Sonlu elemanlar analizlerinde sýklýkla kullanýlan Hill48 akma kriteri hata oraný yüksek bir modeldir. Bu çalýþmada, Hill48 akma kriterindeki model parametrelerinin belirlenmesi için yeni bir denklem önerisi sunulmaktadýr. Önerilen yeni denklem, anizotropi ve gerilme deðerlerini birleþtirerek model katsayýlarýný optimize eden bir fonksiyon oluþturmaktadýr. Deneysel verilerle uyumlu hale getirmek amacýyla, iki farklý optimizasyon algoritmasý (Genetik Algoritma ve Parçacýk Sürü Optimizasyonu) kullanýlarak karþýlaþtýrmasý yapýlmýþtýr. Bu algoritmalar, deneysel ve teorik deðerler arasýndaki farklarýn karesinin toplamýný minimize eden bir hata fonksiyonunu optimize ederek en uygun model katsayýlarýný belirlemektedir. Elde edilen sonuçlara göre yeni denklem önerisi, geleneksel Hill48 denklemine göre hata payýný düþürmektedir. Bu çalýþma, Hill48 akma kriterinin daha hassas ve doðru bir þekilde uygulanmasýný saðlamayý hedeflemekte olup, mühendislik uygulamalarýnda önemli katkýlar sunacaktýr.

Bu çalýþma, M3 sýnýfý bir yolcu otobüsünün þarj kapaðý bölgesindeki braketlerin yorulma ömrünü incelemektedir. Ýlk olarak, mevcut Al 6061 T6 malzemeden üretilen braketin çevrimsel yükler altýnda yetersiz dayaným gösterdiði gözlemlenmiþtir. Sonlu Elemanlar Analizi ve Smith-Watson-Topper (SWT) yöntemi kullanýlarak yapýlan analizlerde, braketin yaklaþýk 1x10^10 çevrim sonrasý hasar alacaðý belirlenmiþtir. Ayrýca, Soderberg teorisi ile yapýlan tahminlerde, gerilme genliðinin 0 olduðu durumda 246.660 çevrim, -1 olduðu durumda ise 42.619 çevrimde hasar oluþacaðý ortaya çýkmýþtýr.
Alternatif olarak, St52 malzeme ile tasarlanan ikinci braketin gerilme deðerlerinde önemli bir azalma gözlemlenmiþtir. Bu braketin SWT yöntemiyle yapýlan analizlerde 4.2x10^11 çevrim sayýsýna kadar hasar almayacaðý öngörülmüþtür. Ayrýca, Soderberg teorisine göre, St52 çeliði sonsuz ömür kapsamýnda deðerlendirilebilecek kadar dayanýklý bulunmuþtur.
Sonuç olarak, ikinci tasarýmda kullanýlan St52 çeliði, Al 6061 T6 malzemeye kýyasla daha yüksek performans sergilemektedir. Çalýþma, malzeme seçimi ve tasarýmýn, yorulma ömrü üzerindeki etkilerini vurgulamakta ve otomotiv sektöründe güvenli, dayanýklý bileþenlerin geliþtirilmesine katký saðlamaktadýr.

Bu çalýþmada polilaktik asit malzemesinden katmanlý üretim yöntemiyle imal edilen sandviç bir kafes yapýnýn basma yükü altýndaki mekanik davranýþý incelenmiþtir. Bu kapsamda yarý-statik basma testleriyle deneysel olarak ve sonlu elemanlar analizleriyle teorik olarak yapýnýn yer deðiþtirme karakteristiði, yük taþýma kapasitesi ve enerji absorpsiyonu gibi özellikleri deðerlendirilmiþtir. Ardýndan deneysel ve teorik sonuçlar karþýlaþtýrýlmýþ ve yapýnýn mekanik özelliklerinin belirlenmesi için gerçekleþtirilen sonlu elemanlar analizlerinin etkinliði deðerlendirilmiþtir. Çalýþma, katmanlý üretim teknolojisi ile kafes yapý geometrileri tasarlayacak ve imalatýný gerçekleþtirecek araþtýrmacýlar için bir rehber niteliðindedir. Deneysel çalýþmalarýn yüksek maliyetli ve zaman alýcý olmasý nedeniyle, sayýsal analizlerin uygun biçimde kullanýlmasý, kapsamlý deneysel çalýþmalar öncesinde tasarým süreçlerinin bilgisayar ortamýnda sistematik ve verimli bir þekilde yürütülmesine olanak tanýmaktadýr. Böylece, yapýsal performansýn ön deðerlendirmesi saðlanarak, üretim sürecinde zaman ve maliyet açýsýndan optimizasyon yapýlmasýna katký sunulmasý amaçlanmaktadýr.

