteli�i, iklim, nem, i�g�c� ve sulamad�r. Meyve �retimi i�in AHP y�ntemiyle ko�ullar analiz edilmi� ve fakt�r a��rl�klar� hesaplanm��t�r. Meyvelerin atama problemini ��zmek i�in Aras ve Bulan�k Mant�k y�ntemleri kullan�lm��t�r. Bu y�ntemler, belli bir durumun hesaplanamayan �zelliklerini say�salla�t�rarak sonuca ula�may� sa�lamaktad�r. End�striyel de�eri ve ihracat geliri y�ksek olan ba�ta incir, �z�m, kekik ve kiraz �retimi i�in s�ras�yla Ayd�n, Manisa, Denizli ve Afyonkarahisar illeri �nerilmi�tir. Yap�lan �al��ma �lke genelinde her b�lgede bu �ekilde meyve ve sebze atamas�n�n yap�larak dengesiz �retimin �n�ne ge�ilebilece�ini g�stermi�tir. Sonu�ta �lkenin tar�m arazileri etkin kullan�labilecek ve tar�m�n milli ekonomiye katk�s� artacakt�r. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

3.	S�rd�r�lebilir kentsel lojistik performans �l��m� i�in bir model �nerisi ve �zmir ili uygulamas� A model proposal for sustainable urban logistics performance measurement and implementation for the city of �zmir Rabia Sude �zt�rk, A�k�ner G�ng�r, Olcay Polat doi: 10.5505/pajes.2023.25257 Sayfalar 810 - 823 G�n�m�zde her alanda oldu�u gibi, kentsel lojistikte de s�rd�r�lebilirli�in �nemi giderek artmaktad�r. Bu anlamda bir kentin kentsel lojistik performans� da s�rd�r�lebilirli�in temel bile�enleri olan ekonomik, sosyal ve �evresel fakt�rlere dayal� olmal�d�r. Bu anlamda kentsel lojistik performans kriterlerinin belirlenmesi, ekonomik, sosyal ve �evresel koordineli bir kalk�nma i�in �nemli bir temeldir. Bu �al��mada ama� bir S�rd�r�lebilir Kentsel Lojistik Performans Endeksi (Sustainable Urban Logistics Performance Index � SULPI) geli�tirmektir. �al��mada SULPI i�in gereken kriterler belirlenmi� ve s�rd�r�lebilirlik bile�enlerine uygun �ekilde s�n�fland�r�lm��t�r. Akabinde bu kriterler AHP Y�ntemi kullan�larak, kentsel lojisti�in farkl� payda�lar�n� temsil eden 4 farkl� uzman taraf�ndan de�erlendirilmi� ve her bir SULPI kriterinin a��rl�� hesaplanm��t�r. �nerilen model, SULPI hesaplamas�nda ilgili kent i�in m�mk�n oldu�unca ger�ek ve hali haz�rda var olan ve kolay eri�ilebilir verilere dayal� olmas� ve s�rd�r�lebilirli�i temsil eden kriterleri ele alan yap�s� ile literat�re katk� sa�lamaktad�r. SULPI, yetkililerin kentlerin lojistik performanslar�n� belirlenen kriterlere g�re kar��la�t�rmalar�na, kentsel lojistik uygulamalar�n� s�rd�r�lebilirlik a��s�ndan iyile�tirmeye y�nelik planlar yapmalar�na ve/veya planlar�n� revize etmelerine yard�mc� olacakt�r. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

4.	Gradyan art�rma y�ntemleriyle bisiklet payla��m talebini tahminleme Prediction bike-sharing demand with gradient boosting methods Zeliha Erg�l Ayd�n, Banu ��men Erdem, Zeynep �dil Erzurum �i�ek doi: 10.5505/pajes.2023.39959 Sayfalar 824 - 832 Bisiklet payla��m sistemlerinin artan pop�laritesi, talebi do�ru tahmin etme ihtiyac�n� art�rm��t�r. Bu �al��ma, bisiklet payla��m sistemlerinde talebi tahmin etmek i�in gradyan art�rma y�ntemlerinin kullan�m�n� ara�t�rmaktad�r. Bu ama�la, XGBoost, LightGBM ve CatBoost gradyan art�rma algoritmalar�n� kullanarak bisiklet payla��m talebini tahmin etmek i�in bir y�ntem �nerilmektedir. �nerilen y�ntem Konya ve Washington, D.C. olmak �zere iki ger�ek d�nya veri setine uygulanm��t�r. Her iki veri setinde de hava ko�ullar� ve g�n�n belirli �zellikleri gibi bilgiler yer almaktad�r Ge�mi� veriler �zerinde bir gradyan art�rma modeli e�iterek, gelecekteki bisiklet payla��m� talebine ili�kin son derece do�ru tahminler yap�labilmektedir. T�m gradyan art�rma modelleri en iyi hiperparametre k�meleriyle e�itildi�inde; CatBoost, XGboost ve LightGBM'den daha iyi performans g�stermi�tir. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

