Son yýllarda, yük taþýmacýlýðý için karayolundan demiryoluna doðru yönelim görülmekte ve bu sebeple yüksek kapasiteli demiryolu hatlarý tamamlanmaktadýr. Ýçinde bulunduðumuz çaðýn en büyük krizlerinden olan iklim krizi de bu yönelimin en önemli nedenlerindendir. Bu konuda araþtýrmacýlar çeþitli çalýþmalar yapmakta olup yük trenlerinin taþýyabileceði yük miktarýnýn arttýrýlmasý da etkili bir yöntem olarak görülmektedir. Þüphesiz ki yük miktarýný arttýrmak lokomotif-vagon teknik özellikleri ile birlikte yol þartlarý, yükleme karakteristiði, frenleme oranlarý gibi birçok etmene baðlýdýr. Bu çalýþmada ülkemiz yük taþýmacýlýðýnda önemli bir noktada olan Kars-Ahýlkelek hattý için yük trenlerinin taþýyabileceði maksimum yük (hamule) miktarýnýn tespit edilmesi amaçlanmýþtýr. Bunun için vagonlar arasý boylamsal kuvvetlerin elde edilmesi ve olasý tüm araç konfigürasyonlarý için istatistiksel yöntemler ile sonuca gidilmesi gerekmektedir. Mevcut iþletilmiþ trenlerin kuplörlerinde oluþan boylamsal kuvvetler UIC grubu tarafýndan geliþtirilmiþ bir yazýlým ile tespit edilmiþtir. Daha sonra bu trenler araç konfigürasyonu açýsýndan istatistiksel olarak analiz edilmiþ ve bunlara en yakýn sanal trenler oluþturulmuþtur. Çalýþma sonucunda yük trenlerinde tren uzunluðunun yükleme miktarýna göre daha etkili bir parametre olduðu tespit edilmiþ ve tren uzunluðunu kýsýtlayarak daha yüksek hamule miktarlarýna ulaþýlabileceði görülmüþtür. Farklý limit deðerler için 800 m ve 850 m uzunluðuna kadar olan yük trenlerinde 3100 tona kadar hamule yüklemesinin emniyetli olabileceði ve bunun demiryolu taþýmacýlýðýnda verimliliði arttýrabileceði vurgulanmýþtýr. Çalýþma proje kapsamýnda elde edilen sonuçlarýn bir çýktýsý olup kullanýlan deðerler gizlilik esaslarý gereði normalize edilerek verilmiþtir.

Bu çalýþmada boru baðlantý sisteminde sýklýkla kullanýlan mekanik birleþtirme yönteminin ara parçasý olarak görev alan ve sýzdýrmazlýk saðlayan kilitleme halkasýnýn üretimi ele alýnmýþtýr. Kilitleme halkasý, doðasý gereði nem absorbe etmeyen bir polimerdir. Çalýþmada enjeksiyon kalýplama metodu ile üç farklý polimer malzemeden (katkýsýz saf polipropilen (PP), %20 ve %30 cam elyaf katkýlý PP) kilitleme halkasý numuneleri üretilmiþtir. Kilitleme halkasýnýn kullanýldýðý yer itibari ile üzerine uygulanabilecek statik kuvvet sonrasý kýrýlma hasarý olmamasý ve eski haline dönebilme kabiliyeti yani boyutsal kararlýlýk ve üretilme sonrasýnda da dengeli minimum ölçüsel sapma istenmektedir. Boyutsal kararlýlýk için halka esnekliði testi ve buna ek olarak, numunedeki kalýpta çekme ve çarpýlma oranlarý ölçüm ve analiz yoluyla belirlenmiþtir. Kilitleme halkasý numuneleri 3 boyutlu lazer cihazý ve derinlik kumpasý ile çarpýlma miktarlarý; Moldex 3D® akýþ analiz programý ve dijital kumpas yardýmý ile de kalýpta çekme (büzülme) miktarlarý karþýlaþtýrýlmýþtýr. Sonuç olarak cam elyaf oranýnýn artmasý kalýpta çekmede %0,7-1,29 ve çarpýlmalarda 0,1mm ye kadar azalmaya neden olmuþtur. %20 cam elyaf katkýlý PP numuneler, hem halka esnekliði testini kýrýlma hasarý olmadan iç çapýnýn %40’ý kadar eseneyerek geçmiþtir, hem de çarpýlma ve çekme deðerleri bakýmýndan en uygun kilitleme halkasý olarak belirlenmiþtir.