Geleneksel araç rotalama problemleri, belirli koþullar altýnda toplam rota maliyetini en aza indirecek bir çözüm bulmayý amaçlamaktadýr. Ancak gerçek hayattaki problemler farklý dinamik durumlarý dikkate almaktadýr. Bunlardan en yaygýn olaný talebin dinamik olmasýdýr. Dinamizmin ve deðiþken rotalar ve rota süreleri, dinamik envanter devirleri gibi dinamizmin etkilerinin yönetimi ile baþa çýkabilmek tesis içi taþýma faaliyetlerinde önemli bir konu olmaktadýr. Dinamik talep, tesis içindeki hareketlerin deðiþkenliðini artýrmaktadýr. Bu çalýþmada dinamik talep altýnda tesis içi taþýmacýlýk problemlerini çözmek için bir milk-run modeli geliþtirilmiþtir. Model, karmaþýk ve dinamik sistemlerin modellenmesinde etkili bir yöntem olan etmen tabanlý yaklaþýmla geliþtirilmiþtir. Modelin davranýþý örnek bir durum üzerinden çeþitli senaryolarla analiz edilmiþ ve modelin etkinliði ortaya koyulmuþtur. Senaryolara dayalý olarak, ortalama doluluk oraný, ortalama mesafe ve ortalama bekleme süresi performans ölçütleri dikkate alýndýðýnda, sistemin büyüklüðüne uygun düþük tren kapasitesine sahip yüksek sayýda tren önerilmektedir.

Yangýn tahliye planlamasý, yüksek katlý binalar ve yer altý tesisleri gibi yüksek riskli ortamlarda kritik bir öneme sahiptir. Bu tür yapýlarda doðru güvenlik önlemlerinin uygulanmasý, riskleri en aza indirmek ve bina sakinlerinin güvenliðini saðlamak açýsýndan hayati önemdedir. Simülasyon modelleri, tahliye süreçlerini deðerlendirmek ve optimize etmek için vazgeçilmez araçlar haline gelmiþtir. Bu modeller, farklý senaryolarýn test edilmesine olanak tanýyarak potansiyel risklerin belirlenmesine ve etkili tahliye planlarýnýn geliþtirilmesine yardýmcý olmaktadýr. Ayrýca, simülasyon modelleri düþük maliyetli, zaman açýsýndan verimli ve risksiz bir deneysel ortam sunarak gerçek tehlikeler olmadan gerçekçi senaryo testlerinin yapýlmasýný mümkün kýlmaktadýr.
Bu çalýþmada, son 15 yýlda yayýnlanmýþ 75 bilimsel makale sistematik olarak incelenerek yangýn tahliyesine yönelik araþtýrma eðilimleri analiz edilmiþtir. Web of Science (WOS) veri tabaný kullanýlarak yapýlan bibliyometrik analizde literatür, yayýn yýlý, kategori ve ülke bazýnda deðerlendirilmiþtir. Analiz sonuçlarý, literatürün büyük ölçüde sanal simülasyonlar ve ajan tabanlý modeller gibi modern teknolojilerle yürütülen tahliye eðitimi araþtýrmalarý tarafýndan domine edildiðini ortaya koymuþtur. Bu teknolojiler, geleneksel tahliye tatbikatlarýna kýyasla maliyetleri düþürmekte ve operasyonel kesintileri en aza indirmektedir. Yapýlan bu analiz doðrultusunda, araþtýrma eðilimlerinin büyük ölçüde yüksek katlý binalar ve yer altý tesislerine odaklandýðý belirlenmiþtir; bu tür ortamlarda tahliye, yapýsal karmaþýklýk ve yüksek nüfus yoðunluðu nedeniyle zorlu bir süreçtir.
Bu çalýþma, yangýn tahliyesinde modern teknolojilerin önemini vurgulamakta ve karmaþýk yapýlar için daha etkili güvenlik önlemleri ile tahliye protokollerinin geliþtirilmesine yönelik deðerli bilgiler sunmaktadýr. Bulgular, yangýn güvenliði ve acil durum hazýrlýklarýnýn iyileþtirilmesi için araþtýrmacýlara, mühendisler ile politika yapýcýlara rehberlik etmeyi amaçlamaktadýr.