5.	Bir kablo firmas� i�in bulan�k CRITIC ve bulan�k MAIRCA ile ekstr�der hatt� se�imi Extruder line selection with fuzzy CRITIC and fuzzy MAIRCA for a cable company Aliye Ay�a Sup�iller, Tu�ba �ktem doi: 10.5505/pajes.2023.47190 Sayfalar 833 - 841 Kablo sekt�r�, y�ksek hammadde maliyetleri ile �retim ger�ekle�tirmektedir. Ekstr�der hatlar�; �r�n kalite ve maliyetleri a��s�ndan fark yaratmaktad�r. Bu nedenle en iyi hatt�n se�imi �nem arz etmektedir. Bu �al��mada bir kablo firmas�nda �retime al�nacak yeni bir yal�tkan malzeme i�in d�rt ekstr�der hatt� ele al�nm��t�r. T�m alternatifler i�in toplam yedi de�erlendirme kriteri belirlenmi�tir. Pisagor bulan�k ve ��gensel bulan�k say� k�melerinde tan�ml� dilsel ifadeleri kullanarak firma �retim y�neticilerinden olu�an karar verici grubu t�m alternatifleri, kriterler alt�nda de�erlendirmi�tir. De�erlendirmeler neticesinde, Pisagor bulan�k say�lar kullan�larak �ncelikle Bulan�k CRITIC y�ntemi ile objektif kriter a��rl�klar� belirlenmi� ard�ndan ��gensel bulan�k say�lar�n kullan�ld�� Bulan�k MAIRCA y�ntemi ile ekstr�der hatt� se�imi ger�ekle�tirilmi�tir. Kriterlerin, elde edilen sonu�lar �zerindeki etkisini �l�mek i�in duyarl�l�k analizleri ger�ekle�tirilmi�tir. Kiterlerin a��rl�kland�r�lmas� ad�m�nda enerji kullan�m� kriteri �n plana ��km��t�r. HFFR �r�n�n�n mam�le d�n��t�r�lmesi i�in en uygun hatt�n �Bobin� oldu�u belirlenmi�tir. �al��ma ile birlikte uygulama yap�lan firma i�in �ncelikli hat tan�mlanm��t�r. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