Motorlu taþýtlarda, motorda üretilen gücün diferansiyele iletilmesini saðlayan kardan milleri, aktarma organlarý içindeki en önemli elemanlarýndan biridir. Kardan mili, dönme hareketi ve güç aktarýmýný saðlarken, yol koþullarýna baðlý olarak aktarma organlarýndaki elemanlar arasýndaki açýsal ve eksenel mesafe farklarýný da kompanse eder.
Sýrasýyla laboratuvar ve araç testlerine tabi tutarak doðrulamak için dondurulmuþ tasarýmlarýn kardan mili prototipleri üretilir. Laboratuvar testleri, kardan milleri için özel olarak geliþtirilmiþ test cihazýnda gerçekleþtirilmektedir. Bir kardan milinin emniyetli çevrim sayýsý açýsýndan dayanýklýlýk performansýný belirlemek amacýyla yapýlacak laboratuvar testlerinden biri olan dayanýklýlýk testi, uzun zaman aldýðýndan yüksek maliyete neden olur.
Bu makalede, yeni geliþtirilen bir analitik model kullanýlarak bir kardan milinin dayanýklýlýk performansýný tahmin etmeye yönelik bir yaklaþým sunulmaktadýr. Çýktý olarak kardan mili için güvenli çevrim sayýsýný veren yeni bir model geliþtirilmiþtir. Buradaki güvenli çevrim sayýsý, kardan milinde herhangi bir arýza olmadan kardan milinin yaptýðý devir sayýsýný ifade eder. Yeni geliþtirilen modelden elde edilen sonuçlar, kardan millerinin dayanýklýlýk testi sonuçlarýyla karþýlaþtýrýlmýþ, sonuçlarýn test sonuçlarýna %5'in altýnda bir fark ile yaklaþtýðý görülmüþtür. Test ve modelden elde edilen sonuçlar göz önüne alýndýðýnda kardan milinin dayanýklýlýk performansýnýn belirlenmesinde, dayanýklýlýk testi yerine yeni geliþtirilen modelinin kullanýlmasý önerilmektedir.

Bu çalýþmanýn amacý, eski oyuncaklarý geri dönüþtürerek fiber kompozit malzeme elde etmektir. Bu amaçla, atýk oyuncaklar önce toplanmýþ ve temizlenmiþtir. Oyuncak parçalarý daha sonra erimesi ve sertleþmesi için ýsýya maruz býrakýlmýþtýr. Sertleþen parçalar daha sonra öðütülerek toz dolgu malzemesi haline getirilmiþtir. Bu dolgu malzemesi farklý oranlarda epoksiye eklenerek kompozit malzemeler elde edildi. Bu malzemelerin mukavemet deðerleri deneysel olarak ölçüldü. Sonuç olarak elde edilen veriler, atýk oyuncaklarýn ýsýl iþlem sonrasý mikro boyuta getirilerek cam elyaf fiber takviyeli kompozitlere dolgu malzemesi olarak katkýsý kademeli olarak mekanik özellikleri düþürmektedir. Aðýrlýkça % 2 oranýnda atýk oyuncak tozunun ilavesi katkýlý diðer kompozitlere göre mekanik özellikler açýsýndan en iyi sonuçlarý vermektedir. Bu da, düþük tanecik boyutlu atýk oyuncaklarýn dolgu malzemesi olarak fiber takviyeli kompozitlerde dolgu malzemesi olarak kullanýlmasýnýn sürdürülebilir malzeme kullanýmý ve atýk yönetimi açýsýndan önemli bir rol oynadýðýný göstermektedir.

Otofretaj, kalýn cidarlý silindirlerin basýnç taþýma kapasitelerini ve yorulma ömrünü artýrmak için silindirin cidar kalýnlýðý boyunca kalýntý gerilme oluþturma iþlemidir. Uygulamada birçok teknik olmasýna raðmen, aðýr silah namlusu üretim sürecinde en çok mekanik ve hidrolik otofretaj iþlemleri kullanýlmaktadýr. Bu çalýþmada, bir aðýr silah namlusu üzerinde mekanik otofretaj iþlemi sonunda oluþan gerilmeler, bir SEA (Sonlu Elemanlar Analizi) yazýlýmý kullanýlarak sayýsal olarak hesaplanmýþtýr. SEA analizinde iki boyutlu (2D) eksenel simetrik bir model kullanýlmýþtýr. Otofretajsýz namlu için çalýþma basýncý altýndaki Von Mises gerilmesi 1350,3 MPa olarak hesaplanmýþtýr. Otofretajlý namlu için Von Mises eþdeðer gerilmesi namlu et kalýnlýðýnýn %63’ne denk gelen konumda 1122,3 MPa’dýr. Bu gerilme deðerinin, namlu akma mukavemeti olan 1195 MPa’ýn altýnda olduðu görülmektedir. Sonuç olarak, çalýþma basýncý altýnda otofretajlý namluda Von Mises eþdeðer gerilmesi %16,88 azalmýþtýr. Ayrýca, mekanik otofretaj iþlemi sýrasýnda oluþan mil kuvveti sayýsal ve deneysel olarak hesaplanmýþtýr. Mil kuvveti SEA yazýlýmý ile 135,58 ton olarak hesaplanýrken deneysel olarak yaklaþýk 142 ton olarak ölçülmüþtür Sayýsal ve deneysel sonuçlar karþýlaþtýrýldýðýnda, iki sonuç arasýnda %4,52'lik bir hatanýn olduðu görülmektedir. Bu hata oranýnýn oldukça makul olduðu söylemek mümkündür. Sonuç olarak, sayýsal çalýþmanýn gerçek durum þartlarýný doðru bir þekilde yansýtmasý açýsýndan oldukça baþarýlý olduðunu söylemek mümkündür.