Son dönemlerde insansýz hava araçlarý (ÝHA) teknolojisinin lojistik süreçlerde kullanýlma potansiyeli ve bu alanda yaþanan hýzlý geliþmeler, ÝHA destekli rotalama problemlerini akademik ve endüstriyel açýdan önemli bir araþtýrma konusu haline getirmiþtir. Bu makalede, iki aþamalý ÝHA destekli rotalama problemi ele alýnmýþtýr. Bu problemde, toplam çalýþma süresini en küçükleyecek þekilde, kendisine yüklenen ürünler ve ÝHA’lar ile depodan hareket eden bir kara aracýnýn hangi mobil depolara uðrayacaðý ve bu mobil depolardan serbest býrakýlan ÝHA'lar aracýlýðýyla hangi müþterilere hizmet verileceði belirlenmektedir. Bu çalýþmada iki farklý durum ele alýnmýþtýr. Birinci durumda, müþterilerin sadece daðýtým müþterisi olduðu ve ÝHA’larýn mobil depolarda bir veya birkaç kez kullanýlabildiði iki varyasyon ele alýnmýþtýr. Bu problemler için karma tamsayýlý doðrusal programlama modelleri geliþtirilmiþ ve geliþtirilen modellerin literatürde var olan modellerden daha kýsa sürede optimum çözüme ulaþtýðý deneysel olarak kanýtlanmýþtýr. Ýkinci durumda ise müþterilerin ya daðýtým ya da toplama müþterisi olabildiði Ýki Aþamalý Ýnsansýz Hava Aracý Destekli Topla-Daðýt Rotalama Problemi (2A-ÝTDRP) isimli yeni bir problem tanýtýlmýþtýr. 2A-ÝTDRP için bir ÝHA’nýn bir mobil depodan bir veya birkaç kez kullanýlabildiði iki varyasyon ele alýnmýþ ve çözümü için karma tamsayýlý doðrusal programlama modelleri önerilmiþtir. Modeller, GAMS/CPLEX çözücüsü kullanýlarak çözülmüþ, önerilen matematiksel modellerin deneysel çalýþmalarý gerçekleþtirilmiþ ve elde edilen sonuçlar ayrýntýlý olarak raporlanmýþtýr.

