Bazý karar problemlerinde, alternatif, kriter ve karar vericilerin sayýsý çok yüksektir. Bu yüzden hesaplama iþlemi daha zor, zaman alýcý ve karmaþýk bir hal alýr. Bu karmaþýk iþlemleri daha kýsa sürede gerçekleþtirilebilmek için paralel hesaplama gibi popüler teknolojiler mevcuttur. Bu çalýþmada, Bulanýk Analitik Hiyerarþi Süreci (BAHS) ve TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) yöntemlerinden oluþan bulanýk bir karar verme sisteminde paralel hesaplamanýn tasarlanmasý ve gerçekleþtirimi incelenmiþtir. Paralel hesaplama, hesaplamanýn en yoðun olduðu BAHS adýmýnda gerçekleþtirilmiþtir. Önerilen yöntem, homojen ve heterojen bilgisayarlarda ayrý ayrý denenmiþ ve sonuçlar tartýþýlmýþtýr.

Bu çalýþmada özellikle hava aracý ve havayolu taþýmacýlýðýnýn sektörel karakteristikleri dikkate alýnarak að tasarýmý problemlerinde kullanýlabilecek yeni kýsýtlar geliþtirilmiþtir. Buna paralel olarak, yeni kýsýtlar kapasite sýnýrý olmayan tek atamalý p-ana daðýtým üssü medyan problemi geleneksel modeline eklenmiþ ve karma tamsayýlý yeni bir model ortaya konmuþtur. Çalýþmanýn amacý yeni kýsýtlarýn ana daðýtým üssü yerleþimine etkisini analiz etmektir. Geliþtirilen modelin testi hava kargo taþýmacýlýk istatistikleri ile A300-B4 ve F27-500 uçaklarýna ait veriler kullanýlarak gerçekleþtirilmiþtir. Analizler sonucunda geliþtirilen yeni kýsýtlarýn ve kullanýlan uçak tipinin ana daðýtým üssü yer seçimlerini önemli ölçüde etkilediði görülmüþtür.

Çizelgeleme literatürünün çoðunda iþlerin iþlem zamanlarý sabit kabul edilmiþtir. Ancak iþlerin iþlem zamanlarýnda, baþlama zamaný veya pozisyonuna baðlý olarak azalma görülebilmektedir. Bu olgu literatürde öðrenme etkisi olarak bilinmektedir. Bu çalýþmada genel öðrenme fonksiyonlu tek makineli çizelgeleme problemleri ele alýnacaktýr. Ele alýnan problemlerin amaç fonksiyonlarý: (i) toplam aðýrlýklý tamamlanma zamaný (ii) maksimum gecikme, (iii) geciken iþ sayýsý (iv) aðýrlýklý geciken iþ sayýsý þeklindedir. Problemleri çözmek için doðrusal-olmayan programlama modelleri geliþtirilmiþtir.

Eðitim hizmetlerinde müþteri ihtiyaçlarýný belirlemek ve memnuniyetini saðlamak oldukça önemli ve vazgeçilmez konulardýr. Bu amaçlara ulaþmak için memnuniyetsizliðe neden olan faktörlerin belirlenmesi ve gerekli düzenlemelerin yapýlmasýna ihtiyaç vardýr. Bu çalýþmada, eðitim sektöründe kalite faktörlerinin doðru olarak seçilmesi ve iyileþtirilme önceliklerinin belirlenmesi amaçlanmýþtýr. Eðitimde hizmet kalitesini ölçmek amacýyla önem-memnuniyet modeli kullanýlarak, kaliteyi etkileyen iyileþtirme yapýlacak faktörleri tespit etmek ve sýralamada öncelikli olanlarý belirlemek için Taguchi’nin istatistiksel deney tasarýmý yönteminden yararlanýlmýþtýr. Süleyman Demirel Üniversitesi Endüstri Mühendisliði Bölümü’nde öðrenim gören 26 öðrenciye öncelikle eðitim hizmetlerinden aldýklarý memnuniyeti deðerlendiren bir anket uygulanmýþ, daha sonra önceki ankette sorulan eðitimde hizmet kalitesi faktörlerine verdikleri önem derecelerini deðerlendirmeleri istenmiþtir. Önem-Memnuniyet modeli ile iyileþtirme yapýlacak faktörler belirlendikten sonra Taguchi yöntemi ile bu faktörler ankette olsun veya olmasýn þeklinde 12 öðrenciye ikinci tip bir anket daha yapýlarak memnuniyet dereceleri belirlenmiþ ve acil iyileþtirme yapýlacak 4 kritik faktör belirlenmiþtir.