Ergonomik risk deðerlendirmesi, iþyerinde, iþyeri koþullarýnda veya bunlarýn bir kombinasyonunda genel sistem performansý ve insan refahý için zararlý olabilecek faktörleri veya eylemleri belirlemek için yapýlan çalýþmadýr. Ýþyerlerinde pek çok farklý türde ergonomik risk faktörü bulunmaktadýr. Bu nedenle bir montaj hattýnda farklý bölgeler için farklý risk faktörlerini dikkate alarak ergonomik risk düzeyi elde etmek zorlu bir iþtir. Bu baðlamda, bu çalýþma, bir bulaþýk makinesi montaj hattýndaki en riskli bölgenin belirlenmesi için Kemeny Median Indicator Rank Accordance Modified (KEMIRA-M) ve Factor Relationships (FARE) yöntemlerine dayalý yeni bir bütünleþik Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yaklaþýmý geliþtirmeyi amaçlamaktadýr. KEMIRA-M, risk faktörleri birkaç alt kümeye mantýksal olarak ayýrt edilebildiðinde ve her karar vericinin önceliklerine göre faktörlerin aðýrlýklarýný belirlemek için faktörler arasýndaki etkileþimleri dikkate alýr. KEMIRA-M ayný zamanda faktörlerin alt kümelerini dikkate alarak aðýrlýk çiftleri oluþturarak farklý montaj hattý bölgelerini ayný anda sýralayabilmektedir. Bu özelliklerine raðmen KEMIRA-M yönteminin faktörleri aðýrlýklandýrma prosedürü sezgisel olarak yapýlmaktadýr. Bu baðlamda KEMIRA-M'nin aðýrlýklandýrma sürecinde öznelliði ve sezgiselliði aþmak için bu çalýþmada FARE yöntemi kullanýlmýþtýr. FARE, faktörler arasýndaki iliþkiye dayalý olarak çok sayýda faktörün aðýrlýklarýnýn belirlenmesine olanak tanýr, hesaplamalarýn doðruluðunu arttýrýr ve uzman baðýmlýlýðýný azaltýr.

Bu çalýþmada, sývý akýþölçerlerin istenen sürede kalibrasyonu için sonsuz çevrim algoritmasýna dayalý küçük hacimli, düþük maliyetli ve yüksek doðruluklu mikrodenetleyici tabanlý bir test sistemi tasarlanmýþtýr. Bu sistemin temel prensibi, sývý akýþýný kesmeden sývý miktarýný tartmaya dayanmaktadýr. Sistem donanýmý mikrodenetleyici, TFT ekran, yük hücresi, termokupl, tank, pompa vb. mekanik ve elektronik modüllerden oluþmaktadýr. Tasarlanan sonsuz çevrim kalibrasyon sistemi için bir algoritma geliþtirilmiþ ve mikrodenetleyici yazýlýmý C++ dilinde kodlanmýþtýr. Yük hücreleri ile elde edilen sývýnýn aðýrlýk verileri ise zamana baðlý olarak mikrodenetleyicide iþlenmektedir. Sonuç olarak bu çalýþmada tasarlanan mikrodenetleyici tabanlý sistem, sývý akýþölçerlerin test ve analizlerinin otomatik olarak yapýlmasýnda kullanýcýlara ve araþtýrmacýlara katký saðlamaktadýr.

Eksenel akýlý sabit mýknatýslý fýrçasýz DC motorlar birçok cazip özelliðe sahip olmakla birlikte, en büyük dezavantajý yüksek vuruntu torkudur. Sürekli mýknatýslý motor tasarýmýnda özellikle elektrikli araç uygulamalarýnda karþýlaþýlan baþlýca zorluklardan biri de vuruntu torkunun azaltýlmasýdýr. Bu makalede, elektrikli araç uygulamasý için eksenel akýlý sabit mýknatýslý fýrçasýz motorlarýn koþum torkunu azaltmak için mýknatýs segmentasyonu yaklaþýmý sunulmaktadýr. Bunu baþarmak için, rotor çekirdek yüzeyine monte edilen her bir sabit mýknatýs iki özdeþ bölüme ayrýlýr. Bu çalýþmada ayrýca segmentasyonun ortalama tork, aký yoðunluðu profili ve geri emf profili üzerindeki etkisi de deðerlendirilmiþtir. Üç boyutlu sonlu eleman analizi, 250 W, 150 rpm eksenel akýlý sabit mýknatýslý fýrçasýz DC motorun simülasyonu ve analizi için gerçekleþtirilmiþtir. Önerilen yaklaþýmýn koþum torkunu etkili bir þekilde azalttýðý gözlemlenmiþtir.