Kiþiye özel protez tasarlamak özellikle ampute kiþiler için antropometrik verilerin alýnmasýný gerektirir. Bu süreç mezura gibi konvansiyonel yöntemlerle gerçekleþtirildiðinde oldukça zaman alýcý ve zahmetlidir. Bunun yerine dijital teknolojinin ivme kazanmasýyla ile hayatýmýza giren 3B tarama teknolojileri antropometrik verilerin hýzlý ve hassas bir þekilde alýnmasýný saðmaktadýr. Yine de bu teknoloji ile kullanýcýlara o kadar çok parameter ayarý sunulmuþtur ki bunlarý kavramak zaman alýcýdýr. Çevre koþullarýna veya yazýlýma baðlý olan bu parametreler arasýnda doku yakalama rengi, desen çeþidi, að yoðunluðu ve kusurlarý temizleme en sýk karþýlaþýlan yazýlým parametreleri olarak sayýlabilir. Bu parametrelerin en uygun bilgisayar destekli tasarým (CAD) modeli oluþturmada etkileri ise henüz belirsizliðini korumaktadýr. Bunun yanýnda kullanýcýlar genellikle bu parametrelerdeki çeþitli varyasayonlarý zaman içerisinde deneyerek tecrübe kazanmaktadýr. Bu sebeple, bu çalýþma protez tasarýmýnda hasta konforunu maksimize etmek için meydana getirilen en az kusurlu CAD modelinin parametreleri araþtýrmýþtýr. Ampute bir kiþinin elinden alýnan alçý kalýbý, yapýsal ýþýk tarama teknolojisini dayanan 3B’lu tarayýcý vasýtasýyla çeþitli kombinasyonlarda parametreler deðiþtirilerek 3B’lu modelleri oluþturulmuþtur. Modeller üzerinde oluþan kusur türleri ve miktarlarý belirlenerek mesh analizi yöntemlerinden birisi olan skewness hesaplanmýþtýr. Sonuç olarak siyah renk doku, 10 derecelik tarama açýsý, odak desen tipi, %75 að yoðunluðu ve yüksek temizleme ile en az kusurlu ve en iyi mesh daðýlýmlarý elde edilmiþtir. Bu çalýþma sayesinde 3B tarama kullanýcýlarýnýn daha pratik ve hassas modeller üretmesine katký saðlayacaðý düþünülmektedir.

Elektrik tüketim talebinin doðru bir þekilde tahmin edilmesi, enerji þirketleri için planlama ve kaynak yönetimi açýsýndan büyük bir öneme sahiptir ve bu nedenle, hava durumunun elektrik yük tahminine olan etkilerinin tam olarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalýþmada, hava durumunun kýsa dönem elektrik yük tahmini üzerindeki etkileri incelenmiþtir. Catboost, LightGBM ve XGBoost gibi güçlü makine öðrenmesi modelleri ile geçmiþ yük verileri, gün özellikleri ve tatil günleri gibi baðýmsýz deðiþkenlerle birleþtirilerek elektrik yük tahmini yapýlmýþtýr. Ýlk olarak hava durumu verileri hariç tutularak tahmin yapýlmýþ, ardýndan hava durumu verileri eklenerek modellerin performanslarý karþýlaþtýrýlmýþtýr. Modellerin performans deðerlendirmesi için ortalama mutlak yüzdesel hata (MAPE), ortalama karesel hata (MSE) ve ortalama mutlak hata (MAE) kullanýlmýþtýr. Bir yýl boyunca modellerin günlük performansý ölçülmüþtür. Hava durumu verilerinin veri setine eklenmesiyle birlikte MAPE deðerlerinde LightGBM modelinde %3,213, XGBoost modelinde %3,404 ve CatBoost modelinde %6,671 performans iyileþmesi olduðu tespit

Bu çalýþmada, 5G alt frekans bandýnda (6 GHz’e kadar) çalýþmak üzere çift modlu çift bantlý filtre için bir tasarým prosedürü sunulmaktadýr. Önerilen filtre indüktif yüklü basamak tipi empedans rezonatör kullanýlarak gerçekleþtirilmektedir. Ýndüktif yükleme etkisi, boyutun küçültülmesini saðlamak ve her iki geçme bandýndaki geri dönüþ kayýplarýný en aza indirmek için uygun þekilde düzenlenmiþtir. Çift bant karakteristiðini elde etmek için rezonatör üzerine metal geçiþ yollarý eklenmiþtir. 5G alt frekans bandý uygulamalarýnda çalýþacak þekilde üretilen, 3.2 GHz ve 4.5 GHz merkez frekanslarýna sahip birbirinden baðýmsýz olarak kontrol edilebilen iki geçme bandýna sahip filtre tam dalga elektromanyetik simülatör aracýlýðýyla tasarlanmýþtýr. Baský devre tekniði ile üretilen devre ölçülerek test edilmiþtir. Önerilen filtre için kýsmi bant geniþlikleri ilk geçme bandý için %26.7 ve ikinci geçme bandý için %18.1, araya girme kaybý seviyeleri ise sýrasýyla 0.84 dB ve 0.86 dB olarak ölçülmüþtür. Çift bantlý filtre için simüle edilmiþ ve test edilmiþ sonuçlar iyi bir uyum göstermiþtir.

