Betonarme çerçeve tipi yapýlarýn deprem davranýþlarý, enerji tüketebilen metal elemanlar kullanýlarak iyileþtirilebilmektedir. Metal elemanlar, yapýnýn çerçeve gözlerine yerleþtirildiðinde yapýya giren deprem enerjisini plastik deformasyon yaparak tüketebilmektedir. Yeni nesil yapý tasarýmý, plastik þekil deðiþtirmelerin yapýsal elemanlardan çok, deprem sonrasýnda yenisiyle deðiþtirilebilen metal elemanlarda yoðunlaþmasý saðlanarak hasarýnýn azaltýlmasý eðilimindedir. Bu çalýþmada enerji tüketme özelliði olan farklý kalýnlýklardaki yastýk görünümlü metal elemanlarýn çevrimsel davranýþý, deneysel ve analitik olarak incelenmiþtir. Farklý kalýnlýklardaki çelik yastýklarýn kayma deneyleri Ýstanbul Teknik Üniversitesi Yapý ve Deprem Mühendisliði Laboratuvarýnda (STEELAB) gerçekleþtirilmiþtir. Çelik yastýklar için analitik model geliþtirilmiþ ve gerçek betonarme yapýdan çýkartýlmýþ bir çerçevenin lineer olmayan analizinde kullanýlmýþtýr. Analiz sonuçlarý, levha kalýnlýðýna baðlý olarak çelik yastýklarýn betonarme çerçeve dayanýmýný %5 ile %20 arasýnda deðiþen oranlarda artýrdýðýný göstermektedir. Kalýnlýðý 18 mm olarak seçilen çelik yastýðýn kullanýldýðý betonarme çerçeve yalýn çerçeveden 5 kat daha fazla enerji tüketmiþtir. Ayný kalýnlýktaki çelik yastýk, çerçeve sistemin toplam enerjisinin %55’ini tüketmiþtir.

Lamine cam polivinil butiral (PVB) ara tabaka ile birbirine baðlanmýþ iki cam tabakadan oluþan emniyet cam türüdür. PVB ara tabaka, kýrýlma olsa bile cam tabakalarý bir arada tutar ve yaralanma riskini en aza indirir. Uzun yýllardýr ulaþým ve otomotiv endüstrilerinde kullanýlmakta olan lamine cam birimler yük ve çevresel koþullara gösterdikleri büyük dirençler nedeniyle, günümüzde yaygýn olarak mimari cam ürünlerinde kullanýlmaktadýrlar. Lamine camlar oldukça karmaþýk mekanik davranýþ gösterirler çünkü çok ince olduklarý için kolayca büyük yer deðiþtirmeler gösterirler ve malzeme özellikleri arasýnda büyük bir fark vardýr. Lamine cam ünitelerin matematiksel karmaþýklýklarý ve süreksiz gerilme daðýlýmlarý nedeniyle, çalýþmalarýn çoðu lamine cam birimlerinin doðrusal olmayan davranýþý yerine doðrusal davranýþlarý ile ilgilidir. Bu çalýþmada, silindirik lamine cam kabuklarýn çözümlenmesi için sonlu elemanlar modeli geliþtirilmiþ ve modelin doðrulanmasý için deneysel çalýþmalar yürütülmüþtür. Sunulan grafiklerden gözlendiði gibi sayýsal sonuçlar ve deneylerden elde edilen sonuçlar uyum içerisindedir.

Bu çalýþmada grafen tabakalarýn membran gibi modellenerek serbest titreþim analizleri yapýlmýþtýr. Membranlar eðilmeye ya da burkulmaya karþý rijitliði olmayan ince plaklardýr. Yanal güçleri eksenel ve merkezi kesme kuvvetleri ile taþýrlar. Böyle yük taþýmalarý, aþýrý incelikleri ve moment taþýma kapasitelerinin ihmal edilebilir olmasýndan dolayý gergin kablo aðlarýna benzetilebilirler. Grafen tabakalar dikdörtgen ve kare geometriye sahip olmak üzere deðiþik boyutlarda modellenmiþtir. Elde edilen denklemin çözümünde hem ayrýk tekil konvolüsyon yöntemi ve hem de analitik yöntem kullanýlmýþtýr. Literatürde bulunan plak modeli ile ilk defa yapýlan membran modelinin sonuçlarý karþýlaþtýrýlmýþtýr. Bulunan deðerler grafik ve tablo halinde sunulmuþtur.