Bu çalýþma, havuzlar veya marinalar gibi kapalý ortamlarda gerçek zamanlý insansýz su altý aracý (ÝSAA) konumlandýrmasý için yeni ve uygun maliyetli bir yöntem sunmaktadýr. Genellikle akustik sistemlere dayanan geleneksel su altý konumlandýrma teknikleri, sýnýrlý alanlar için maliyetli ve pratik olmadýðý kanýtlanmýþtýr. Bu araþtýrma, ÝSAA üzerine monte edilmiþ 360 derece görüþ alanýna sahip bir sonar tarama sensöründen elde edilen verileri kullanarak ortam sýnýrlarýný tespit etmeyi ve bu bilgileri kullanarak ÝSAA konumlandýrma problemini çözmeyi hedeflemektedir. Önerilen yöntem ile ham sonar verileri iþlenerek kenarlar ve köþeler gibi çevresel özelliklerin belirlenmesini saðlamak üzere K-means algoritmasý kullanýlarak gruplanýr. Belirlenen bu özellikler daha sonra ÝSAA'nýn anlýk konumunu belirlemek için bilinen ortam haritasýyla eþleþtirilir. Deneysel sonuçlar, köþe noktasý kestirimlerindeki düþük hata deðerleri ile önerilen yaklaþýmýn doðruluðunu ve güvenilirliðini göstermektedir. Yöntemin düþük hesaplama karmaþýklýðý gerçek zamanlý uygulamalar için uygun olmasýný saðlarken, karmaþýk ve yüksek maliyetli ekipman gereksinimi olmamasý günlük uygulamalar için önemli bir avantaj sunmaktadýr. Bu çalýþma, önerilen yöntemin yinelemeli kullanýmý ile ÝSAA navigasyonunda geniþ bir uygulama potansiyeline sahip olduðunu göstermektedir.

Çalýþmanýn amacý, Fourier Net (FNet) mimarisi ve Yerel Yorumlanabilir Model-Agnostik Açýklamalar (LIME) yöntemi kullanýlarak týbbi görüntülerde kanser tespitini geliþtirmektir. FNet mimarisi, yüksek boyutlu görüntülerden ve anatomik temsillerden öne çýkan özellikleri baþarýyla çýkarma yeteneðine sahiptir. Öte yandan, LIME, modelin kararlarýný yorumlanabilir hale getirmek için kullanýlan bir algoritmadýr. Mevcut verilere FNet mimarisi uygulandýktan sonra, modelin görüntülerden anlamlý sonuçlar üretip üretmediðini deðerlendirmek amacýyla LIME açýklanabilirlik yöntemi uygulanmýþtýr. Önerilen algoritma, derin öðrenme teknikleri kullanýlarak kanser türlerini belirgin ve güçlü özelliklerle temsil etmektedir. Ayrýca, LIME yorumlamasýndan elde edilen sonuçlarýn doðruluðunu kanýtlamak amacýyla uzman bir patolog tarafýndan ek bir deðerlendirme gerçekleþtirilmiþtir. Bu sayede, týp uzmanlarý ve araþtýrmacýlar, FNet ve LIME kullanýlarak geliþtirilen bu yöntemin kanser teþhisinde daha yorumlanabilir ve etkili bir yaklaþým saðlayýp saðlamadýðýný deðerlendirebileceklerdir. Önerilen çalýþma, doktorlar ve patologlarýn histopatolojik doku görüntülerini deðerlendirmesine yardýmcý olacak etkili sistemlerin geliþtirilmesi için bir temel oluþturmaktadýr. Ek olarak, bu çalýþma makine öðrenimi yöntemlerinin güvenilirliðini artýrmayý amaçlamaktadýr.

DDoS saldýrýlarýnýn sýklýðý ve karmaþýklýðý, internetin büyümesiyle birlikte önemli ölçüde artmýþ ve að güvenliði için ciddi tehditler oluþturmuþtur. Geleneksel makine öðrenimi ve derin öðrenme tabanlý tespit sistemleri, genellikle merkezi veri toplama gereksinimi nedeniyle gizlilik ihlalleri, hesaplama maliyetleri ve heterojen veri daðýlýmýna uyum saðlama konularýnda sýnýrlamalarla karþýlaþmaktadýr. Bu çalýþma, cihazlar arasýnda veri paylaþýmý gerektirmeden DDoS saldýrýlarýný tespit etmek için federe öðrenme tabanlý bir model olan DDoS_FL’yi önermektedir. Model, hem Independent and Identically Distributed (IDD) hem de Non-Independent and Identically Distributed (Non-IDD) veri daðýlýmlarýnda etkinliðini kanýtlamýþ olup, istemciler arasýnda veri gizliliðini korurken yüksek tespit doðruluðu saðlamaktadýr. Önerilen model, CIC-DDoS2019 veri kümesi kullanýlarak eðitilmiþ ve farklý DDoS saldýrý türlerine karþý test edilmiþtir. Deneysel sonuçlar, geleneksel merkezi yaklaþýmlara kýyasla federe öðrenmenin eðitim süresini önemli ölçüde azalttýðýný ve %82 ila %97 arasýnda deðiþen tespit doðruluðu elde ettiðini göstermektedir. Ayrýca, istemci sayýsýna baðlý olarak modelin ölçeklenebilirliði analiz edilmiþ ve daðýtýk yapýsýnýn avantajlarý ortaya konmuþtur. Karþýlaþtýrmalý analizler, önerilen yöntemin hem gizlilik korumasý hem de tespit baþarýmý açýsýndan rekabetçi olduðunu göstermektedir. Bu çalýþma, federe öðrenmenin DDoS saldýrýlarýnýn tespiti için etkili bir yaklaþým sunduðunu ve að güvenliðinde önemli bir çözüm olabileceðini ortaya koymaktadýr.