Ahþap, yaylý çalgý yapýmýnda kilit bir role sahiptir. Yaylý çalgýlar genellikle bu konuda baskýn olan Akçaaðaç türlerinden yapýlýr. Ahþap türlerinin doðru sýnýflandýrýlmasý, yaylý çalgýlarýn sahtekarlýk olmadan yüksek kaliteli malzemeler kullanýlarak yapýlmasý için çok önemlidir. Bu çalýþmada, üç farklý Akçaaðaç türüne ait altý farklý sýnýfýn taramalý elektron mikroskobu (SEM) görüntülerini doðru bir þekilde sýnýflandýrmak için akýllý bir uygulama geliþtirilmiþtir. Her bir sýnýfa ait SEM görüntüleri ayrý ayrý farklý boyutlarda altý alt bölgeye ayrýlmýþtýr. Her alt bölgede 11 özellik çýkarýlmýþ ve her sýnýf için sayýsal veri kümeleri oluþturulmuþtur. Çýkarýlan özelliklerin etkinliði için tek deðiþkenli seçim, özellik önemi ve ýsý haritasý ile korelasyon matrisi olmak üzere üç özellik seçim tekniði uygulanmýþtýr. Akçaaðaç türlerinin SEM görüntüleri, doðrudan sýnýflandýrma ve ikili sýnýflandýrma olmak üzere iki farklý yaklaþýma dayalý olarak beþ kat çapraz doðrulama altýnda makine öðrenimi modelleri tarafýndan sýnýflandýrýlmýþtýr. Doðrudan sýnýflandýrma yaklaþýmýna dayalý en iyi makine öðrenmesi modeli %82.3 doðruluk oranýyla Kuadratik DVM modeli olarak belirlenmiþtir. Ýkili sýnýflandýrma yaklaþýmýnýn genel doðruluðu ise Kuadratic DVM ve Ensemble subspace discriminant (ESD) modellerinin birlikte çalýþmasý sonucunda %92.1 olarak hesaplanmýþtýr. Bu çalýþma temel olarak Akçaaðaç türlerine ait SEM görüntülerinin sýnýflandýrýlmasý, alt bölge analizi, özellik çýkarýmý ve seçimi ile makine öðrenmesi modellerinin karþýlaþtýrýlmasýna odaklanmaktadýr.

Bu çalýþmada, beton elastisite modülü Yapay Sinir Aðlarý (YSA) kullanýlarak modellenmiþtir. YSA'ýn yapýsal parametrelerinin optimum olarak belirlenmesi ise meta-sezgisel algoritmalar yardýmýyla gerçekleþtirilmiþtir. YSA'larýn hiper parametreleri; gizli katman sayýsý, gizli katmanlardaki nöron sayýlarý ve gizli katmanlarda kullanýlan aktivasyon fonksiyonlarýdýr. YSA, sýnýflandýrma ve regresyon problemlerinde baþarýlý sonuçlar elde edebilen bir yöntemdir. Ancak hiper parametrelerinin belirlenmesi zaman alýcýdýr. Bu nedenle bu çalýþmada meta-sezgisel algoritmalar kullanýlarak hiper parametreler belirlenmiþtir. Birçok mühendislik probleminin çözümünde Balina Optimizasyon Algoritmasý, Karýnca Aslaný Optimizasyonu ve Parçacýk Sürü Optimizasyon algoritmalarý baþarýlý sonuçlar elde edebildikleri için bu çalýþmada tercih edilmiþlerdir. Normal ve yüksek dayanýmlý betonlarýn elastisite modülü, hiper parametreleri belirlenen YSA kullanýlarak tahmin edilmiþ ve elde edilen sonuçlar literatürdeki önceki çalýþmalarla karþýlaþtýrýlmýþtýr. Önerilen yöntem, çoðu deneyde daha iyi veya eþit sonuçlar göstererek önceki yöntemlerden daha iyi performans göstermiþtir. Eðitim aþamasýnda, yüksek dayanýmlý beton için %44,9'nda daha baþarýlý, %34,8'nde ayný baþarýyý göstermiþ ve %20,3'nde ise daha az baþarýlý olmuþtur. Genel olarak, eðitim aþamasýnýn %79,7'sinde önceki yöntemlere eþit veya daha iyi, test aþamasýnda ise %76,4 baþarý göstermiþtir. Normal dayanýmlý beton için amaçlanan yöntem, eðitim aþamasýnýn %59,6'sýnda ve test aþamasýnýn %69,2'sinde daha iyi veya ayný performansý göstermiþ ve her iki durumda da etkinliðini kanýtlamýþtýr. Sonuç olarak önceki çalýþmalara göre daha iyi modelleme sonuçlarý elde edilmiþtir. Farklý veri kümeleri ile yapýlan modelleme sonucunda R^2 deðeri en yüksek 0.98 olarak bulunmuþtur. Hiper parametreler bulunmadan kullanýlan YSA'dan daha iyi sonuçlar elde edilebileceði gösterilmiþtir.