BÖÇ’lerin üretiminde kullanýlan çelik malzemeye alternatif farklý bir çekirdek malzemesi olan alüminyumun kullanýlma olanaklarý araþtýrýlmýþtýr. Buradaki tipik özellikleri ile ilk defa üretilen ve denenen alüminyum alaþýmlý BÖÇ’lerin, çelik BÖÇ’lere göre olasý davranýþ verimliliðinin/üstünlüðünün irdelenmesine yönelik çalýþmalardan elde edilen sonuçlar deðerlendirilmiþtir. Tasarýmý yapýlan BÖÇ’lerin üretiminde kullanýlan alüminyum alaþým malzemelerinin mekanik özelliklerini tam olarak belirleyebilmek için çok sayýda çekme numunesi, öngörülen standartlara göre ve çekirdek boyutlarýna yakýn boyutlarda hazýrlanarak çekme deneyleri yapýlmýþtýr. Malzeme deneylerinden elde edilen sonuçlar BÖÇ’ün tasarýmýnda ve üretiminde kullanýlacak malzemenin seçimine yönelik önemli bilgiler içermektedir. Ayrýca, BÖÇ’lerin çekirdekleri üzerinden þekildeðiþtirme ölçümlerinin yapýlabilmesi için bir strain-gauge yerleþtirme düzeni önerilmiþ ve denenmiþtir. Deneysel yöntemle incelenen BRB-AC1 ve BRB-AC3 numunelerinin üretiminde A5083-H111 alüminyum alaþýmlý malzemenin tercih edilme nedenleri kapsamlý þekilde verilmiþtir. Alüminyum BÖÇ’lerin üretimi, uygulanan kaynak prosedürü, çevrimsel yükleme deneyi, veri toplama sistemi ile ilgili elde edilen sonuçlar da bu çalýþma kapsamýndadýr. Numunelerin kuvvet-yerdeðiþtirme histeretik eðrileri, çekme ve basýnç taþýma kapasiteleri, 〖(E〗_h) enerji yutma miktarlarý, (η) kümülatif inelastik yerdeðiþtirmeleri ve 〖(ξ〗_effb) etkili sönüm oranlarý karþýlaþtýrýlmýþtýr. Simetriðe yakýn histeretik eðri elde edilmesini garantileyen β basýnç dayanýmý düzeltme katsayýsýnýn deneylerde β<1.3 olmasý koþulu saðlanmýþtýr. Uç birleþimi kaynaksýz olarak düzenlenen BÖÇ’ün (BRB-AC3) davranýþ özelliklerinin kaynaklý uç birleþimi olana (BRB-AC1) göre çok daha üstün olduðu sonucuna varýlmýþtýr.

Ýnþaat sektöründeki geliþmelerle birlikte çok yüksek katlý betonarme binalarýn yaygýnlaþmasý, altyapýya verilen önemin artmasý, nükleer enerji alanýndaki yatýrýmlarýn söz konusu olmasý gibi geliþmelerden dolayý beton teknolojisinde lif kullanýmý büyük bir önem kazanmýþtýr. Dolayýsýyla, bu lif takviyeli kompozitin özellikle, süneklik özelliðine sahip olmasý gerektiði açýktýr. Lif takviyeli kompozitler yapýsal elemanlarýn sünekliðini arttýrarak, deprem, roket darbeleri ve patlamalar gibi aþýrý deplasman oluþturan olaylarý esnasýnda büyük miktarda enerji yutarak ileri düzeyde yapýsal göçmeyi engellemek için tasarlanmaktadýr. Bu kompozitlerin inþaat sektöründe kullanýlmasýyla birlikte, çok yüksek betonarme binalarýn inþa edilebilmesi, önemli altyapý elemanlarýnýn dayanýklýlýðýnýn ve ekonomik ömrünün arttýrýlabilmesi, nükleer enerji santrallerinin güvenliði açýsýndan büyük önem arz eden korunak binalarýnýn daha güvenli yapýlabilmesi, betonarme taþýyýcý elemanlarýn kesit ve donatý oranlarýnda azalmalara gidilebilmesi çok daha mümkün olabilmektedir. Bu baðlamda, beton teknolojisinde yukarýda belirtilen kompozit özelliklerinin saðlanmasý açýsýndan lif kullanýmýnýn önemi artmaktadýr. Deðiþik malzeme özelliklerine sahip lif türlerinin tek veya farklý lif kombinasyonlarýyla birlikte karma olarak kullanýmýyla daha geliþmiþ kompozitler üretmenin mümkün olduðu yapýlan incelemeler sonucunda tespit edilmiþtir. Bu makalede, çimento esaslý kompozit üretiminde lif kullanýmýnýn önemi, lif tipleri ve kullaným þekilleri (tek lif ve karma lif) ve makro ve mikro lif türlerinin karma lif takviyeli kompozitlerin mühendislik özellikleri üzerine etkileri araþtýrýlmýþtýr. Sonuçta, çoklu çatlak oluþumu ve yüksek çekme dayanýmý gibi avantajlarý nedeniyle inþaat sektöründe karma lif takviyeli kompozit kullanýmý büyük önem kazanmaktadýr.