Nesnelerin interneti (IoT) teknolojinin günlük yaþama entegre edilmesinde kullanýlan önemli yöntemlerden biri haline gelmiþtir. IoT’un geliþen uygulama alanlarýndan biri de inþaat sektörüdür. Ýnþaat sektöründe halen güncel ve geliþime açýk konulardan biri de iþ saðlýðý ve güvenliðidir (ÝSG). Dolayýsýyla bu çalýþma inþaat sektöründe giderek büyüyen bir araþtýrma alaný olan IoT teknolojisinin ÝSG alanýndaki uygulamalarýn bir haritasýný sunmayý amaçlamaktadýr. Çalýþmaya Web of Science (WoS) veri tabanýndan 72, Scopus veri tabanýndan 8 adet olmak üzere toplam 80 makale dâhil edilmiþtir. Toplanan verilerin bibliyometrik analizinde, metin madenciliðinde ve görsel haritalarýn oluþturulmasýnda Bibliometrix ve Vosviewer araçlarý kullanýlmýþtýr. Ayrýca incelenen yayýnlar, kullanýlan yöntemler bakýmýndan kategorilere ayrýlarak analiz edilmiþtir. Çalýþma, mevcut gündemin niþ temalarda belirlenen anahtar kelimelerin motor temalarda belirlenen anahtar kelimeler ile birleþtirilerek geniþletilmesi gerektiði sonucunu ortaya çýkarmýþtýr. Bu çalýþma, alandaki araþtýrmalarla ve yeniliklerle ilgilenen araþtýrmacýlara güncel bir özet sunmaktadýr. Araþtýrmacýlarýn literatürdeki önemli deðiþiklikleri ve eðilimleri fark etmelerine katký saðlayacaktýr.

Son yýllarda iklim deðiþikliðinin etkisini artýrmasýyla buharlaþma artmýþ ve yaðýþlar azalmýþtýr. Bu durum kuraklýða neden olarak baþta tarýmsal faaliyetler olmak üzere birçok sektörü olumsuz etkilemiþtir. Bu nedenle kuraklýk ile ilgili bilimsel çalýþmalarda da artýþ görülmüþtür. Bu çalýþmada kuraklýkla mücadele eden Güneydoðu Anadolu Bölgesi’nin iki þehri olan Batman ve Diyarbakýr illerinin uzun yýllar yaðýþ, sýcaklýk ve akarsu akým verileri kullanýlarak dört ayrý yöntemle kuraklýk analizi yapýlmýþtýr. Bu yöntemler Standartlaþtýrýlmýþ Yaðýþ Ýndisi(SYÝ), Keþif Kuraklýk Ýndisi(KKÝ), Ondalýklar Kuraklýk Ýndisi(OKÝ) ve Akým Kuraklýk Ýndisi(AKÝ)’dir. 1990-2020 yýllarý arasý 31 yýllýk aylýk toplam yaðýþ verileri ve ayný döneme ait maksimum ve minimum sýcaklýk verileri Meteoroloji Bölge Müdürlüðü’nden temin edilmiþtir. 1990-2019 yýllarý arasý döneme ait Batman ile Diyarbakýr illeri arasýnda bulunan Batman çayýna ait bir istasyonun akarsu akým verileri ise Devlet Su Ýþleri Bölge Müdürlüðü’nden temin edilmiþtir. Analiz sonuçlarýna göre; Batman ili için SYÝ yöntemine göre 17 yýlda, KKÝ yöntemine göre 16 yýlda, OKÝ yöntemine göre 12 yýlda ve AKÝ yöntemine göre 13 yýlda kuraklýk etkisi olduðu belirlenmiþtir. Diyarbakýr ili için ise, SYÝ yöntemine göre 17 yýlda, KKÝ yöntemine göre 18 yýlda, OKÝ yöntemine göre 12 yýlda kuraklýk etkisi olduðu belirlenmiþtir. Analiz sonuçlarý her iki ilin de analiz yapýlan dönemde kuraklýktan etkilendiðini ve önlem alýnmasý gerektiðini göstermiþtir. Özellikle, tatlý suyun en büyük tüketicisi olan tarýmsal faaliyetlerde su tasarrufu saðlayan yöntemlerin kullanýlmasý, az su tüketen ürünlerin teþvik edilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarýna geçilmesi kuraklýk ve iklim deðiþikliðine karþý mücadelede önem arz etmektedir.