Çok etmenli sistemler (ÇES), karmaþýk optimizasyon problemlerinin modellenmesi ve çözülmesi için etkin bir yol sunarlar. Bu çalýþmada, Gezgin Satýcý Problemi (GSP)’ni çözmek için ÇES ve karýnca kolonileri birlikte kullanýlmýþtýr. Sistem benzetimi, etmen tabanlý bir programlama ortamý olan NetLogo ile gerçekleþtirilmiþtir. Problemin modellenmesi ve benzetimi için NetLogo’nun nasýl kullanýlacaðý kodlarla ayrýntýlý olarak açýklanmýþtýr. Algoritma farklý düðüm sayýlarý için denenmiþ ve elde edilen sonuçlar tartýþýlmýþtýr.

Veri madenciliði, ham verilerden çok net olmayan, önceden bilinmeyen fakat potansiyel olarak kullanýþlý bilginin elde edilmesidir. Bu da; kümeleme, veri özetleme, deðiþikliklerin incelenmesi, sapmalarýn tespiti gibi belirli sayýda teknik yaklaþýmlarý içerir. Veri madenciliði veri yýðýnlarýndan, hedefe yönelik sorulara cevap verebilecek gereksiz verilerden temizlenmiþ çok deðerli bilgilere ulaþabilme yöntemidir. Veri madenciliði ile ilgili genel bilgiler verilerek çalýþmaya baþlanmýþtýr. Veri madenciliði ile pek çok alanda karar verme iþlemlerine yardýmcý olacak önemli sonuçlar elde edilebilir. Çeþitli yöntemlerle veriler incelerek, ham verilerden anlamlý verilere ulaþýlabilir. Veri madenciliðinin yaygýn bir uygulama alaný vardýr. Çalýþmamýz, bu uygulama alanlarýndan biri olan saðlýk sektöründeki verileri kapsamaktadýr. PAÜ Hastane Bilgi Yönetim Sisteminde yer alan veriler kullanýlarak gelen hastalarýn profilini belirleyen bir uygulama çalýþmasý yapýlmýþtýr. Uygulama ile verilen bilgilerin saðlýk profesyonellerinin en doðru ve güncel bilgiye ulaþmasýný, en objektif ve optimum çözümleri kullanmasýný saðlayacak bir karar destek aracý olduðu gösterilmeye çalýþýlmýþtýr.

Ýnsansýz Hava Sistemleri (ÝHS) ile saðlanan teknolojik olanaklar kadar önemli olan bir husus da, kullanýcýnýn bu olanaklarý etkin þekilde planlayabilmesi, ihtiyacý olan anlýk deðiþikliðe çabuk ayak uydurabilmesi, karar vericiler için önemli olabilecek bilgiyi doðru ve zamanýnda paylaþabilmesi, kýsaca að üzerinde verimli çalýþabilmesidir. Muhabere Elektronik ve Bilgi Sistemleri (MEBS)’ndeki geliþmeler, Araç Rotalama Probleminin (ARP) dinamik durumlarda da çözümünü mümkün kýlmýþtýr. Bu baðlamda ÝHS’lerinin, keþif faaliyetleri rota planlanmasý kapsamýndaki ARP uygulamalarý her geçen gün geliþerek artmaktadýr. Bu makalenin amacý, ÝHS’lerinin “dinamik rota planlamasý” kapsamýnda yapýlan literatür çalýþmalarýnýn incelenmesi, kapsamlarýnýn tespiti, bu alandaki geliþmeler ile çalýþýlmayan alanlarýn belirlenmesi ve böylelikle ileride araþtýrma yapýlabilecek alanlara yön verilmesidir. Bu sayede, ÝHS’lerin havada kalýþ süresinin artýrýlmasýndan ziyade, havada kaldýðý müddetçe yol için ayrýlan “niteliksiz” zamanýn azaltýlarak, hedefler üzerindeki görevini icra ettiði “nitelikli” zamanýn artýrýlmasý hedeflenmektedir.