6.	T�rkiye�nin dijital d�n��m endeksinin hesaplanmas� i�in alternatif bir yakla��m: Bayesian BWM An alternative approach for calculating Turkey's digital transformation index: Bayesian BWM Ay�eg�l Tu�, G�lin Zeynep �zta�, Tayfun �zta�, Abdullah �z�il, Esra Ayta� Adal� doi: 10.5505/pajes.2023.48310 Sayfalar 842 - 854 End�stri 4.0��n yol a�t�� dijital d�n��m s�reci, �lkelerin yeniden yap�land�r�lmas�n� gerektirmektedir. Dijital d�n��m, bilgi birikimi ile teknolojiyi entegre ederek verimlili�i artt�rmak yoluyla katma de�ere sahip �r�nler ile s�rd�r�lebilir bir k�rl�l�� hedeflemektedir. Dijital d�n��m�n yaratt�� f�rsatlar�n ve tehditlerin fark�nda olan �lkeler, rekabette avantaj elde ederek pazar paylar�n� artt�rma imk�n� bulabilmektedir. Bu nedenle �lkelerin, dijital d�n��m� benimseme ve uygulama d�zeylerinin tespit edilebilmesi i�in �e�itli kurulu�lar taraf�ndan analizler ve de�erlendirmeler yap�lmaktad�r. Bu �er�evede, Bili�im Sanayicileri Derne�i (T�B�SAD) taraf�ndan haz�rlanan ve ilki 2020 y�l�nda yay�mlanan T�rkiye Dijital D�n��m Endeksi, T�rkiye�nin dijital d�n��m performans�n�n zaman i�inde de�i�iminin g�zlenmesine ve di�er �lkelerle kar��la�t�rma yap�lmas�na imk�n sa�layan kullan��l� bir ara�t�r. T�rkiye Dijital D�n��m Endeksi, �e�itli g�stergeleri (kriterleri) dikkate alarak, 4 ana bile�eni (ana kriteri) ve 10 alt bile�eni (alt kriteri) i�eren bir endekstir. Bu endeks de�eri hesaplan�rken her bir kriterin �neminin e�it oldu�u varsay�lmaktad�r. Ancak endeks de�eri hesaplamada kullan�lan ana ve alt kriterlerin �nem derecelerinin ger�ekte farkl� olmas� nedeniyle kriter a��rl�klar�n�n dikkate al�narak endeks hesaplaman�n daha anlaml� olaca�� d��n�lmektedir. Bu nedenle bu �al��mada, kriter a��rl�klar�n�n hesaplanmas�nda dijital d�n��m konusunda uzmanla�m�� ki�ilerin g�r��leri dikkate al�narak �ok Kriterli Karar Verme (�KKV) y�ntemlerinden biri olan Bayesian Best-Worst Method (BBWM) ile dijital d�n��m endeks de�eri yeniden hesaplanm��t�r. Bu y�ntem sayesinde bir uzman grubun bir kriteri di�erine tercih etme derecesi �l��lerek b�t�nle�ik a��rl�klar elde edilebilmektedir. Bu �al��ma ile elde edilen bulgular, T�rkiye�nin dijital d�n��m performans�n� nas�l art�r�labilece�ine ili�kin ipu�lar� sunarken, bu bulgular�n T�B�SAD'�n haz�rlad�� rapordaki s�ralamay� ve yorumlar� etkileyece�i d��n�lmektedir. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

7.	Elektrikli ara� rotalama problemleri �zerine bir literat�r incelemesi A review on the electric vehicle routing problems Can Berk Kalayc�, Yusuf Y�lmaz doi: 10.5505/pajes.2023.49769 Sayfalar 855 - 869 Elektrikli Ara� Rotalama Problemi (EARP), i�ten yanmal� motorlu ara�lar�n yerine elektrikli ara�lar�n (EA) kullan�ld�� Ara� Rotalama Problemi'nin (ARP) bir geni�lemesidir. Elektrikli ara�lar, pil kapasitesi nedeniyle s�n�rl� bir menzile sahiptir ve rotay� tamamlamak i�in �arj edilmeleri gerekmektedir. �arj, pil seviyesine ba�l� olarak ve pil kapasitesine kadar herhangi bir miktarda ger�ekle�tirilebilir. Ayr�ca, �arj istasyonunun (��) teknik altyap�s�na ba�l� olarak �arj h�z� de�i�ebilir. Ger�ek hayatta baz� uygulamalarda, �arj istasyonlar� yan�nda pil de�i�tirme istasyonlar� (PDI) kullan�ld�� durumlar bulunmaktad�r. Bu �al��ma sadece lojistik faaliyetlerde elektrikli ara�lar�n kullan�ld�� ve rota �zerinde �arj edildi�i veya pil de�i�tirme y�ntemiyle �arj edildi�i makaleleri ele almaktad�r. �lk olarak, elektrikli ara� rota problemi tan�t�lm�� ve ara� rota probleminden elektrikli ara� rota problemine ge�i�in evrimi a��klanm��t�r. Ard�ndan, elektrikli ara� rota problemi i�in matematiksel bir model sunulmu�tur. Sonra, elektrikli ara� rota problemi literat�r�, veriler ve g�rseller kullan�larak �zetlenmi� ve varsay�mlar, k�s�tlamalar, problem tipleri ve ��z�m yakla��mlar� gibi farkl� �zelliklere g�re s�n�fland�r�lm��t�r. Odak noktas�, her s�n�fa dahil olan �nemli y�nler ve ��z�m yakla��mlar� �zerindedir. Son olarak, gelecekteki ara�t�rma f�rsatlar� �zetlenmi�tir. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