Taþkýnlar büyük can ve mal kaybýna yol açan önemli doðal afetlerdir. Bu çalýþmanýn temel amacý, coðrafi bilgi sistemleri ve hidrolik modelleme kullanarak Serinhisar ilçe merkezinin taþkýn riskini deðerlendirmek ve bu riske karþý alýnacak önlemleri belirlemektir. 25, 50, 100, 200 ve 500 yýl tekerrürlü taþkýn debileri dikkate alýnarak, hem Çaykesiði deresinin mansabýnda mevcut olan taþkýn kanal boyutlarýnýn tahkiki hem de Kavaklar ile Hamamcýçeþmesi derelerinden gelen taþkýnlarýn þehir içindeki yayýlýmý, 2 boyutlu HEC-RAS programý yardýmýyla belirlenmýþtir. Bu kapsamda öncelikle Denizli Büyükþehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon Ýdaresi Genel Müdürlüðünün desteðiyle, sahanýn 50 cm çözünürlüklü sayýsal yükseklik modeli üretilmiþtir. Yaðýþ verileri Acýpayam Meteoroloji Ýstasyonu'ndan elde edilmiþtir. McMath ve Mockus sentetik birim hidrograf yöntemleri kullanýlarak farklý tekerrür süreli maksimum taþkýn debileri hesaplanarak her bir senaryo için taþkýn yayýlým alanlarý ve taþkýn risk haritalarý oluþturulmuþtur. Yapýlan taþkýn analizi sonucunda, Serinhisar ilçe merkezinde taþkýn yayýlým yüksekliklerinin 0.24 m'den baþlayarak 4.5 m'ye kadar ulaþtýðý belirlenmiþtir. Bu sonuçlara göre, yüzlerce konut ve iþyerinin su altýnda kalma riski ile karþý karþýya olduðu, Denizli-Antalya yolu ve tarým alanlarýnýn da taþkýnlardan önemli ölçüde etkilendiði belirlenmiþtir. Mevcut kanal kesitlerinde iyileþtirmelerin yapýlmasý ve taþkýn riski teþkil eden derelerin suyunu iletebilecek iletim kanallarýnýn oluþturulmasý önerilmiþtir.

Anammox bakterileri, anoksik koþullar altýnda amonyak azotunu N2 gazýna dönüþtürmede kritik öneme sahiptir ve biyolojik atýk su arýtýmýna sürdürülebilir alternatifler sunar. Ancak, atýk su arýtma tesislerindeki sýcaklýk dalgalanmalarý, anammox bakterileri de dahil olmak üzere mikroorganizmalarýn aktivitelerini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu durum, sýcaklýðýn mikrobiyal ekoloji üzerindeki etkisini anlamanýn önemini ortaya koymaktadýr. Çeþitli sýcaklýklarda anammox aktivitesi üzerine kapsamlý araþtýrmalar yürütülmüþ olmasýna raðmen, yüksek sýcaklýklarýn anammox konsorsiyumlarýndaki mikrobiyal çeþitlilik üzerindeki etkileri büyük ölçüde keþfedilmemiþtir. Bu çalýþma, anammox biyoreaktörlerinde yüksek sýcaklýklarýn mikrobiyal performans üzerindeki etkilerini ve mikrobiyal çeþitlilikteki deðiþimleri araþtýrmayý amaçlamaktadýr. Bulgularý doðrulamak için iki ayrý biyoreaktör kullanýlmýþtýr. Anammox kültürleri mezofilik koþullar altýnda zenginleþtirildikten sonra, biyoreaktörler 9 saat boyunca 65 °C’ye maruz býrakýlmýþ ve ardýndan 35 °C’de bir geri kazaným sürecine tabi tutulmuþtur. Termal stres, azot giderim verimliliðinde keskin bir düþüþe neden olmuþ; NH4+-N ve NO2--N giderim oranlarý sýrasýyla %83,59 ve %91,35'e kadar azalmýþtýr. Giriþ konsantrasyonlarýnýn azaltýlmasýna raðmen, azot giderim performansý iyileþme göstermemiþtir. Metagenomik analizler, yüksek sýcaklýklarda mikrobiyal bileþimde önemli deðiþiklikler olduðunu ortaya koymuþtur. Chloroflexi ve Bacteroidota gibi filumlar azalýrken, Proteobakteriler ve Firmicutes artmýþtýr. Özellikle, Candidatus Kuenenia (anammox türü) bir düþüþ göstermiþtir ve bu durum bu türün termal strese duyarlýlýðýný ortaya koymaktadýr. Bu bulgular, yüksek sýcaklýklarýn anammox sistemlerindeki mikrobiyal çeþitlilik üzerindeki etkilerine iliþkin deðerli bilgiler sunmaktadýr. Gelecekteki araþtýrmalar, zorlu çevre koþullarýnda anammox sistemlerinin performansýný optimize etmek için mikrobiyal dayanýklýlýðý ve stabiliteyi artýrmaya odaklanmalýdýr.