Lif takviyeli polimer kompozitlerin betonarme yapýlarda güçlendirme amaçlý olarak kullanýmý son yýllarda oldukça yaygýnlaþmýþtýr. Özellikle yüksek dayanýmlý beton kullanýlarak üretilen yapý elemanlarýnýn yük etkisi altýnda sünek davranmasýný saðlamak için, dýþarýdan lifli polimer malzemeler kullanýlarak sarýlmasý alternatif bir güçlendirme yöntemi olarak öne çýkmaktadýr. Yüksek çekme dayanýmýna sahip olan bu malzemeler, kolay uygulanabilmeleri ve hafif olmalarý sebebiyle sýklýkla tercih edilmektedir. Bu çalýþmada dayanýmý 53.13-74.87 MPa arasýnda deðiþen silindir þeklindeki beton numuneler (tek veya çift kat) çift yönlü karbon lifli kumaþ (CFRP) kullanýlarak sarýlmýþtýr. Söz konusu numunelerin eksenel basýnç altýnda test edilmesiyle CFRP sargýsýnýn betonun basýnç dayanýmýna ve sünekliðine olan etkileri araþtýrýlmýþtýr. Ayrýca test edilen numunelere ait elde edilen gerilme-deformasyon iliþkileri literatürde mevcut olan CFRP ile güçlendirilmiþ silindir numunelere ait modellerin sonuçlarý ile kýyaslanmýþtýr. Sonuç olarak CFRP sargýlý numunelerin basýnç dayanýmlarýnda ve þekil deðiþtirme kapasitelerinde önemli artýþlar elde edilmiþtir. Özellikle çift kat CFRP sargýlý durumda elde edilen gerilme-deformasyon deðerlerinin, modellerden elde edilen deðerler ile oldukça uyumlu olduðu gözlenmiþtir.

Enerji tüketiminin azaltýlmasý ülkelerin geliþimi için çok önemlidir. Yapýlarda enerji tüketimi bu nedenle büyük önem arz etmektedir. Binalarda ýsý kaybýný azaltmak için ýsý köprülerini, ýsý köprülerini oluþturan yalýtým sisteminin etkilerini ve kullanýlan malzemenin davranýþlarýný çok iyi bilmek gerekmektedir. Bu çalýþma, teras katlarda beton, duvar ve yalýtým malzemelerinin ýsýl iletkenlik katsayýlarýnýn deðiþiminin ýsý köprüsüne etkilerini incelenmektedir. Bunun için literatürden farklý olarak Türkiye'de betonarme binalarýn teras katlarý için en sýk kullanýlan 9 kesit üzerinde inceleme gerçekleþtirilmiþtir. "Yalýtým sistemi, beton ve/veya duvar malzemesinin deðiþiminin ýsý köprüsüne etkisi ne olmaktadýr?" sorusuna yanýt aranmýþtýr. Hesaplamalar TS 825’te belirtilen birinci derece gün bölgesi için sývalý durum göz önünde bulundurularak yapýlmýþ olup farklý yalýtým çeþitlerinde duvar-döþeme-kiriþ birleþimlerinin ýsý akýlarý ve sýcaklýklarý hesaplanmýþtýr. Hesaplamalarda gerçeðe yakýn deðerler veren ve sonlu elemanlar metodunu kullanan, QuickField 5.6 programýndan yararlanýlmýþtýr. Bu çalýþmanýn sonuçlarý ile ýsý köprülerinde beton, duvar ve yalýtým malzemelerinin ýsýl iletkenlik deðerlerinin deðiþiminin iki boyutlu olarak nasýl deðiþtiði görülmektedir. En büyük ýsý kaybý, betonun ýsýl iletkenlik katsayýsýnýn artmasý sonucunda elde edilmektedir. Ayrýca elde edilen sonuçlarla teras katlarda kullanýlan yalýtým çeþitlerinin hangisinin daha verimli olduðu sorularýna da yanýt verilmektedir.

Asbest maddesi ve insan saðlýðýna verdiði zararlar iþ saðlýðý ve güvenliði dünyasýnda uzun süredir araþtýrmacýlarý meþgul etmektedir. Getirilen yasal düzenlemeler ile asbest kullanýmý dünya genelinde birçok ülkede yasaklansa da geçmiþ yýllardaki yaygýn kullanýmýndan dolayý mevcut bina stoklarýnda hala asbest ihtiva eden bileþenlerin var olduðu bilinmektedir. Son yýllarda Türkiye’de uygulamasý devam eden kentsel dönüþüm süreci kapsamýnda bu binalarýn yýkýmý söz konusu olduðu için asbeste maruz kalma gerçeði bir kez daha gün yüzüne çýkmýþtýr. Bu çalýþmada, ülkemizde ve dünyada iþ saðlýðý ve güvenliði kapsamýnda asbest maruziyetine yönelik yapýlan yasal düzenlemeler detaylý olarak incelenmiþ ve yapýlan karþýlaþtýrmalar sonucunda elde edilen bulgulara göre mevzuatta daha etkili önlemlerin alýnmasý gerektiði ve kontrol mekanizmasýnýn geliþtirilmeye ihtiyaç duyduðu kanýsýna varýlmýþtýr. Bu kapsamda kentsel dönüþüm sürecinde asbest maruziyetine uðramamak için uygulamacýlarca kullanýlabilecek bir akýþ þemasý oluþturulmuþ ve çözüm önerileri sunulmuþtur.