8.	�ok kompart�manl� heterojen filolu zaman pencereli ara� rotalama probleminin ��z�m� i�in sezgisel algoritmalar Heuristic algorithms for solving the multi-compartment vehicle routing problem with time windows and heterogeneous fleet Duygu Topaloglu, Olcay Polat, Can Berk Kalayci doi: 10.5505/pajes.2023.50280 Sayfalar 870 - 884 Ayn� kompart�manda ta��namayan farkl� �r�nlerin da��t�m�nda �ok kompart�manl� ara� kullan�m� verimli bir ��z�m y�ntemidir. Bu �al��mada zaman pencereli ara� rotalama problemi heterojen filolu ve �ok kompart�manl� ara�lar�n kullan�m� g�z �n�nde bulundurularak ele al�nm��t�r. �al��mada ele al�nan problemin varyant� heterojen filolu �ok kompart�manl� zaman pencereli ara� rotalama problemi (HF�KZPARP) olarak bilinmektedir. Bu �al��mada De�i�ken Kom�uluk Arama algoritmas� (DKA) ve Yapay Ar� Koloni Algoritmas� (YAKA) problemin ��z�m� i�in uyarlanm��t�r. Algoritmalar�n performanslar�n� analiz edebilmek i�in iyi bilinen veri setleri problem yap�s�na uyarlanm��t�r. Kar��la�t�rmal� sonu�lar geli�tirilen algoritmalar�n olu�turulan veri setlerini efektif bir �ekilde ��zd��n� ortaya koymaktad�r. DKA algoritmas� YAKA�ya g�re say�sal olarak �nemli bir �st�nl�k g�sterdi�i g�zlemlenmi�tir. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

9.	Ya� meyve ve sebze sekt�r�nde farkl� seviyelerdeki tedarik�ilerin se�im kriterlerinin kar��la�t�r�lmas� Comparison of selection criteria of suppliers at different levels in fresh fruit and vegetables industry Bahattin Alan, Leyla �zg�r Polat, Olcay Polat doi: 10.5505/pajes.2023.88389 Sayfalar 885 - 896 Ya� meyve ve sebzelerin tarladan t�keticiye ula�t�r�lmas�na kadar devam eden tedarik zincirindeki t�m unsurlar insanl�k i�in b�y�k �nem arz etmektedir. D�nyada oldu�u gibi �lkemizde de ya� meyve ve sebzelerin t�keticiye ula�t�r�lmas�ndaki tedarik zincirinde farkl� karar vericiler yer almaktad�r. �lkemizdeki duruma bak�ld��nda; �r�n�n �retiminden t�keticiye ula��ncaya kadar ge�en s�re�te tarladan toptanc� hallerine, toptanc� hallerinden marketlere/manavlara ve marketlerden/manavlardan da t�keticiye ula�t�r�lmas� ad�mlar� yer almaktad�r. �al��ma kapsam�nda ya� meyve ve sebze �r�nlerinin tedarikinde s�z sahibi olan toptanc� hali komisyoncular�n�n tarlalardaki �r�n se�im yakla��mlar�, market/manav y�neticilerinin toptanc� hallerindeki se�im yakla��mlar� ve son t�keticilerin marketlerdeki/manavlardaki se�im yakla��mlar� ara�t�r�lm��t�r. �ncelenen her bir tedarik kanal� i�in tedarik�i se�imlerindeki en �nemli kriterlerinin belirlenmesi ama�lanm��t�r. �al��ma kapsam�nda Denizli ilinde bulunan ya� meyve ve sebze toptanc� hali komisyoncular�, ilde faaliyet g�steren yerli ve ulusal marketler ile ilde farkl� b�lgelerde ya�ayan t�keticiler kalite, fiyat, teslimat, hizmet, �r�n ana kriteri ve bu ana kriterlerin alt a��l�mlar� �zerinden de�erlendirilmeye tabi tutulmu�tur. Farkl� seviyelerde yer alan tedarik�ilerin se�im kararlar�nda etkili �nemli kriterlerin bulunmas�, en uygun tedarik�inin se�ilmesi ve sonu�lar�n kar��la�t�r�lmas�nda AHP ve TOPSIS y�ntemleri kullan�lm��t�r. Elde edilen sonu�lar incelendi�inde, ya� meyve ve sebze tedarik zincirinde yer alan t�keticiler d��ndaki karar vericilerin bak�� a��lar�n�n t�ketici beklentilerinden uzak oldu�u g�r�lmektedir. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