Volkaniklastik bir daykýn sedimanter klastik bir dayktan ayýrt edilmesi, farklý köken ve yerleþimleri nedeniyle volkanik saha araþtýrmalarýnýn ana konularýndan biridir. Volkaniklastik bir dayk olan piroklastik dayklar, ignimbirit oluþturan patlamalar için volkanizmanýn merkezi fasiyesinin belirlenmesinde büyük öneme sahiptir. Bu çalýþmadaki amaç, Orta Anadolu'daki Miyo-Pliyosen Erenlerdað-Alacadað Volkanik Kompleksi'ndeki (ErAVK) kýrýntýlý dayklarýn kökenini belirlemek ve ignimbiritlerin çýkýþ (merkezi) fasiyesini tespit etmektir. ErAVK, Konya'nýn güneybatýsýnda (Orta Anadolu, Türkiye) geniþ bir alaný kaplar ve unimodal bir jeokimyasal karakter gösterir. ErAVK kalk-alkali bazaltik-andezit (anklavlar), andezit, dasit ve nadiren riyolitten oluþur. ErAVK, domlar/lav akýntýlarý ve bunlarýn volkaniklastik eþleniklerinden (blok ve kül akýntýlarý ve ignimbiritler) meydana gelir. Ýgnimbritler (Erenkaya) bileþim olarak andezitten dasite kadar deðiþmekte olup kýrýntýlý dayklar, ErAVK'nin kuzeydoðusunda Erenkaya ignimbiritlerini (Erenkaya-1, 2 ve 3) üç farklý noktada kesmektedir. Bu kýrýntýlý dayklardan ilk ikisi çoðunlukla ince taneli kül boyutunda malzemeden oluþmakta olup kenar fasiyeslere doðru litikçe zengindir ve volkaniklastik malzemelerin akýþkanlaþmasýyla yerleþen piroklastik dayk özelliði göstermektedir. Diðer dayk ise kenarlarýndan itibaren ince taneli ve kül boyutundaki malzemeden oluþurken, orta kýsmý oldukça iri (blok boyutunda) ve yoðun pomza bileþenleri içermektedir. Saha çalýþmalarý, bu ikinci daykýn volkanizma sonrasý ikincil süreçler (örneðin sedimanter klastik dayk) tarafýndan çatlak dolgusu þeklindedir. Bu kýrýntýlý dayklar, Erenkaya ignimbiritlerini oluþturan volkanik faaliyetin ErAVK'nin kuzeyinde meydana gelen bir kaldera çökme süreci ile ileþkilendirilebileceðini ortaya koymaktadýr.

PA6 nanolif kompozit membranlarýn yüksek basýnç altýnda zayýf hidrofilik etkileri ve hidrokarbon bazlý hammadde olmalarý nedeniyle çevre ve sürdürülebilirlik politikasý yaptýrýmlarýndan etkilenecekleri için gelecekte uygulama alanlarýnýn sýnýrlý olmasý beklenmektedir. Bu çalýþmada, biyo bazlý kitosan katkýlý PA6/CA kompozit nanofiber membran yüzeyleri, elektrospinning yöntemi kullanýlarak hazýrlandý. Kompozit membranlarýn hidrofilik ve geçirgenlik özelliklerini geliþtirmek amacýyla kitosan katký oranýna baðlý olarak farklý karýþým oranlarýnda nanofiber yapýlý kompozit membran yüzeyleri hazýrlandý. Membranlar SEM görüntüleri, gözenek boyutu, gözenek oraný ve temas açýsý ölçümleriyle karakterize edildi. Membranlarýn mekanik özelliklerini ölçmek için çekme ve patlama mukavemeti ve hava geçirgenlik testleri yapýlmýþtýr. Çalýþma, hazýrlanan membranlarýn geçirgenlik ve iyon tutma özelliklerinin belirlenmesi amacýyla saf ve tuzlu su olmak üzere iki tip su kullanýlarak gerçekleþtirilmiþtir. Sonuçlar, kitosan katkýlý PA6/CA kompozit yapýlý nanofiber membran yüzeylerinin hidrofilikliðin arttýrýlmasýnda önemli bir rol oynadýðýný gösterdi. Kitosan katký oranýna baðlý olarak gözenek boyutunun azaldýðý ve buna baðlý olarak hava geçirgenliðinin azaldýðý belirlenmiþtir. Çekme ve patlama mukavemetindeki azalmaya paralel olarak saf su geçirgenliðinde de azalma olduðu gözlenmiþtir. Ancak tuzlu su ile yapýlan çalýþmada iyon tutulumunda artýþ gözlenmiþtir. Tüm bu sonuçlar kitosan katkýlý PA6/CA nanofiber kompozit membranlarýn hidrofilik, mekanik ve geçirgenlik deðerleriyle mikrofiltrasyon uygulamalarý için oldukça umut verici olabileceðini göstermektedir