Bu çalýþmada kaza analizleri konusunda yapýlan araþtýrmalarýn geniþ bir literatür taramasý yapýlarak kaza analiz kesimleri adýnda yeni bir yaklaþým modeli geliþtirilmiþtir. Bu yaklaþýmda, kaza analizi yapýlacak olan yolun geometrik ve trafik özellikleri dikkate alýnarak yol kesimi homojen özellikte kaza analiz kesimlerine bölünmüþtür. Çalýþma bölgesinde meydana gelen trafik kazalarýna etki eden faktörler ve bu faktörlerin sebep olduðu kaza þiddetleri belirlenmiþtir. Her bir analiz kesimine ait geçmiþ trafik kazalarý belirli bir zaman periyodu için incelenmiþ, kaza þiddetlerine ve kazaya etki eden faktörlere aðýrlýk deðerleri verilmiþtir. Gerçekleþtirilen analizlerle her bir kaza analiz kesimi, kaza açýsýndan önem derecesine göre sýralanmýþtýr. Sonuç olarak, geliþtirilen model verileri teorik olarak üretilen kuramsal bir yol kesiminde test edilmiþ, diðer kaza analiz modelleriyle karþýlaþtýrýlmýþ ve güvenilir sonuçlar elde edilmiþtir.

Önemli bir altyapý yatýrýmý olan bitümlü sýcak karýþým (BSK) üstyapýlarýn bozulmalarýnýn doðru tahmin edilmesi, bakým ve onarým için ayrýlan bütçenin doðru olarak belirlenmesinde vazgeçilmez bir unsurdur. Çalýþmada, Karayollarý Genel Müdürlüðünün (KGM) sorumluluðunda bulunan devlet yolu ve il yolu statüsündeki BSK kaplamalý yollarda, gelecek yýllara ait performans tahmini yapabilen bir üstyapý performans tahmin modeli geliþtirilmiþtir. Üstyapýlarýn performans göstergesi olarak uluslararasý düzgünsüzlük indeksi (IRI) kullanýlmýþtýr. KGM tarafýndan yapým yýlý bilinen yollarda mevcut üstyapý bozulma bilgileri kullanýlarak PAVER sistemi yardýmýyla kesimlerin üstyapý durum indeksi (PCI) bilgileri elde edilmiþtir. Kesimlerin PCI ve yaþlarýna baðlý olarak deterministik regresyon modeli tekniði kullanýlarak tahmin modeli oluþturulmuþtur. Sonrasýnda, ayný yol kesimlerinde PCI ve IRI arasýndaki matematiksel iliþki ortaya konmuþtur. Elde edilen bu matematiksel iliþki oluþturulan gelecek tahmin modeline entegre edilerek, ölçülen IRI deðeri ve performansý tahmin edilecek yýl baðýmsýz deðiþkenlerine baðlý olarak üstyapýlarýn gelecek yýllara ait IRI deðerlerini belirleyen bir tahmin modeli elde edilmiþtir. IRI bozulma tahmin modelinin doðruluðu, modelleme çalýþmalarýnda hiçbir þekilde kullanýlmayan veri setleri ile kontrol edilmiþtir.

Akarsulardaki bitki yapýsý ekosistemin önemli bir parçasýdýr. Akým yapýsý, bitki tabakasý nedeniyle meydana gelen Kelvin-Helmholtz istikrarsýzlýðýndan dolayý akým doðrultusunda, yanal ve düþey doðrultularda ciddi miktarda deðiþmektedir. Bu çalýþmada, sýnýrlý uzunlukta batýk bitki parçasýnýn etkisindeki akým yapýsý deneysel olarak araþtýrýlmýþtýr. Deneylerde sýnýrlý uzunlukta batýk bitki parçasý, 1.2 m uzunluðunda ve 0.6 m geniþliðinde rijit batýk bitki tabakasý kullanýlarak benzeþtirilmiþtir. Bitki tabakasý, 0.01 m çapýnda ve 0.05 m yüksekliðinde dairesel kesitli rijit plastik boru parçalarý kullanýlarak benzeþtirilmiþtir. Bitki yoðunluðunun etkisini belirlemek için, N1=161 IP/m2 and N2=1149 IP/m2 olmak üzere iki farklý yoðunlukta bitki tabakasý kullanýlmýþtýr. Hýz ölçümleri ADV kullanýlarak yapýlmýþtýr. Elde edilen sonuçlara göre, bitki tabakasý kanal enkesiti boyunca akým yapýsýnda ciddi bir deðiþime neden olmaktadýr. Büyük yoðunluða sahip bitki tabakasý, hýz daðýlýmýnda daha yüksek oranda hýz deðiþimine sebep olmuþtur. Buna ilaveten, kanal enkesiti boyunca derinlik ortalama hýz daðýlýmýnda, büyük yoðunlukta daha dik olmak kaydýyla, bir S-eðrisi belirlenmiþtir. Türbülans kinetik enerji, bitki tabakasýnýn olduðu bölgede bitki tabakasý olmayan bölgeye nazaran daha fazla meydana gelmiþtir. Ayrýca en yüksek türbülans kinetik enerji deðeri, yüksek yoðunlukta bitki tabakasýnýn bulunduðu kýsýmda, bitki ile akým arasýndaki sýnýr bölgede meydana gelmiþtir. Bunun yaný sýra büyük yoðunlukta, bitki tabakasýnýn bulunduðu kýsýmda, bitki ile akým arasýndaki sýnýr bölgede kuvvetli momentum deðiþimi belirlenmiþtir. Ayrýca, kanalýn debi kapasitesi incelenmiþ ve bitki yoðunluðundaki artýþýn debi kapasitesini azalttýðý görülmüþtür.