10.	Tarihi eser restorasyonu planlamas� i�in bir optimizasyon yakla��m� An optimization approach for historical building restoration planning Halenur �ahin doi: 10.5505/pajes.2023.98440 Sayfalar 897 - 912 Bu �al��mada tarihi binalarda yap�lmas� �ng�r�len restorasyon i�lerini planlayacak bir optimizasyon modeli geli�tirilmi�tir. Literat�rde tarihi eser ve k�lt�rel miraslar�n restorasyon i�lerinin modellenmesine y�nelik �ok az say�da �al��ma bulunmakta olup, bu �al��malar�n �o�u yap�lacak i�leri �nceliklendirmeyi ama�layan �ok kriterli karar verme modellerine dayanmaktad�r. Tarihi eser restorasyonu pahal� ve uzun s�ren bir s�re�tir. Restorasyonu devam eden eserlerin ziyarete kapal� olaca�� varsay�m� alt�nda eserlerin k�lt�rel, sosyal ve ekonomik �nemi g�z �n�nde bulunduruldu�unda, restorasyon i�lerinin optimize edilmesinin �nemi anla��lmaktad�r. Ancak y�neylem ara�t�rmas� literat�r�nde bu problemi bahsedilen kapsamda ele alan herhangi bir �al��maya rastlanmam��t�r. Bir binadaki kusurlar� d�zeltmek i�in gereken minimum eylemler dizisinin ��i�� olarak adland�r�ld�� durumda, bir binada farkl� kusurlardan �t�r� birden fazla ��i�� olabilece�i varsay�m� yap�labilir. Eserlerin restorasyonu i�in ayr�lan s�n�rl� b�t�eye g�re restorasyon i�lerinin i� paketlerine atanmas� ve �izelgelenmesi gerekmektedir. B�t�e k�s�tl� oldu�undan, belirli bir d�nem i�in ayr�lan b�t�enin tamam� yaln�zca bir i� paketi i�in ayr�lmaktad�r. Yani i� paketleri paralel olarak y�r�t�lemez, bir i� paketi tamamlanmadan yeni i� paketi ba�layamaz. Benzer t�rdeki i�lerin ayn� ekipler taraf�ndan yap�labilece�i d��n�lebilir. Birbirine yak�n mesafelerde bulunan farkl� tarihi eserler i�in benzer i�lerin, ayn� ekipler taraf�ndan yap�lmas�n�n sa�layaca�� ekonomik avantajlar bulunmaktad�r. Bir eserdeki restorasyon i�lerinin t�m� tamamlanmadan binan�n kullan�ma/ziyarete kapal� kalaca�� varsay�m� alt�nda, binalar�n restorasyon i�lerinin m�mk�n oldu�unca erken bitirilmesi hedeflenebilir. Bu kapsamda, geli�tirilen matematiksel model ile i�lerin benzerlik ve co�rafi yak�nl�klar� dikkate al�narak i� paketlerine atanmas� ve b�ylece k�s�tl� b�t�e ko�ullar�nda optimal atama ve �izelgeleme yap�lmas� ama�lanmaktad�r. Makale �zeti \|Tam Metin PDF

11.	G�nl�k planlanm�� bak�m ve onar�m servis planlamas� i�in zaman pencereli bir �ok depolu ara� rotalama problemi A multi-depot vehicle routing problem with time windows for daily planned maintenance and repair service planning Elif Toru, G�rkem Y�lmaz doi: 10.5505/pajes.2023.99569 Sayfalar 913 - 919 Kocaeli/Dilovas� b�lgesinde �retim yapan bir kompres�r �reticisi, Marmara b�lgesi ve �evresinin ertesi g�nk� bak�m ve onar�m talebini kar��lamak i�in g�nl�k olarak ara� rotalama ve personel planlamas� yapmaktad�r. Servis planlamas�ndan �nce servis t�rleri ve s�releri m��teri ile kararla�t�r�l�r. Planlama g�n� mevcut ara�lar ve operat�rleri belirlidir, ba�lang�� ve biti� noktalar� �al��anlar�n evleridir. T�m talepler, m��teriler taraf�ndan verilen zaman pencerelerinde kar��lan�r. Ara� y�nlendirmesi t�m taleplere cevap verecek �ekilde planlan�r. Problem, Zaman Pencereli �ok Depolu Ara� Rotalama problemi(MDVRPTW) olarak ele al�nmaktad�r ve bir karma tamsay�l� do�rusal programlama modeli geli�tirilmi�tir. Matematiksel model ��z�m� �irketin problemini ��zmeye yeterlidir. B�y�k �rnekleri ��zmek i�in, k�sa s�rede iyi bir ��z�m sa�layan bir k�meleme bulu�sal y�ntemi geli�tirilmi�tir. Makale �zeti \|Tam Metin PDF