Dere yataklarýnda akan sularýn yol gövdesinin diðer tarafýna geçmesi için yapýlan menfez yapýlarýnýn doðru planlanmamasý sonucunda yol hizmet veremez hale gelebilmekte, özellikle afet durumlarýnda ulaþýlmasý gereken bölgelere eriþim, kesikliðe uðrayarak önemli maddi ve manevi zararlara neden olmaktadýr. Bu çalýþmada karayollarýnda en çok kullanýlan kutu menfezlerin performansý, teknik parametreler çerçevesinde incelenmiþtir. Menfezin eðimi, pürüzlülüðü, uzunluðunun ve farklý menfez aðzý giriþ tiplerinin giriþ suyu yüksekliðine ve çýkýþ suyu hýzýna olan etkileri incelenmiþtir. Menfez eðiminin düþük ve pürüzlülüðün artmasý durumunda çýkýþ kontrollü þartlarýn geçerli olduðu, eðim, pürüzlülük ve uzunluðun çýkýþ suyu hýzýnda önemli bir etkiye sahip olduðu, menfez aðzý giriþinin 33,7° eðimli yapýlmasýnýn, menfez giriþinin %50 oranýnda konik bir þekilde geniþletilmesinin ve 27° kanat duvarý yapýlmasýnýn en iyi performansý sunduðu tespit edilmiþtir.

Bu çalýþmada karbon nanotüp takviyeli hibrit (CNTH) kiriþlerin yapýsal tasarýmlarýnda karþýlaþýlan ancak analitik olarak çözümünün elde edilmesi zor olan önemli bir mühendislik problemine sayýsal bir çözüm bulunmaktadýr. Bu amaçla CNTH kiriþlerin büyük yer deðiþtirme analizlerinde yüksek hassasiyetli sonuçlarýn elde edilmesi hedeflenmektedir. CNTH yapýlarda; mekanik, termal ve elektriksel özellikleri iyileþtirmek için karbon nanotüpün (CNT) bir matris içine dâhil edilerek oluþturulduðu geliþmiþ malzemeler kullanýlýr. Ayrýca CNT bileþenleri karbon fiber (CF) ile birlikte hibrit bir yapý meydana getirmektedir. CNTH kiriþlerin deðiþen yükleme koþullarý altýndaki mekanik eðilme davranýþlarý, formüle edilen sonlu eleman kullanýlarak analiz edilmektedir. Analizlerde hem yer deðiþtirme (u, w, ϕ) hem de iç kuvvet (N, T, M) bileþenleri nodal deðerler olarak belirlenmektedir. CNTH kiriþlerin mekanik davranýþlarýný ortaya koymak için Halpin-Tsai denklemi ve Voigt karýþým kuralý kullanýlmaktadýr. CNT hacim oraný, fiber oraný ve CNT geometrik parametrelerinin kompozit kiriþlerin mekanik performansý üzerindeki etkisi belirlenmektedir. Sayýsal bulgular, yük taþýma kapasitesi ve deformasyon özelliklerine iliþkin önemli hususlara ýþýk tutarak CNTH kiriþlerin mekanik davranýþlarýna yönelik bilgiler vermektedir. Bu çalýþma, havacýlýk, otomotiv, elektronik, biyomühendislik, inþaat ve çeþitli alanlarda kullanýlan CNTH yapýlarýn tasarýmý ve optimizasyonu için etkili bir yöntem sunmaktadýr.