Bu çalýþmada farklý dizilimlerde yerleþtirilen çok saplý esnek bitkilerin akýma karþý dik durarak rijit davranýþ göstermesi durumunda oluþturacaðý pürüzlülük katsayýlarýnýn elde edilmesi amaçlanmýþtýr. Dört farklý konfigürasyonda gerçekleþtirilen 166 deneyde 7 farklý noktada akým derinliði ölçülmüþ, debi elde edilmiþ ve bitkilerden ötürü kaynaklanan yük kaybý hesaplanmýþtýr. Chézy katsayýsý C, Darcy-Weisbach sürtünme katsayýsý f ve Manning katsayýsý n’in, Reynolds sayýsýnýn 10000 deðerinden küçük ve büyük olmasý durumunda tek bir fonksiyonla ifade edilemeyeceði görülmüþ ve veriler iki gruba ayrýlarak incelenmiþtir. Pürüzlülük katsayýsýný verecek boyutsuz parametreler Froude sayýsý Fr, Reynolds sayýsý Re, baðýl pürüzlülük h/hv, yaklaþým akýmý enerji çizgisi eðimi Sf ve bitki yoðunluðu k olarak belirlenmiþtir. Pürüzlülük katsayýlarýnýn belirlenmesi için doðrusal olmayan regresyon modeli ile en uygun denklemler elde edilmiþtir. Reynolds sayýsýnýn 10000’den küçük olmasý durumunda pürüzlülük katsayýlarý için; f=f{h/hv}, n={Fr, h/hv, k} ve C={Fr, Sf} olduðu; Reynolds sayýsýnýn 10000’den büyük olmasý durumunda f=f{h/hv, k}, n={Fr, h/hv, k} ve C={Fr, Re, h/hv, Sf, k } olduðu görülmüþtür. Ayrýca beklendiði gibi düþük Reynolds sayýlarýnda bitkilerin varlýðýnýn, diðer parametrelerden baðýmsýz olarak akýma karþý gösterilen direnci arttýrdýðý sonucuna varýlmaktadýr. Bu denklemlerdeki farklý katsayýlarýn akým doðrultusundaki bitki yüzey alaný ve bitki yoðunluðu gibi faktörlerden etkilendiði düþünülmektedir.

Bu çalýþmada, Konya Seydiþehir Alüminyum Fabrikasý’nda üretim sonucu oluþan kýrmýzý çamurun bertarafýna ve geri kazanýmýna yönelik olarak solidifikasyon/stabilizasyon prosesinin uygunluðu araþtýrýlmýþtýr. Bu amaç doðrultusunda öncelikle kýrmýzý çamurun fiziksel ve kimyasal özellikleri ortaya konulmuþtur. Solidifikasyon amacýyla, farklý oranlarda kýrmýzý çamur, çimento ile karýþtýrýlarak harç üretilmiþtir. Üretilen katýlaþtýrýlmýþ materyal sýzma testine tabi tutularak stabilitesi incelenmiþtir. Sýzma testi sonuçlarýna göre, katýlaþtýrýlmýþ materyalin depolanabilirliði deðerlendirilmiþtir. Katýlaþtýrýlmýþ materyalin sýzma konsantrasyonlarýnýn kýrmýzý çamurunkinden daha düþük olduðu bulunmuþtur. Ayrýca üretilen materyalin inþaat yapý malzemesi olarak deðerlendirilip deðerlendirilemeyeceðinin tespiti için katýlaþtýrýlmýþ numuneye eðilme ve basýnç dayaným testleri uygulanmýþtýr. Bu çalýþma, kýrmýzý çamurun solidifikasyon/stabilizasyon prosesinde %5 katký oranýnda harç üretiminde kullanýlmasý durumda inþaat yapý malzemesi olarak kullanýlabileceðini göstermiþtir. Bu nedenlerden dolayý, solidifikasyon/stabilizasyon prosesinin baþarýyla tamamlandýðý belirlenmiþtir.

Bu çalýþmanýn amacý, metilen mavisinin fotokatalitik oksidasyon prosesi ile gideriminde, katalizör olarak metal atýklarý geri dönüþüm endüstrilerinden oluþan ZnO içerikli atýklarýn kullanýlabilirliðinin araþtýrýlmasýdýr. Bu amaç çerçevesinde, bakýr ve çinko içeren atýklarýn geri dönüþümü sýrasýnda, siklonlar ile tutulan çinko içerikli toz katalizör olarak kulanýlmýþtýr. Atýk ZnO numunesinin özellikleri SEM-EDX ve FTIR analizleri ile ortaya konulmuþtur. Fotokatalitik oksidasyon çalýþmalarýnda ZnO/UV ve ZnO/H2O2/UV prosesleri araþtýrýlmýþtýr. Elde edilen sonuçlar neticesinde, ZnO (2.5 g/L)/UV ve 10 mg/L baþlangýç metilen mavisi konsantrasyonu için %95 metilen mavisi giderimi elde edilmiþtir. Yüksek baþlangýç metilen mavisi konsantrasyonunda (50 mg/L) ise 7.5 mM H2O2 ilavesi ile yaklaþýk %99 metilen mavisi giderimi elde edilebilmektedir. Yapýlan toksisite (Daphnia Magna) deneyi sonuçlarýna göre, baþlangýç metilen mavisinde %100 Daphnia Magna hareketsizliði gözlenirken, arýtýlmýþ numunede %5 deðerine düþmüþtür. Sonuç olarak, endüstrilerde oluþan çinko içerikli atýklarýn fotokatalitik oksidasyon prosesi ile renk gideriminde kullanýlabileceði görülmüþtür. Bu þekilde, fotokatalitik oksidasyon proseslerinde katalizör maliyeti ve buna baðlý olarak iþletme maliyeti azaltýlabilecek ve metal geri dönüþüm endüstrisleri içinde atýk geri kazanýmý ve/veya minimizasyonu saðlanabilecektir.