Bu çalýþmada, iki adet asetofenon türevi olan izonitrosometil-p-tolil keton (L1) ve izonitroso-p-kloroasetofenon (L2) ligandlarý yeniden sentezlenerek kinetik ve termodinamik olarak termal bozunmalarý incelenmiþtir. Her iki ligandýn termal bozunmalarýnda inert ortam olarak azot gazý (5, 10, 15 dak akýþ hýzý) kullanýlmýþtýr. Kinetik analizler ilk olarak modelden baðýmsýz olarak Flynn Wall Ozawa (FWO) ve Kissinger Akahira Sunose (KAS) yöntemleri kullanýlarak, aktivasyon enerjilerinin olay kesriyle deðiþiminin grafikleri ile birlikte FWO ve KAS denklemlernini model denklemleriyle birleþtirilmiþ haliyle reaksiyonun ilerlemesinde etkin model incelenmiþtir. Ýzonitrosometil-p-tolil keton (L1) ve izonitroso-p-kloroasetofenon (L2)’un termal bozunma basamaklarý 25 ila 600°C arasýnda gerçekleþti. Isýtma hýzýnýn TG ve DTG eðrileri üzerindeki etkisi incelendi. Isýtma hýzý arttýkça, sentezlenen kimyasal bileþiklerin parçalanmasý için gereken sýcaklýk da arttý. L1 molekülünün KAS ve FWO teknikleriyle belirlenen aktivasyon enerjileri sýrasýyla 75,96 kJ∙mol-1 ve 79,49 kJ∙mol-1 idi. L2 molekülü için hesaplanan deðerler sýrasýyla 43,80 ve 49,37 kJ∙mol-1 dür.

Bu çalýþmada biyokütle kaynaðý olarak malta eriði çekirdekleri hidrotermal iþlemle sývýlaþtýrýlmýþtýr. Hidrotermal sývýlaþtýrma deneyleri 250, 300, 350 °C sýcaklýklarda farklý reaksiyon sürelerinde (5, 15, 30, 60 dk.) ve farklý baþlangýç basýnçlarýnda (5, 10 ve 20 bar) gerçekleþtirilmiþtir. Deneysel parametrelerin elde edilen hafif ve aðýr biyo-yað verimleri ve biyo-çar verimlerine etkisi incelenmiþtir. Hafif ve aðýr biyo-yaðlar elementel analiz ve gaz kromatografisi kütle spektrometresi ile karakterize edilmiþlerdir. Ýncelenen üç parametreden ürün daðýlýmýný etkileyen en önemli parametrenin sýcaklýk olduðu görülmüþtür. Sýcaklýk ve basýnçtaki artýþ genelde biyo-çar verimini azaltýrken hafif ve aðýr biyo-yað veriminde azalmaya neden olmuþtur. Biyo-yaðlarýn üst ýsýl deðerleri 27 MJ/kg olarak bulunmuþtur. Hem hafif hem de aðýr biyo-yað oksijen içeren hidrokarbonlardan oluþmaktadýr. Bu çalýþma atýk biyokütle olan malta eriði çekirdeklerinin hidrotermal sývýlaþtýrma ile biyo-yað ve biyo-çara dönüþtürülebileceðini ortaya koymuþtur. Biyo-yað iyileþtirmeden sonra yakýt olarak veya kimyasal hammadde kaynaðý olarak kullanýlabilir. Biyo-çarlar katý yakýt veya adsorbent olarak kullaným potansiyeline sahiptir.

Taze kesilmiþ ýspanak örnekleri farklý konsantrasyonlardaki (% 0.1, %0.5 ve %1) borik asit çözeltileri ile farklý sürelerde (2, 5 ve 10 dk) yýkanmýþ, 15 gün boyunca 4°C’de depolanmýþ, ýspanaðýn kalitesine ve raf ömrüne etkisi incelenmiþtir. Elde edilen sonuçlar ayný sürelerde musluk suyu ile yýkanan ve yýkanmamýþ ýspanak örnekleri ile kýyaslanmýþtýr. Buna göre toplam mezofilik aerobik bakteri sayýsýndaki en yüksek azalýþ sýfýrýncý günde ölçülen %1’lik borik asit çözeltisi ile 10 dk süreyle yýkanan ýspanak örneklerinde 4.75 logaritmik birim olurken yýkanmamýþ örneklerde ise bu deðer 6.40 log bulunmuþtur (1.65 log azalma). Borik asit çözeltisi ve musluk suyu ile yýkanan örneklerin antioksidan aktivite deðerleri yýkanmamýþ örneklere göre daha düþük seviyede ölçülmüþtür. Ayrýca borik asit çözeltisinin konsantrasyonunun ve yýkama süresinin artýþý örneklerin antioksidan aktivite deðerlerinde azalmaya neden olmuþtur. Yýkama iþlemi sonrasý örnekleri delme kuvveti ve delme mesafesi deðerlerinde azalma olmuþ fakat bu azalýþýn duyusal olarak gözlemlenebilir düzeyde olmadýðý belirlenmiþtir. Ispanaklarda ölçülen yüksek L deðeri, borik asit çözeltisi konsantrasyonunun ve yýkama artýþý ile doðrudan etkili olup % 1’lik borik asit çözeltisi ile 2 dk süreyle yýkanan örneklerde bu deðer 40.94 olarak ölçülürken 10 dk süreyle yýkanan örneklerde bu deðer 43.02 bulunmuþtur. Sonuç olarak, %1’lik borik asit çözeltisiyle yapýlan 10 dk yýkama iþlemi ürünün raf ömrünü kalitede önemli bir azalmaya neden olmaksýzýn 10 güne kadar uzatabileceði belirlenmiþtir