Betonarme yapýlarýn en büyük problemlerinden biri, yapý betonunun suyla temas etmesi sonucunda zamanla dayaným kaybýnýn oluþmasý ve servis ömrünün azalmasýdýr. Betonun geçirimli yapýsý nedeniyle, su ve kimyasal içerikli sularýn betonarme yapý elemanýna nüfuz etmesi sonucu donatýda korozyon ve beton mikro yapýsýnda genleþen kimyasal yapýlarýn oluþmasý yapý elemanýnýn ve yapýnýn dayanýmýný olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle betonarme yapýlarda, betonun su yalýtýmýnda çeþitli yöntemler ve farklý tür, içerik ve özellikte yalýtým malzemeleri kullanýlmaktadýr. Söz konusu yöntemlerden biri temellerde sürme su yalýtým malzemelerinin kullanýmýdýr. Bu çalýþmada temellerde su yalýtýmý amacýyla kullanýlabilen bitüm ve poliüretan esaslý sürme su yalýtým malzemelerinin özelliklerine, farklý kimyasal koþullarýn etkileri araþtýrýlmýþtýr. Laboratuvar koþullarýnda üretilen iki tür (bitüm ve poliüretan) ve üç farklý kalýnlýktaki (2 mm, 3 mm ve 4 mm) su yalýtým numuneleri, 3, 7, 14 ve 28 gün %5 ve %15 konsantrasyonlarýnda magnezyum sülfat ve sodyum sülfat çözeltilerine maruz býrakýlmýþtýr. Kimyasal koþullarda farklý süreler bekletilen sürme su yalýtým numunelerinde, kütle deðiþimi, maksimum gerilme (çekme dayanýmý) ve kopmada uzama deneyleri yapýlmýþtýr. Deney sonuçlarýna göre tüm kalýnlýklarda poliüretan esaslý sürme su yalýtým numunelerinin, her iki kimyasal koþul ve oranýndan bitüm esaslý sürme su yalýtým numunelerine göre daha az etkilendiði görülmüþtür. Bitüm esaslý sürme su yalýtým numuneleri, magnezyum sülfat kimyasal koþulundan daha fazla etkilenirken, poliüretan esaslý sürme su yalýtým numuneleri ise sodyum sülfat kimyasal koþulundan daha fazla etkilenmiþtir.

Deprem kaynaklý zemin deplasman miktarýnýn tahmini için Newmark Yöntemi kullanýþlý bir yaklaþýmdýr. Kritik ivme deðeri bu yönteme baðlý üretilen denklemler için en önemli parametrelerden biridir. Literatürde kritik ivmenin 0,02g; 0,05g; 0,1g; 0,2g; 0,3g ve 0,4g deðerleri kullanýlarak Newmark Deplasmaný hesaplanmaktadýr. Zemin deplasmanýnýn hesabýnda genel çözüm olarak kullanýlan denklemler bu ivme sýnýflandýrmasýndan baðýmsýzdýr. Ancak bu sýnýflandýrmaya baðlý olarak analizlerin regresyon uyumlarýnýn deðiþtiði tespit edilmiþtir. Pratikte herhangi bir þevin Newmark deplasmanýný elde etmek için bu zeminin öncelikle kritik ivmesi hesaplanmalýdýr. Bu nedenle, kritik ivme bilindiðinden, o kategorideki en uygun regresyon uyumuna sahip denklem kullanýlarak yer deðiþtirme daha doðru hesaplanabilir. Dünya çapýndaki 35 önemli depreme ait 2519 kayýt kullanýlarak regresyon parametreleri açýsýndan uygun sonuçlara sahip yeni denklemler elde edilmiþ, ivme kategorilerine göre yeni ve önceki regresyon formülleri yeniden elde edilerek regresyon sonuçlarý karþýlaþtýrýlmýþtýr. Ayrýca zeminin daha saðlam olduðu durumlarda Newmark yaklaþýmýnýn daha düþük regresyon sonuçlarý verdiði tespit edilmiþtir.