Ýletken polimerler ilginç optik ve elektriksel özellikleri sayesinde teknolojik uygulamalarda kullaným potansiyeli en yüksek malzemelerden biridir. Fakat iletken polimerlerin zayýf çözünürlüðü, kolayca iþlenememesi, mekanik dayanýmýnýn ve stabilitesinin iyi olmamasý gibi nedenler pratik uygulamalarda kullanýmýný sýnýrlandýrmaktadýr. Bu çalýþmada iletken polimerler organik çözücüler (diklorometan, asetonitril, kloroform vb.) yerine polistirensülfonikasit yardýmýyla hazýrlanan sulu dispersiyonunun elektrokimyasal olarak polimerleþtirilmesiyle elde edilmiþtir. Böylelikle suda çözünmeyen bir monomer, çevre ve insan saðlýðýna zararlý organik çözücüler yerine sulu ortamda polimerleþtirilmiþtir. Ayrýca sulu ortamda elde edilen iletken polimerin organik çözücü varlýðýnda elde edilen iletken polimere göre optik ve elektriksel özelliklerinin daha üstün olduðu saptanmýþtýr. Bu makale ile çevre ve insan saðlýðýna zararlý organik çözücülerde sentezlenen diðer iletken polimerlerin de sulu ortamda sentezlenebileceði ve elde edilen polimerlerin teknolojik uygulamalarda kullanýmý için çok önemli olan optik ve elektriksel özelliklerinin daha üstün olabileceði gösterilmiþtir.

Nanoteknoloji günümüzde birçok alanda etkili olarak kullanýlmaktadýr. Gümüþ nanopartiküllerin de antibakteriyel ve antiseptik uygulamalarda sýklýkla kullanýldýðý görülmektedir. Gümüþ nanopartiküllerin biyosentezi (yeþil sentez), fiziksel ve kimyasal sentezlere alternatif olarak kullanýlan bir yöntemdir. Bu çalýþmada, Alkanna tinctoria (havaciva) rizomlarýnýn sulu ekstreleri gümüþ nanopartikül biyosentezinde kullanýlmýþtýr. Kolloidal gümüþ nanopartikül çözeltisi, Pyracantha coccinea (ateþ dikeni) bitkisinin gövde eksplantlarýnýn yüzey sterilizasyonunda kullanýlmýþ ve in vitro koþullardaki sterilizasyon baþarýsý incelenmiþtir. Elde edilen bulgulara göre, yüzeysel sterilizasyon baþarýsýnda %10’luk NaOCl ve kolloidal gümüþ nanopartikül çözeltisi uygulamalarýnda istatistiksel olarak fark görülmemiþtir. 20 dk. lýk sterilan uygulamasýnda ise gümüþ nanopartiküller NaOCl ile ayný yüzeysel sterilizasyon etkinliðini (%53.70) göstermiþtir.

Dünya nüfusundaki artýþ, mevcut kaynaklarýn sürekli olarak azalmasýna neden olmaktadýr. Bununla birlikte sýnýrlý miktardaki doðal kaynaklarýn kullanýmýnýn devam edilebilmesi için, kullanýmlarýnýn sýnýrlandýrýlmasý ve bunlarýn yerine yeni kaynak arayýþlarýna gidilmesi gün geçtikçe zorunlu hale gelmiþtir. Yeni kaynak arayýþý sonucunda, ortaya çýkan organik içerikli atýklardan biyogaz üretimi, alternatif kaynak olarak deðerlendirilebilmektedir. Biyogaz üretiminde organik atýklarýn kullanýlýyor olmasý hem atýk bertarafý hem de atýklardan enerji eldesi konularýnda etkin bir atýk yönetim adýmýný ortaya koymaktadýr. Biyogaz üretiminde kullanýlan organik atýklarýn baþýnda hayvan gübreleri gelmektedir. Hayvan gübrelerinden biyogaz üretilirken, atýðýn fermantasyon süreci içerisinde olgunlaþarak tarlaya erken atýlmasý mümkün olabilmektedir. Böylece biyogaz üretim süreci, organik içerikli atýklarýn hem enerji üretimi amaçlý kullanýmýna, hem de atýklarýn toprak iyileþtirici olarak topraða kazandýrýlmasýna imkân vermektedir. Bu yönleriyle hayvan gübrelerinin biyogaz üretiminde kullanýlmasý tarým alanlarýndaki verimliliði olumlu yönde etkilemekte ve etkin bir atýk yönetim sürecinin oluþmasýný saðlayabilmektedir. Bu çalýþma kapsamýnda, Trakya Bölgesi’nde hayvan gübrelerinden oluþabilecek biyogaz potansiyelinin ortaya konulmasý ve haritalandýrýlmasý amaçlanmýþtýr. Bu amaç doðrultusunda, Türkiye Ýstatistik Kurumu (TÜÝK)’ndan temin edilen büyükbaþ, küçükbaþ, ve kümes hayvanlarý sayýlarýna ait veriler baz alýnarak hayvan gübrelerinden elde edilebilecek biyogaz (metan) miktarlarý hesaplanmýþtýr. Ayrýca hesaplanan biyogaz miktarlarýnýn enerji deðerleri deðerlendirilmiþtir. TÜÝK verilerine göre Trakya Bölgesi’ndeki 2015 yýlýna ait hayvan sayýlarý; büyükbaþ için 443.057 adet, küçükbaþ için 1,033,578 adet ve kümes hayvanlarý için 1,445,380 adet olarak belirlenmiþtir. Bu deðerler baz alýndýðýnda hayvan gübrelerinden üretilebilecek biyogazýn enerji eþdeðer 2,427.81 TJ/yýl olarak hesaplanmýþtýr.