Bu çalýþma, geleneksel ýsý yalýtým malzemelerinin yol açtýðý çevre ve saðlýk sorunlarýný ele almayý amaçlamaktadýr. Atýk elyaflardan üretilen nonwoven kumaþlarýn þönil döþemelik kumaþ ile üç farklý formda (web, film ve toz) çeþitli yapýþtýrýcýlar (Polieter Sülfon (PES), poliamid (PA), Etilen Vinil Asetat (EVA), Termoplastik Poliüretan (PU) ve kopolyester (CoPES)) kullanýlarak laminasyonu yoluyla sürdürülebilir iç mekan ýsý yalýtým malzemeleri geliþtirmeye odaklanmaktadýr. Araþtýrma, yapýþtýrýcý formunun, ham maddesinin ve miktarýnýn, ortaya çýkan laminatlarýn termal iletkenliði, kalýnlýðý, hava geçirgenliði, sertliði ve bükülme rijitliði üzerindeki etkisini deðerlendirmektedir. Üstelik þönil kumaþýn yüzey katmaný olarak kullanýlmasý, bu yalýtým malzemelerinin görsel çekiciliðini artýrmanýn yaný sýra teknik tekstillere estetik bir bakýþ açýsý da kazandýrýyor. Að formundaki yapýþtýrýcýlar gözenekli yapýlarýndan dolayý kayda deðer bir ýsý yalýtýmý sergilerken, toz yapýþtýrýcýlar kumaþ yoðunluðunu ve ýsýl iletkenliðini etkilemiþtir. Özellikle yapýþtýrýcý miktarýndaki artýþ hava geçirgenliðini azaltmýþ ve termal iletkenliði arttýrmýþtýr. Bu bulgular, yapýþtýrýcý seçiminin (hammaddesi, formu ve miktarý) tekstil bazlý yalýtým malzemelerinin termal ve mekanik özellikleri üzerindeki önemli etkisini vurgulamaktadýr. Sonuç olarak çalýþma, atýk elyaflar ve bina uygulamalarý için özel yapýþtýrýcý seçimi kullanýlarak sürdürülebilir ve verimli ýsý yalýtým çözümleri geliþtirmenin yaný sýra bu tür malzemelerin estetik deðerini de artýrma potansiyelini ortaya koymaktadýr.

Ultrason (%0, 50 ve 100 genlik), etanol (%0, 50 ve 100), sitrik asit (%0.75) ve bunlarýn kombine uygulamalarýnýn vakum destekli çift yönlü infrared kurutucu (275W, 400 mmHg) ile kurutulan elma dilimlerinin bazý kalite parametreleri ve mikro yapýsý üzerine etkisi araþtýrýldý. Ayrýca, 8 aylýk depolama süresince 20, 30 ve 40°C'de kalite parametrelerindeki deðiþimler deðerlendirildi. Farklý ön iþlemlerin, özellikle de bunlarýn kombinasyonlarýnýn, elma dilimlerinin kuruma süresini, rehidrasyon oranýný, renk deðerlerini (L*, a* ve b*), esmerleþme indeksini, þeker içeriðini, 5-hidroksimetilfurfural (HMF) ve duyusal özelliklerini önemli ölçüde etkilediði tespit edildi. Artan etanol konsantrasyonu ve ultrason genliði kurutma süresini 110 dakikadan 71 dakikaya indirdi. Yüksek ultrason genliði ile birlikte yüksek etanol konsantrasyonu, rehidrasyon oranýnýn artmasýna ve esmerleþme indeksi, HMF ve genel beðeninin azalmasýna neden oldu. Sonuç olarak, %0.75 sitrik asit içeren saf etanol (%99.9) ile %100 ultrason genliði kombinasyonunun, elma cipslerinin kurutma süresi, renk, rehidrasyon oraný, esmerleþme indeksi ve HMF içeriði açýsýndan en iyi ön iþlem yöntemi olduðu tespit edilmiþtir.