Bu çalýþmada, atýk lastik kýrpýntýlarý(ALK) ve düþük kaliteli linyit içeren karýþýmýn bir reaksiyon kabýnda sülfürik asit (H2SO4), sodyum hidroksit (NaOH) ve metil alkol (CH3OH) gibi organik ve inorganik maddeler ile kimyasal olarak bozundurulmasý atmosferik ortamda 140 ºC reaksiyon sýcaklýðý ve 18 dakika reaksiyon süresinde gerçekleþtirildi. Kimyasal bozundurma iþleminden sonra katý ve sývý faz filtre edilerek ayrýlmýþtýr. Katý ürüne farklý konsantrasyonlarda çeþitli kimyasal maddelerle (2M NaOH; 0.75M KOH; 3MHCl; 3.5MHCl+10.07M HNO3) ardýþýk olarak asit-baz, baz-asit ortamlarýnda kimyasal yýkama iþlemi uygulanarak kül ve kükürt giderimi saðlanmýþtýr.Elde edilen katý ürünün elementel analizi LECO CHNS 628 model elementel analiz cihazýnda belirlenmiþtir. Kül, nem, ucucu madde miktarlarý ASTM standartlarýna göre belirlenmiþtir.Katý ürünün yüzey morfolojisi taramalý elektron mikroskopisi (SEM-ZEISS Supra 40VP) ile belirlenmiþtir. BET yüzey alaný N2 gazý absorpsiyon isotermleri kullanýlarak Micromeritics ASAP 2020 gaz adsorpsiyom porozimetresi ile ölçülmüþtür. Perkin Elmer Spectrum 100 model FTIR spectrometer (ATR) ile IR analizi yapýlmýþtýr. Sonuç olarak, atýk lastik kýrpýntýlarý ile düþük kaliteli linyit içeren karýþýmýn kimyasal olarak bozundurulmasý sonucunda elde edilen ürünün, kimyasal, fiziksel ve morfolojik analizlerinden elde edilen veriler ümit vericidir.

Bu çalýþma, Çan kömür havzasýndaki terk edilmiþ kömür ocaklarýnda oluþan maden göllerinin yüksek çözünürlüklü insansýz hava aracý (ÝHA) görüntüleri ile üç boyutlu (3B) modellenmesi, hidrokimyasal karakterizasyonunun belirlenmesi ve çevresel etkilerinin incelenmesi amacýyla hazýrlanmýþtýr. Bu kapsamda Mayýs 2014 tarihinde DJI F550 model hexacopter ile göller ve çevresinde 30-100 m arasýnda deðiþen yüksekliklerde uçuþlar yapýlarak 12 megapiksel kamera ile görüntü çekimleri yapýlmýþtýr. Görüntü iþleme aþamasýnda Agisoft programý kullanýlarak göllerin 1-6 cm arasýnda deðiþen çözünürlüklü ortofotolarý ve 3B arazi modelleri oluþturulmuþtur. Göllerin ÝHA görüntüleriyle hesaplanan toplam alaný 298751 m2'dir. Ayrýca göllerden ve akýþ aþaðýsýndaki derelerden ÝHA çalýþmalarýyla eþ zamanlý olarak su örneklemesi yapýlmýþtýr. Maden göllerinin su kirliliði kontrolü yönetmeliðine göre düþük pH ve yüksek konsantrasyonda Al, Fe, Mn, Ni ve Zn gibi metalleri içermesi nedeniyle çok ciddi kirlilik içeren ve kullanýmý mümkün olmayan sular sýnýfýna girdiði belirlenmiþtir. Bu göllerin boþaltýlmalarý durumunda çevresindeki su kaynaklarýný etkileme olasýlýðý son derece yüksektir. Bu nedenle en kýsa zamanda, saha için en uygun yöntem ile maden göllerinin rehabilite edilmesi gerekmektedir.

Antik bir yerleþim yeri olan Kale-i Tavas (Tabae) bir tepe üzerine kurulmuþtur. En üstte yatay tabakalý gölsel kireçtaþý birimi ve altýnda çakýllý, kumlu ve killi birimler yer almaktadýr. Ýki jeolojik birim arasýnda açýsal uyumsuzluk vardýr. Jeolojik birimler, çatlaklýdýr. Tabae, heyelan ve kaya düþmeleri nedeniyle 1954 yýlýnda terkedilmiþtir. Tabae’da tarihi dönemlerden beri, insan eliyle kazýlmýþ su tutma yapýlarý (sarnýç, kuyu, yeraltý açýklýðý, galeri vb.) bulunmaktadýr. Yaðýþ sularý buralarda biriktirilerek kullanýlmýþtýr. Kütle hareketlerinin meydana gelmesinde çatlaklarýn, suyun ve depremlerin etkisinin olup-olmadýðý araþtýrýlmýþtýr. Alan içerisinde tespit edilen kuyular, sarnýçlar, çatlaklar, litolojik birimler 1/2000 ölçekli haritaya aktarýlmýþtýr. Denizli ve çevresi 1. derece deprem bölgesindedir. Bölgede, birçok hasar yapýcý deprem meydana gelmiþtir. Laboratuvarda deneyler yapmak amacýyla kaya ve zemin örnekleri alýnmýþtýr. Kuru halde kaya numunelerin yoðunluðu: 23.3-24.4 kN/m3 ve tek eksenli sýkýþma dayanýmý: 12-25 MPa arasýndadýr; ýslak halde yoðunluk 23.7-25.6 kN/m3 ve tek eksenli sýkýþma dayanýmý: 5-12 MPa deðerleri arasýnda deðiþmektedir. Çatlak içine dolan suyun donmasý, deprem, boþluk suyu basýncýnýn artmasý ve nemlenmeye baðlý kohezyon deðerinin azalmasý vb. faktörler kütle hareketlerini hýzlandýran baþlýca etkenlerdir. Siltli killi kumlarda yapýlan deneylerde kohezyon 16-25 kPa; içsel sürtünme açýsý 18-20° arasýnda deðiþmektedir. Elde edilen tüm bulgular bir arada deðerlendirildiðinde; insanlar tarafýndan kazýlan su tutma yapýlarýnýn ve çatlaklarýn çalýþma alanýndaki kütle hareketlerini tetiklediði sonucuna varýlmýþtýr.

Toprak dolgu barajlarýndaki yaygýn sorun baraj inþasýndan sonraki olaðandýþý sýzýntý veya aþýrý kaçaklardýr. Toprak dolgu barajý olarak tasarýmlanan Akdeðirmen barajý (Afyonkarahisar, Türkiye) su ile dolmaya baþlamasýyla, sað sahil mansabýnda ve dolu savak temelinde sýzýntý geliþmiþtir. Bu barajdaki sýzýntý elektrik özdirenç ve doðal potansiyel ölçümleri kullanýlarak araþtýrýlmýþtýr. Özdirenç görüntüleme araþtýrmasý için 10 m birim elektrot aralýklý dipol-dipol elektrot dizilimi ve verileri deðerlendirmek için robust ters çözüm tekniðini esas alan bir algoritma kullanýlmýþtýr. Doðal potansiyel verileri baza indirgeme ölçü tekniði ile toplanmýþ ve grafiksel sunum ile nitel olarak yorumlanmýþtýr. Araþtýrma sonuçlarý yeraltý tabaka daðýlýmýný ve sað sahil mansabý boyunca sýzýntý yollarýný ortaya çýkarmýþtýr.

Potansiyel alan verilerinin yorumlanmasýnda jeolojik yapýlarýn sýnýrlarýný belirginleþtirmek amacýyla uygulanan sýnýr iyileþtirme teknikleri ve sýnýr analizi yöntemleri önemli rol oynamaktadýr. Türev tabanlý farklý yöntemler bu amaç için uygulanmaktadýr. Bu çalýþmada yer altý jeolojik modeli belirlemek amacýyla tilt açýsý (TIA), Theta açýsý (THA), hiperbolik tilt açýsý (HTIA), tilt açýsýnýn toplam yatay türevi (THDR-TIA), normalleþtirilmiþ yatay türev (NTHD), ve yeni normalleþtirilmiþ toplam yatay türev (NNTHD) yöntemleri gravite verilerine uygulanmýþtýr. Öncelikle yöntemlerin performanslarýný test etmek amacýyla oluþturulan teorik gravite verisi deðerlendirilmiþtir. Gürültünün yöntemler üzerindeki etkisini ölçmek amacýyla teorik veriye rastgele gürültü eklenmiþ ve yöntemlerin sonuçlarý irdelenmiþtir. Son olarak Eskiþehir ve çevresine ait gravite verileri ayný sýnýr analizi yöntemleri ile deðerlendirilmiþtir. Sonuçlar incelendiðinde teorik gravite verisinde TIA, THA ve NTHD yöntemlerinin uygulanan diðer yöntemlere göre nispeten daha baþarýlý olduðu görülmüþtür. Eskiþehir gravite verilerinde uygulanan tüm yöntemlerin bölgenin genel tektonik trendine uygun sonuçlar verdiði ancak TIA, HTIA ve THDR-TIA yöntemlerinin sonuçlarýnýn diðer yöntemlere göre daha uyumlu olduðu gözlenmiþtir.